• beta

Синов муддати

02.10.2019

Ходимнинг топширилаётган ишга лаёқатлилигини ва қандай натижаларга эришишини текшириб кўрмоқчи бўлсангиз, ходимнинг меҳнат шартномасига дастлабки синовни ўташ ҳақидаги шартни киритишингиз мумкин  .

Меҳнат шартномаси дастлабки синов шарти билан тузилса, қониқарсиз натижа кўрсатган ходимни синов муддати тугагунга қадар 3 кун олдин ёзма равишда огоҳлантириб, соддалаштирилган тартибда ишдан бўшатиш мумкин бўлади  . Акс ҳолда ходим синовдан ўтган деб ҳисобланиб, бундан кейин у билан тузилган меҳнат шартномасини бекор қилишга умумий асосларда йўл қўйилади  .

 

Эътибор беринг
Меҳнат шартномасига дастлабки синов ҳақидаги шартни киритиш иш берувчининг мажбурияти эмас, балки ҳуқуқидир.

 

МК 87-моддаси 1-қисмига  мувофиқ ходим ҳам синов муддати тугагунга қадар 3 кун олдин иш берувчини ўз қарори ҳақида ёзма равишда огоҳлантириб, меҳнат шартномасини бекор қилишга ҳақли эканлигини ҳисобга олинг. У бунинг сабабини изоҳламаслиги мумкин, иш берувчи эса синов натижаси қониқарсиз бўлгандагина шундай қилишга ҳақли бўлади.

Сиз ходимни дастлабки синовсиз ҳам ишга қабул қилишингиз мумкин, бироқ унинг ишидан қониқмаганингизда шартномани 87-моддага  мувофиқ, яъни огоҳлантириш йўли билан бекор қила олмайсиз. Меҳнат шартномасини бошқа асосларга кўра бекор қилишингизга тўғри келади.

Ходимни дастлабки синовдан ўтказиб ишга олишга қарор қилган бўлсангиз, унинг муддатини ўз хоҳишингизга кўра белгиланг, бироқ у 3 календарь ойдан ошиб кетмасин. Ходимнинг розилиги билан ҳам ушбу чекланган муддатни узайтириб бўлмайди  . Аниқ синов муддатини меҳнат шартномасида белгилаб, ишга қабул қилиш ҳақидаги буйруқда кўрсатинг,  ,    .

Меҳнат шартномасида дастлабки синовни ўташ ҳақида шартлашмай туриб ходимнинг ишлашига рухсат берган бўлсангиз, у бундай шартсиз ишга қабул қилинган деб ҳисобланади  .

Қуйидаги санадан дастлабки синов бошланган деб ҳисобланг:

  • меҳнат шартномасида кўрсатилган ишга чиқиш санасидан;
  • меҳнат шартномасида ишга чиқиш санаси кўрсатилмаган бўлса, ҳақиқатда ишни бошлаган санадан.

Ходимнинг вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик даврини, шунингдек ходим узрли сабабларга кўра ишда бўлмаган бошқа даврларни 3 ойлик дастлабки синов муддатига киритманг. Масалан, судга, терговчи, прокурор ҳузурига расман чақирилганда, тиббий кўрикдан ўтганда ва ҳ.к.  , , .

Ходимдан тасдиқловчи ҳужжатларни (вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик варақаси, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органга чақирув қоғози, тиббий кўрикдан ўтганлиги ҳақида маълумотнома ва ҳ.к.) талаб қилиб олиб, буйруқ билан ҳақиқатдаги дастлабки синов муддатини тасдиқловчи ҳужжатлар бўйича кунлар сонига узайтиринг. Ҳужжатларнинг нусхаларини шахсий йиғмажилдга тикиб қўйинг.

Дастлабки синов даврида ходимни штатга қабул қилинг. Агар сиз биринчи иш берувчи бўлсангиз, унга меҳнат дафтарчасини расмийлаштиринг. Унда ишга қабул қилинганлиги тўғрисидаги ёзувни қайд этинг. Бундай қилмасангиз, текширув чоғида ташкилотга жарима солиниши мумкин.

Таътилни ҳисоблаётганда дастлабки синов даври ходимнинг меҳнат стажига тўлиқ киритилишини ҳисобга олинг . Дастлабки синов даврида мазкур тоифадаги ходимлар учун белгиланган шартларга мувофиқ меҳнат ҳақини тўланг. Меҳнатга ҳақ тўлаш тизими билан белгиланган иш ҳақи, мукофотлар, қўшимча тўловлар, устамалар даражасини пасайтириш мумкин эмас.

Вазият

Ташкилотга ҳайдовчи ишга олиниб, 1 ойлик синов муддати белгиланди. У мазкур касб талабларига жавоб бермаганлиги сабабли атиги 2 ҳафта ишлади. Ташкилот ушбу ходимга иш ҳақи ҳисоблаши, уни ишга қабул қилиш ва бўшатиш ҳақида буйруқлар чиқариши шартми?

 – Ҳа, шарт. Дастлабки синов билан ишга қабул қилиш ва бўшатиш умумий тартибда буйруқлар билан расмийлаштирилади  , . Дастлабки синов муддати тугагунга қадар ходимни 3 кун олдин ёзма равишда огоҳлантириб, меҳнат шартномасини бекор қилишга ҳақлисиз.

 

Вазият

Ташкилотга етарли иш стажига эга бўлмаган ёш мутахассис 3 ойлик синов муддати билан ишга олинди. Директор унга лавозим маошининг ярмини тўлаб, синовдан муваффақиятли ўтган тақдирда тўлиқ тўламоқчи. Шундай қилиш мумкинми?

 – Йўқ, мумкин эмас. Дастлабки синов давридаги иш ҳақи даражасини дастлабки синов ҳақида шартлашмай худди шундай лавозимда ишловчи ходимнинг маошига қараганда камайтириш тақиқланади . ·

Қуйидагиларни синов муддатидаги қониқарсиз натижалар деб ҳисобланг:

  • ишни бажариш чоғида сон ва/ёки сифат кўрсаткичларига эришмаслик;
  • узрли сабабсиз ишга кеч келиш;
  • иш куни тугугунга қадар ўзбошимчалик билан ишдан кетиш;
  • узрли сабабсиз иш жойида бўлмаслик;
  • техника хавфсизлигини бузиш;
  • шунга ўхшаш бошқа хатти-ҳаракатлар.

Ходимга топшириладиган барча вазифаларни ҳужжатлаштириб, улар сифатли тарзда ва ўз вақтида бажарилишини кузатиб боринг. Синов натижалари қониқарсизлиги сабабларини ходим ишни уддалай олмаётганлигидан далолат берувчи аниқ фактлар билан тасдиқланг.

Улар сирасига қуйидагиларни киритиш мумкин:

  • интизомий ножўя хатти-ҳаракатнинг ҳужжатлар билан расмийлаштирилгани (тушунтириш хати, далолатномалар, жазо қўллаш ҳақида буйруқ);
  • меҳнат вазифаси лозим даражада бажарилмагани (раҳбарнинг ёзма топшириғи ва ходимнинг уни бажарганлиги ҳақидаги ҳисоботи, мижозларнинг ва ҳамкасбларнинг шикоятлари, бевосита раҳбарнинг билдиргиси ва ҳ.к.).

Асослар мавжуд бўлмаганда дастлабки синов натижалари қониқарсиз деб ҳисобланади, меҳнат шартномасини МК 87-моддаси 1-қисмига  асосланиб бекор қила олмайсиз.

Меҳнат шартномасини бекор қилиш ҳақидаги огоҳлантиришда ишдан бўшатишнинг аниқ сабабларини санаб ўтинг. Изоҳларсиз ва тасдиқловчи ҳужжатларга ҳавола қилмай «Синовдан ўта олмади» деган қуруқ гап билан чекланманг – бу судда низолашишга олиб келиши мумкин. Асословчи ҳужжатлар ва огоҳлантириш асосида буйруқни расмийлаштиринг.

Қуйидаги шахслар учун дастлабки синов белгиламанг:

  • ҳомиладор аёллар ва 3 ёшга тўлмаган боласи бор аёллар;

  • корхона учун белгиланган минимал иш жойлари ҳисобидан ишга юборилган шахслар;

  • ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг ҳамда олий ўқув юртларининг таълим муассасасини тамомлаган кундан эътиборан 3 йил ичида биринчи бор ишга кираётган битирувчилари;

  • 6 ойгача муддатга меҳнат шартномаси тузилган ходимлар .

Чтобы получать новости от Buxgalter.uz первыми, подписывайтесь на Telegram-канал