Хизматлар импорти бўйича тўланган ҚҚС бўйича фарқ шу ойда қайтарилган бўлса, уни ҳисобга олиш мумкинми

Солиқ органлари хизматлар импортидан тўланган ҚҚСни, агар шу ойда солиқ бўйича салбий фарқ қайтарилган бўлса, СК 255-моддасининг «янги» талқинига асосланиб, ҳисобга қабул қилишни рад этмоқда.

«Аркад аудит» компанияси директори Наталья ТУРАЛИНОВА вазиятни buxgalter.uz учун шарҳлаб, Солиқ кодексининг амалдаги нормалари асосида муаммонинг ечимини таклиф қилди:

Вазият:

Корхона нерезидентга товар белгисидан фойдаланганлик учун ҳар ойда роялти ўтказади. Ўтказмалар миқдори тушум кўрсаткичларига боғлиқ, демак, роялти суммаси ой якунлари бўйича ҳисобланади. Кейин нерезидент роялти суммасини инвойсда тасдиқлайди. Март ойи учун роялти ҳисобланганда, инвойс 15 апрелдан эрта келмайди. 31 мартда бухгалтер апрель инвойсини олишдан олдин роялтидан ҚҚС бўйича тахминий суммани тўлайди ва 29-код бўйича ҚҚС ҳисоб-китобида кўрсатади. Декабрда бухгалтер 2024 йил учун 29-код бўйича ҚҚС ҳисоб-китобларини қайта топширади ва 34 млн сўм миқдорида ортиқча тўловни қайтаради. Декабр ойининг охирида бухгалтер яна 28,8 млн сўм миқдорида тахминий солиқ суммасини кўрсатади, лекин тизим ҳисобга олиш имкониятини блоклайди, чунки декабрда аввал 34 млн сўм тўлови бўлган.

Савол юзага келади: хизматлар (роялти) импортида тўланган ҚҚСни ҳисобга олиш бўйича СК 255-моддасини бир солиқ даврида ҳам салбий фарқ қайтарилганда, ҳам янги солиқ тўлови бўлганда қандай тўғри қўллаш керак? Роялти тўловини қайси тасдиқловчи ҳужжат билан ёпиш керак? Солиқ тўловчи ушбу вазиятда тўланган ҚҚСни ҳисобга олиш ҳуқуқига эгами?

Ечим ва хулосалар:

СК 255-моддасига янги Солиқ кодекси тасдиқланган пайтдан бери ҳеч қандай ўзгаришлар киритилмаганлиги сабабли, хизматлар импорти бўйича тўланган ҚҚСни ҳисобга олиш ҳуқуқи сақланиб қолади. Ҳаракатлар кетма-кетлиги тўғри бўлганда, ҳисобга олиш асосий ҚҚС ҳисоб-китобида (1-код) акс эттирилади.

1. Солиқ солиш объекти

Роялти – бу пассив даромад тури, солиқ солиш мақсадида – товар белгисидан фойдаланиш ҳуқуқини тақдим этиш бўйича хизмат . Бундай хизматни реализация қилиш жойи харидорнинг фаолияти жойи бўйича аниқланади . Шундай қилиб, ҚҚС асосли равишда ҳисобланади.

2. Хизматни реализация қилиш бўйича айланмани тан олиш санаси

Солиқ кодексининг 242-моддаси 6-қисмига асосан, хизматларни доимий (узлуксиз) асосда реализация қилиш бўйича айланма амалга оширилган санаси календарь ойнинг сўнгги кунидир. Шу санада ҚҚС бўйича солиқ базасини ҳисоблаш учун МБ курси қўлланилади (29-код) .

3. Тасдиқловчи ҳужжат

Пассив даромад тўловини тасдиқлаш – бу шартнома шартларига мувофиқ амалга оширилган тўловнинг ўзи. Нерезидентдан бажарилган ишлар далолатномасини юборишни талаб қилиш шарт эмас.

4. Ҳисоботни тақдим этиш муддатлари Рўйхатга олинган солиқ тўловчилар учун ҚҚС ҳисоб-китобини (29-код) тақдим этиш муддати – солиқ давридан кейинги ойнинг йигирманчи кунидан кечиктирмай . Инвойс 15 апрелда олинганига қарамай, бухгалтер солиқ ҳисобланишини мартда ҳисобга олиши мумкин. Солиқ амалда апрелда тўлангани учун, ҳисобга олиш ҳуқуқи апрелда пайдо бўлади .

Шундай қилиб, бухгалтер солиқни тўлаш ва март ойи учун ҳисоб-китобни топшириш бўйича мажбуриятларни ўз вақтида бажаради. Лекин ҳисобга олиш ҳуқуқи солиқнинг амалда тўланган ойида пайдо бўлади.

5. Хулосалар

Бюджетга тўланиши лозим бўлган солиқ суммаси ҳар бир солиқ даври якунлари бўйича ҳисоблаб чиқарилади. Агар у салбий бўлса, солиқ тўловчи уни қоплаш (қайтариш) ҳуқуқига эга . Шундай қилиб, қоплаш (қайтариш) учун солиқ суммаси солиқ даври якунлари бўйича аниқланади.

Кўриб чиқилаётган вазиятда солиқ ноябрь ойи якунлари бўйича қайтарилган. Декабрь – ҚҚСни қайтариш суммасини ҳисоблашда ҳисобга олинмаган кейинги солиқ даври. Шунинг учун солиқ органлари шу солиқнинг ортиқча тўлови қайтарилган ойда тўланган солиқни ҳисобга олишни рад этишга ҳақли эмас. Бугунги кунда рақамли ечим истисноларни назарда тутмайди. Лекин тахминий солиқ суммасини олдиндан тўлаш қарори қонунчилик талаби эмаслигини тушуниш муҳим. Солиқ тўловчи солиқ органларининг рад этишини умумбелгиланган тартибда низолашиши мумкин.