• beta

Кундалик (сменалар ўртасида) дам олиш

07.08.2019

Ҳар бир ходимга ишнинг тугаши билан кейинги куни (сменада) иш бошланиши ўртасида муддати 12 соатдан кам бўлмаган кундалик дам олиш вақтини белгиланг  .

 

Мисол
Ходимга соат 8.00 дан соат 20.00 гача, иш вақтига кирмайдиган бир соатлик тушлик танаффус билан 11 соатлик иш сменаси белгиланган. Смена тугаган пайтдан то кейинги куни бошлагунига қадар ходимнинг дам олиш вақти 12 соатни (соат 20.00 дан соат 8.00 гача) ташкил этади. МКнинг 128-моддаси бузилмаган.

 

 

Ходимни иш вақтидан ташқари вақтда ишга жалб этганда ҳам ушбу қоидага риоя этинг.

 

 

Вазият
Ходим учун соат 9.00 дан соат 18.00 гача, бир соатлик тушлик танаффус билан саккиз соатлик иш куни белгиланган. Иш берувчининг фармойиши бўйича уни иш вақтидан ташқари 4 соатга, соат 22.00 гача ишда қолдирдилар. Кейинги куни ходим одатдагидек· соат 9.00 да ишга келди. Бу ҳолда қонунчилик талабига риоя этилганми? – Йўқ, бузилган. Иш вақтидан ташқари ишнинг тугаши билан кейинги куни иш бошланиши ўртасида ходимнинг дам олиш вақти атиги 11 соатни, яъни талаб этилган даражадан 1 соат кам вақтни ташкил этган. Масалани ҳал этиш вариантлари: 1. Кейинги куни ходим кечроқ (камида 1 соатга) ишга келишини белгилаш. 2. Иш вақтидан ташқари ишнинг тугаши билан кейинги куни иш бошланиши ўртасида танаффус вақти камида 12 соатни ташкил этиши учун иш вақтидан ташқари соатлар сонини чеклаш. Масалан, ходимни иш вақтидан ташқари 4 соатга эмас, балки 3 ёки ундан камроқ соатга жалб этиш.

 

 

 

Ҳар ҳафта дам олиш

Ходимларга ҳар ҳафталик дам олиш кунлари беринг:

  • беш кунлик иш ҳафтасида – икки кун (шанба ва якшанба);
  • олти кунлик иш ҳафтасида – бир кун (якшанба) .

Иш ҳафтаси тўлиқ бўлмаган ходимларнинг ҳар ҳафта дам олиш кунлари кўпроқ бўлади. Масалан, ходим ҳафтасига тўрт кун ишласа, уч кун дам олади.

Ишлаб чиқариш узлуксиз тусга эга бўлса ёки фаолиятингиз аҳолига доимий хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлса, тасдиқланган смена графикларига мувофиқ ходимларга ҳафтанинг турли кунларида дам олиш кунлари беринг.

График бўйича иш сменаси якшанба кунига (МКга мувофиқ умумий дам олиш куни) тўғри келса, бу кун мазкур ходим учун оддий иш куни саналади.

 

 

Мисол
Катта савдо мажмуаларида (буюм бозорларида) айнан дам олиш (шанба ва якшанба) кунлари одам кўп бўлади. Шу сабабли уларнинг ходимлари учун ҳафтанинг бошқа, масалан, душанба кунини дам олиш куни деб белгилаган маъқул. Дам олиш куни деб ҳисобланадиган ҳафтанинг муайян куни ташкилотнинг Ички меҳнат тартиби қоидаларида белгиланади.

 

 

Байрам кунларида дам олиш

Қонунчиликда белгиланган қуйидаги байрам кунларида ходимларга дам олиш кунлари беринг  :

  • 1 январь – Янги йил;
  • 8 март – Хотин-қизлар куни;
  • 21 март – Наврўз байрами;
  • 9 май – Хотира ва қадрлаш куни;
  • 1 сентябрь – Мустақиллик куни;
  • 1 октябрь – Ўқитувчи ва мураббийлар куни;
  • 8 декабрь – Конституция куни;
  • Рўза ҳайит (Ийд ал-Фитр) диний байрамининг биринчи куни;
  • Қурбон ҳайит (Ийд ал-Адҳа) диний байрамининг биринчи куни.

Ўз хоҳишингизга кўра ходимларингиз учун қўшимча байрам (ишланмайдиган) кунлари белгилашингиз мумкин. Буни жамоа шартномасида ёки бошқа локал ҳужжатда назарда тутинг.

 

Мисол
Ўзбек-турк ҚК маъмурияти Ички меҳнат тартиби қоидаларида нафақат Ўзбекистондаги байрам кунлари, балки Туркиядаги байрам кунлари ҳам (Туркия мустақиллиги куни ва б.) ишланмайдиган кунлар деб ҳисобланишини белгилаган.

 

 

МКнинг 131-моддасида  кўрсатилган байрам кунларини иш кунлари деб эълон қилманг ва бошқа кунга кўчирманг. Бу меҳнат қонунчилиги нормаларини қўпол равишда бузиш ҳисобланади ва раҳбарнинг жавобгарликка тортилишига олиб келиши мумкин.

Қуйидаги ҳолларда ушбу байрам кунлари ишлашга йўл қўйилади:

  • ишлаб чиқариш-техника шароитлари ва бошқа шароитларга (узлуксиз ишлайдиган корхоналар, объектларни қўриқлаш, уларнинг хавфсизлигини таъминлаш ва ҳ.к.) кўра ишни тўхтатиб туриш мумкин бўлмаган жойларда;
  • аҳолига хизмат кўрсатиш зарурати бўлган жойларда;
  • кечиктириб бўлмайдиган таъмирлаш ишларида  .

Бошқа ҳолларда фақат айрим ходимларни, фақат жамоа шартномасида ёки бошқа локал ҳужжатда кўрсатилган ҳолларда байрам кунлари ишга жалб этинг. Бу иш учун камида икки ҳисса миқдорида ҳақ тўланг ёки ходимнинг хоҳишига қараб иш кунларидан бирида отгул беринг.

 

 

Мисол
Директор 9 май (чоршанба) – байрам кунини иш ҳафтасининг сўнгги кунига (жума) ўтказиш ҳақидаги буйруқни имзолади. Барча ходимларга чоршанба куни ишга чиқишлари зарурлиги тайинланди. Бу ҳолда иш берувчининг хатти-ҳаракатлари қонунга зиддир. 
Чтобы получать новости от Buxgalter.uz первыми, подписывайтесь на Telegram-канал