• beta

Йиллик таътил бериш

17.07.2019

Йиллик таътилларни бериш навбати ва вақтини таътиллар жадвалида белгиланг. Ходим ишга қабул қилинган кундан бошлаб 6 ой ўтгач биринчи иш йили учун меҳнат таътилини олиш ҳуқуқига эга бўлади . Календардаги 6 ойлик даврни эмас, балки ходим бевосита меҳнат фаолиятини амалга оширган иш даврини ҳисобга олинг. Ушбу 6 ой ичида таътил учун стажга киритилмайдиган даврлар бўлса, ходимнинг биринчи таътилдан фойдаланиш ҳуқуқи шу вақтга кўчирилади.

Мисол
Ходим 2018 йил 1 февралдан ишга тушди. Оилавий шароитига кўра икки ой (5 мартдан 5 майгача) иш ҳақи сақланмайдиган таътилда бўлди. Бундай таътилда бўлиш вақти, агар у икки ҳафтадан ортиқ давом этса, меҳнат таътили олиш ҳуқуқини берувчи стажга киритилмайди  . Демак, мазкур ходимда биринчи иш йили учун меҳнат таътилидан фойдаланиш ҳуқуқи 1 августдан (6 календарь ой ўтгач) эмас, фақат 1 октябрдан (8 календарь ойдан сўнг) юзага келади.

 

Вазият
Ходим 7 ой ишлагач, таътилга чиқмоқчи бўлди. Кадрлар бўлимида у бир йил ишлаб бериши кераклигини айтдилар. Шу тўғрими?
– Йўқ, нотўғри. Мазкур иш берувчида 6 ой узлуксиз ишлагандан кейин биринчи иш йили учун меҳнат таътилини олиш ҳуқуқи юзага келади  . Таътил жадвал асосида, у мавжуд бўлмаганда эса – тарафларнинг ўзаро келишувига мувофиқ берилади.

 

 

Вазият
Ходим 3 ой ишлагач ишдан бўшаб, бошқа компанияга ишга кирди. У ерда 3 ой ишлагач, йил бошидан 6 ой ишлаганини рўкач қилиб, таътил беришларини сўраб ариза ёзди. Меҳнат кодексида 6 ой ишлангандан кейин таътил берилиши қайд этилган. Бироқ бунда битта иш берувчида ишлаш кераклиги айтилмаган. Кадрлар бўлимидагилар ходимга ҳақ тўланадиган таътил эмас, фақат иш ҳақи сақланмаган ҳолда таътил берилиши мумкин демоқдалар. Бундай вазиятда меҳнат таътилини расмийлаштириш мумкинми?
– Йўқ, мумкин эмас. Иш йили муайян иш берувчида меҳнат шартномасига биноан узлуксиз иш бошланган кундан эътиборан ҳисобланади . Аввалги иш жойлари эътиборга олинмайди. ·

 

Корхона қайта ташкил этилганда (қўшиб юборилган, бирлаштирилган, бўлиб юборилган, қайта тузилган, ажратилганда), шунингдек мулкдори алмашганда ушбу қоида амал қилмайди.

 

 

Вазият
Давлат унитар корхонаси (ДУК) АЖ шаклида қайта тузилди. Шундан сўнг 7 ой ўтгач, ходимлардан бири таътил беришни сўраб ариза ёзди. Директор АЖда ишлаган даври учун таътил бериш тўғрисидаги буйруқни имзолади. ДУКдаги иши ҳисобга олинмади. Шу тўғрими?
– Йўқ, бу қонунга зид. Юридик шахс унитар корхона ўрнига акциядорлик жамияти шаклида қайта тузилган. Меҳнат муносабатлари ходимларнинг розилиги билан давом этаверган . Қайта тузилгунга қадар ташкилотда ишлаган вақтини деб йиллик таътил олиш ҳуқуқини берувчи меҳнат стажида узилиш бўлмайди. Таътил беришни сўраб ёзилган аризани кўриб чиқаётганда у ҳисобга олиниши керак . ·

 

Қуйидаги ходимларнинг аризасига кўра иш йили бошлангач 6 ой ўтмасдан олдин таътил беринг:

  • I ва II гуруҳ ногиронларига;
  • 18 ёшга тўлмаган шахсларга;
  • муддатли ҳарбий хизматдан резервга бўшатилган ва ишга жойлашган ҳарбий хизматчиларга;
  • ўриндошлик асосида ишлаётганларга – асосий иш жойидаги таътил билан бир вақтда;
  • ишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда мактабларда, олий ўқув юртларида ва ЎМЎЮда, кадрларнинг малакасини ошириш, уларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш институтлари ва курсларида ўқиётганларга – агар улар ўзларининг таътилларини имтиҳонлар, синовлар (зачётлар) топшириш, диплом, курс, лаборатория ва бошқа ўқув ишларини бажариш вақтига тўғрилаб олишни хоҳласалар;
  • аёлларга – ҳомиладорлик ва туғиш таътили олдидан ёки ундан кейин;
  • ходимлар сони (штати) қисқарганлиги ёки корхонанинг тугатилганлиги муносабати билан ишдан озод этилган ходимларга.

 

 

Вазият

Штат қисқарганлиги муносабати билан аввалги иш жойидаги ишидан озод этилган ходим ташкилотга ишга кирди. 4 ой ишлагач, таътил беришни сўраб ариза ёзди. Иш берувчи унинг илтимосини қаноатлантириши керакми? ·

– Ҳа, керак. Мазкур ходим ишлаганига 6 ой ўтмасдан таътил олиш ҳуқуқига эга бўлган шахслар тоифасига киради . МК 100-м. 2-қ. 1-б.га  мувофиқ, аввалги иш берувчининг у билан тузган меҳнат шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги буйруғидан нусхани тасдиқловчи ҳужжат сифатида тақдим этишини талаб қилиш зарур.

 

Мактаблар, ЎМЎЮ, олий ўқув юртлари, кадрларнинг малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш институтлари ва курсларининг ўқитувчиларига биринчи иш йили учун таътилни ишлаган вақтидан қатъи назар ёзги таътил даврида беринг .

Биринчи йил 6 ой ишлаган ва таътил беришни сўраб ариза ёзган ходимга уни тўлиқ беринг . Таътил кунларини ишланган вақтга мутаносиб равишда ҳисобламанг. Бу қонунбузарлик саналади.

 

Вазият
Ходим тўлиқсиз иш куни – беш кунлик иш ҳафтасида 4 соатдан ишлаш учун қабул қилинди. У ўзининг иш йили тугагунига қадар таътил беришни сўраб ариза ёзди, уни ишлаган вақтига қараб расмийлаштирдилар. Шундай қилиш тўғрими?
– Йўқ, тўғри эмас. Тўлиқсиз иш вақти йиллик асосий таътилнинг муддатини чекламайди . Ходимга унинг лавозими учун назарда тутилган таътилни тўлиқ бериш зарур.

 

 

Ходим ўзининг иш йилида тўлиқ ишлаб бермаган бўлса ҳам, кейинги иш йиллари учун таътилни (аванс тариқасидаги таътилни) таътиллар жадвалига мувофиқ исталган вақтда беринг .

 

 

Вазият
Ходим биринчи иш йили учун тўлиқ ҳажмда таътил олди. Таътилдан қайтганидан сўнг яна 5 ой ишлагач, таътил беришни сўраб ариза ёзди. Директор ҳали иккинчи иш йили ўтмаганлигини рўкач қилиб, тўлиқ таътил бермади. Фақат ишлаган даврига мутаносиб кунлар миқдорида расмийлаштиришга рухсат берди. Шундай қилиш қонунийми?·· ·
– Йўқ, бу қонунга зид. Иккинчи ва ундан кейинги йиллар учун ҳақ тўланадиган таътиллар ишлаган вақтга мутаносиб равишда эмас, балки тўлиқ ҳажмда берилади .

 

Қуйидаги тоифадаги ходимларга таътилни ёзги ёки улар учун қулай бўлган бошқа вақтда беринг:

  • 14 ёшга тўлмаган битта ёки ундан ортиқ болани (16 ёшга тўлмаган ногирон болани) тарбиялаётган ёлғиз ота, ёлғиз онага (бева эркаклар, бева аёллар, никоҳдан ажрашганлар, ёлғиз оналарга) ва муддатли ҳарбий хизматни ўтаётган ҳарбий хизматчиларнинг хотинларига     ;
  • I ва II гуруҳ ногиронларига  ;
  • 1941–1945 йиллардаги уруш қатнашчиларига ва имтиёзлари бўйича уларга тенглаштирилган шахсларга  ;
  • 18 ёшга тўлмаган шахсларга ;
  • ишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда ўқиётган талабаларга    ;
  • бошқа ходимларга, агар бу жамоа шартномаси  , бошқа локал ҳужжатда ёки меҳнат шартномасида назарда тутилган бўлса.

Ишлаётган эркакларга йиллик таътил уларнинг хоҳишларига биноан хотинларининг ҳомиладорлик ва туғиш таътили даврида берилади  . Тасдиқловчи ҳужжатлар – вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик варақаси ва хотинининг иш жойидан декрет таътили берилиши тўғрисидаги буйруқ нусхасини талаб қилиб олинг.

 

Ҳомиладор аёлларга ва бола туққан аёлларга йиллик таътиллар, уларнинг хоҳишига кўра:

  • ҳомиладорлик ва туғиш таътилидан олдин ёки ундан кейин;
  • болани парваришлаш таътилидан кейин берилади.

Бу ҳолда аёлнинг ўзи таътилидан фойдаланиш даврини танлашга ҳақли. Унинг бу илтимосини ҳеч бир сабабга кўра рад этманг.

 

 

Мисол
Аёлга 2018 йил ноябрь ойининг охирида ҳомиладорлик ва туғиш таътили берилиши лозим. Шу муносабат билан декретга чиқиш олдидан, 6.11.2018 йилдан 18 иш кунига, 26 ноябргача меҳнат таътили беришни сўраб ариза ёзди. Жорий иш йили учун ҳали таътил олмаган. Иш берувчи ходиманинг илтимосини қаноатлантириши шарт. Аёл жорий иш йилида навбатдаги меҳнат таътилидан фойдаланган бўлса – илтимосини рад этинг.

 

Мисол
Ходима 2017 йил 1 декабрдан 2018 йил 1 декабргача бўлган иш йили учун меҳнат таътилидан 2018 йил 3 июлдан 23 июлгача фойдаланди. Ноябрда ҳомиладорлиги тўғрисидаги тиббий хулосани ва ноябрда меҳнат таътили бериш сўралган аризани тақдим этди. Бу ҳолда унга таътил беришни рад этиш мумкин, сабаби у навбатдаги таътилни фақат 2018 йил 1 декабрдан олишга ҳақли бўлади.

 

Иш йили қандай ҳисоблаб чиқарилади

Календарь йил учун эмас, иш йили учун таътил беринг. У 1 январдан 31 декабргача эмас, балки ҳар бир ходим учун ишга қабул қилинган кундан бошлаб индивидуал тартибда ҳисоблаб чиқарилади.

 

 

Мисол
Ходим 2017 йил 29 майдан ишга кирди. Биринчи таътил 2017 йил 29 майдан 2018 йил 28 майгача бўлган давр учун ҳисобланади. Иккинчиси – 2018 йил 29 майдан 2019 йил 28 майгача ва ҳ.к. Ходимларни ҳар йили, иш йили тугагунга қадар кечиктирмай таътилга чиқаринг . Уларни таътилдан маҳрум қилманг. Бутун таътилни тўлиқлигича кейинги иш йилига ўтказманг.

 

Вазият
Корхонада таътиллар жадвали тасдиқланган. Аёл ҳомиладорлик ва туғиш таътили олдидан меҳнат таътили беришни сўраб ариза ёзди. Директор жадвалда таътилга чиқиши белгиланган ходимга рад жавоби бериб, аёлга навбатдан ташқари таътил беришга мажбур бўлди. Директор қонунни буздими? Агар бузган бўлса, бунинг учун қандай жазога тортилиши мумкин? ·
– Ҳа, қонунни бузди. Ҳомиладор аёлга унинг хоҳишига кўра ҳомиладорлик ва туғиш таътили олдидан таътил берилиши бошқа ходимларнинг навбатига таъсир кўрсатмаслиги лозим. Иш берувчи жадвалда белгиланган таътилни мустақил равишда бошқа муддатга кўчира олмайди. Буни ходим билан келишиш лозим  . МЖТКнинг 49-моддасига мувофиқ, директорга жарима солиниши мумкин.

 

 

Вазият
Таътиллар вақтида берилмагани учун тўпланиб қолган бўлса, нима қилиш керак? Уларнинг барчасини бир йилнинг ўзида бирваракайига берса бўладими ёки улар «куйиб кетадими»?
– Қонун ҳужжатларида бу саволга аниқ жавоб берилмаган. Шу сабабли таътилларни ўз вақтида беришни ва кейинги иш йилларига кўчирмасликни маслаҳат берамиз. Акс ҳолда меҳнат инспекцияси буни қонунбузарлик деб топиб, иш берувчини жавобгарликка тортиши мумкин. ·

 

 

Ходимнинг ёзма аризасига кўра асосий таътилнинг бир қисми учун пуллик компенсация тўлашингиз мумкин. Бу қуйидагича амалга оширилади: таътилнинг 15 куни асли ҳолида берилади , қолганини пул билан компенсациялаш мумкин бўлади.

 

 

Мисол
21 иш кунилик таътил олиши лозим бўлган ходим таътилнинг бир қисми ўрнига пуллик компенсация тўлашни сўраб ариза ёзди. Бу ҳолда таътилнинг 15 кунидан асли ҳолида фойдаланилади, қолган 6 кун учун пуллик компенсация тўланади.·

 

 

Эътибор беринг
МКнинг 137, 138-моддаларида      назарда тутилган қўшимча таътилларни компенсация билан алмаштирмай, балки тўлиқ ҳажмда асли ҳолида беринг

 

Ходим ишдан бўшаётган (асосидан қатъи назар) ва фойдаланмаган таътиллари тўпланиб қолган бўлса – фойдаланилмаган барча асосий ва қўшимча таътиллар учун унга пуллик компенсация тўланг.

 

 

Мисол
Ходимга 2010 йил январдан 2018 йил январгача ишлаган даври давомида таътил берилмаган. Ходимнинг саккиз иш йили учун асосий таътиллари йиғилиб қолган. Ишдан бўшаётганда иш берувчи унга 8 та фойдаланилмаган таътил учун пуллик компенсация тўлаши шарт.···

 

Ходим ўзбошимчалик билан таътилга чиққан бўлса – буни интизомий қоидабузарлик деб ҳисобланг.

 

 

Вазият

Ходим таътилга чиқиши ҳақида ариза қолдириб, ишга келмади. Таътиллар жадвалида унинг таътилдан фойдаланиш вақти кўрсатилмаган, чунки у ҳужжат тасдиқланганидан кейин ишга жойлашган. Буйруқ чиқарилмади. Телефон орқали нима сабабдан ишга келмаганини сўраганларида, мен таътилдаман деб жавоб берган. Бу вазиятда нима қилмоқ керак?

– Прогул қилгани расмийлаштирилиб, интизомий жавобгарликка тортилсин    .

 

 

 

Вазият

Ходимлар (эр-хотин) бир вақтнинг ўзида таътилга чиқишлари ҳақида ариза ёздилар. Улар битта бўлинмада ишлайдилар. Ташкилотда шунга ўхшаш ихтисосликка эга бўлган бошқа ходимлар йўқ. Таътиллар жадвали ва бошқа локал ҳужжатлар тузилмаган. Иш берувчи уларнинг илтимосини қаноатлантириши шартми? Директор таътил вақтида уларнинг ўрнига ишлаб турадиган бошқа кишини топишни талаб қила оладими?

– Иш берувчи бир вақтнинг ўзида иккала ходимга таътил беришга мажбур эмас. Бундай масалаларни ўз хоҳишингизга қараб ҳал қилинг. Директор ходимлардан таътил вақтида уларнинг ўрнига ишлаб турадиган шахсни топишни талаб қилишга ҳам ҳақли эмас.

 

 

Ўриндошларга асосий ходимлар қатори тартибда ва муддатда таътил беринг. Тўлиқсиз иш вақти шарти билан ишлаш йиллик асосий меҳнат таътилининг муддатини чеклашга асос бўлмайди  .

 

Таътиллар жадвали·

Ходимларнинг йиллик меҳнат таътилларини олиш навбатини таътиллар жадвалида белгиланг. Уни ходимларнинг қайси даврда (ойда) таътил олмоқчи эканликларини ҳисобга олиб, навбатдаги календарь йил бошлангунга қадар ҳар йили тузинг. Қонун ҳужжатларида ушбу локал ҳужжатнинг мажбурий шакли назарда тутилмаган. Шу сабабли ташкилотингиздаги шароитдан ва бажариладиган ишлар хусусиятидан келиб чиқиб ўзингизга мос шаклни ишлаб чиқинг. Бунда намунадан фойдаланишингиз мумкин.

Жадвал лойиҳасида ҳар бир ходимнинг таътилдан фойдаланиш вақти: календарь ой ёки аниқ даврни кўрсатинг.

 

Изоҳ.

Таътиллар жадвалида белгиланган таътилдан фойдаланиш даврини ходим ва иш берувчининг ўзаро келишувига кўра ўзгартириш мумкин. Бунинг учун ходим келишилган даврда таътил беришни сўраб ариза ёзиши лозим. Ариза асосида буйруқни расмийлаштиринг.

Ходимларнинг таътиллардан фойдаланиш вақти кўрсатилган ишлаб чиқилган жадвал лойиҳасини келишиш учун ходимларнинг вакиллик органига тақдим этинг. Бунинг учун ушбу орган раҳбарининг (касаба уюшмаси раисининг) имзоси кифоя қилмаслигини назардан қочирманг. Вакиллик органи таътиллар жадвалини кўриб чиқиши учун йиғилиш ўтказиши ва лойиҳани маъқуллаб ёки маъқулламай овоз бериш натижалари қайд этилган баённомани расмийлаштириши керак.

Жадвал лойиҳаси келишилган бўлса, уни календарь йил бошлангунга қадар ташкилот раҳбарининг буйруғи билан тасдиқланг.

Жадвал вакиллик органи билан келишилмаган бўлса (шу жумладан корхонада мавжуд эмаслиги сабабли) – у ҳақиқий эмас деб ҳисобланади.

Таътиллар жадвали – мажбурий локал ҳужжат. Уни тузмаганлиги учун иш берувчини жавобгарликка тортишлари мумкин.

Таътил бериш вақти ҳақида ҳар бир ходимни у бошланишидан камида 15 кун олдин хабардор қилинг.

 

 

Вазият
Ходим таътиллар жадвалида белгиланган муддатдан бошқа вақтда таътил беришни сўраб ариза ёзиши мумкинми, иш берувчи ушбу аризани қаноатлантиришга мажбурми?
– Ҳа, ходим жадвалда белгиланган муддатгача таътилга чиқиши ҳақида ариза беришга ҳақли. Бироқ иш берувчи уни қаноатлантиришга мажбур эмас. Жадвалда белгиланган муддатдан бошқа вақтда таътил бериш – иш берувчининг ҳуқуқи.

 

 

 

 

Кадрлар бўлими

«___» __________ 20___ йилдаги ______________________________

                  (имзо)

аризага мувофиқ

_____________________________ га

                (Ф.И.О.)

меҳнат таътили бериш тўғрисидаги буйруқ лойиҳасини тайёрласин     

Корхона раҳбарига

 

 ________________________

       (ходимнинг лавозими)

 ________________________ дан

          (ходимнинг Ф.И.О.)

 

 

 

 

АРИЗА

 

«____» ____________ 20___ йилдан «____»______________ 20___ йилгача ишланган давр учун ____________ иш кунилик навбатдаги меҳнат таътилини «____» _____ 20___ йилдан бошлаб беришингизни сўрайман.

·

 

Ходимнинг Ф.И.О. _____________________

                                            (имзо)

 

 

«____» ___________ 20___ й.


КЕЛИШИЛГАН

Касаба уюшмаси қўмитаси раиси

 «_________________________»

(ташкилот номи)

_________________________

(раиснинг Ф.И.О.)

______________________

 (имзо)

касаба уюшмаси қўмитасининг __________________ 20__ йилдаги

№___ йиғилиши баённомаси

   М.Ў. «__» __________20__ й. 

ТАСДИҚЛАЙМАН

Директор

«________________________»

(ташкилот номи)

_______________________

(директорнинг Ф.И.О.)

______________________

 (имзо) 

М.Ў. «__» _____________ 20__ й.

 

 

ТАЪТИЛЛАР ЖАДВАЛИ

Ҳужжат рақами

Тузилган санаси

Йил учун

 

 

 

 

 

 

Таркибий бўлинма

Штат жадвали бўйича лавозими (ихтисослиги, касби)

 

Фамилияси, исми, отасининг исми

 

Табель рақами

ТАЪТИЛ

 

 

Изоҳ

 

календарь кунлар сони

сана

таътилнинг кўчирилиши

режалаштирилган

ҳақиқатдаги

асос

(ҳужжат)

мўлжалланаётган таътил санаси

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кадрлар хизмати раҳбари

________________________

_______________________

 

                      (имзо)

                  (Ф.И.О.)

 

Чтобы получать новости от Buxgalter.uz первыми, подписывайтесь на Telegram-канал