Биринчи проактив ҳисоботлар бўйича сўров натижалари: қандай муаммолар аниқланди ва уларни ҳал қилишда қандай ёрдам олиш мумкин

Ер солиғи ва мол-мулк солиғи бўйича дастлабки «автоматлар» тизимнинг умуман ишлаб турганини, лекин қўшимча созланишга муҳтожлигини кўрсатди.

Ўтказилган сўровнома натижаларига кўра, биз муаммоли жиҳатлар рўйхатини туздик ва Ресурс солиқлари маъмуриятчилиги бошқармаси мутахассисларидан ушбу масала бўйича жавоб олдик. Идора вакиллари қуйидагиларни тасдиқладилар: агар ҳисобот:

– проактив тизим орқали автоматик тарзда шакллантирилган бўлса;

– ҳисоботни тақдим этиш ёки шакллантиришдаги камчиликлар техник сабаблар билан боғлиқ бўлса;

– солиқ тўловчи томонидан қасддан ҳуқуқбузарлик содир этиш фактлари мавжуд бўлмаса,

– бу ҳолда солиқ тўловчига нисбатан жарималар, пенялар ёки бошқа салбий ҳуқуқий чоралар қўлланилмайди.

Сўровнома натижалари:

1. Ҳисоботларни юбориш муддатлари

• Муддатидан олдин

Сўровнома иштирокчиларининг аксарияти (77 фоизи рус тилида ва 75 фоизи ўзбек тилида) проактив ҳисоботни мустақил равишда юборган. Шунинг учун, умуман олганда, кўпчиликда у ўз вақтида юборилган. Бироқ, тизим буни амалга оширган ҳолларда, ҳисобот 19 январдан 20 январга ўтар кечаси – назорат санаси бошланганидан сўнг дарҳол автоматик тарзда ўтказилган ҳолатлар мавжуд. Шундай қилиб, тизим ҳисобот топшириш муддатини 1 иш кунига қисқартирди.

«Муддатидан олдин юборилган» деган жавобни респондентларнинг 50 фоизи рус тилида, 39 фоизи ўзбек тилида кўрсатган.

Ер ва мол-мулк солиғи бўйича бу унчалик муҳим эмас. Лекин ҚҚС билан ҳам шундай бўлса (буни фақат 20 февралда кўрамиз), бу муаммо бўлади, чунки 20-числода айланмалар ва ҳисобга олишлар бўйича кўплаб масалалар ҳал қилинади. Воситачилик битимлари бўйича қайта тоашириладиган ЭҲФлар мавжудлигида айниқса қийин бўлади...

• Кечикиб

Шунингдек, бухгалтерлар баъзи ҳолларда тизим ҳисоботларни 21 январда кечикиб юборганини маълум қилишди.

2. Проактив ҳисоботларнинг манзиллилиги

• Ҳисобот шаклланган, лекин у зарур эмасди

Сўровномада бундай банд йўқ эди, аммо респондентлар бу ҳақда изоҳларда маълум қилишди. Айрим солиқ тўловчилар ер солиғи ва мол-мулк солиғи объектлари йўқлигига қарамай, проактив ҳисоботларни олишди (ва кўпчилигида улар автоматик тарзда юборилди).

Шунингдек, биз шунга ўхшаш ҳолатни бу ерда кўриб чиқдик > > >

• Ҳисобот шаклланмади, лекин у шаклланиши керак эди

Бу ҳақда ҳам бухгалтерлар изоҳ беришди.

3. Ҳисоботларни тузатиш ва бу борада ёрдам олишдаги муаммолар

Рус тилида респондентларнинг 29 фоизи ва ўзбек тилида респондентларнинг 41 фоизи «автомат» тузатишлар киритишни талаб қилганини маълум қилган.

Бунда:

– 11% (14%) ўзлари тузатиш кирита олдилар.

– 9% (6%) буни Солиқ қўмитаси мутахассислари ёрдамида амалга оширган.

– 16% (ва мос равишда 14%) –  қўнғироқ қилишмаган, ёрдам олишолмаган ва улар ҳисоботни нотўғри кўринишда юборишган.

Ушбу ҳолатда муаммо – солиқ тўловчиларнинг бир қисмида ёрдам керак бўлганда уни олишда юзага келган қийинчиликлардир.

Қайси йўналишлар бўйича тузатишлар киритиш керак бўлганлиги ҳақидаги саволга бухгалтерлар қуйидагича жавоб беришди:

– имтиёзлар (19%, 41%);

– солиқ базаси (15%, 8%);

– бошқа (13%, 11%).

Солиқ тўловчи проактив ҳисобот билан боғлиқ барча масалалар бўйича қандай ёрдам олиши мумкин

Солиқ қўмитасининг позициясини Солиқ қўмитасининг Ресурс солиқлари маъмуриятчилиги бошқармаси тушунтирди:

– Солиқ маъмуриятчилигини янада соддалаштириш, ҳисобот топширишда инсон омилини камайтириш ва солиқ тўловчиларга қулайликлар яратиш мақсадида Солиқ қўмитаси томонидан проактив ҳисобот механизмлари босқичма-босқич жорий этилмоқда.

Янги механизмларни жорий этиш жараёнида баъзи техник ёки функционал камчиликлар юзага келиши табиий. Солиқ қўмитаси бундай ҳолатларни солиқ тўловчининг айби сифатида баҳоламайди.

Ҳисобот кечиктирилган ёки нотўғри шакллантирилган тақдирда:

Агар ҳисобот:

• проактив тизим орқали автоматик шакллантирилган бўлса;
• ҳисоботни тақдим этиш ёки шакллантиришдаги камчиликлар техник сабаблар билан боғлиқ бўлса;
• солиқ тўловчи томонидан қасддан ҳуқуқбузарлик фактлари мавжуд бўлмаса,

солиқ тўловчига жарима, пеня ёки бошқа салбий ҳуқуқий оқибатлар қўлланилмайди.

Бундай ҳолларда солиқ идоралари ҳисоботга тузатиш киритиш, қайта топшириш ёки аниқлик киритиш учун етарли имкониятлар яратадилар. Ҳар бир ҳолат алоҳида кўриб чиқилади.

Шунингдек, проактив ҳисоботни тақдим этиш жараёнида юзага келиши мумкин бўлган бундай ҳолатлар солиқ тўловчилар учун салбий оқибатларга олиб келмаслиги керак. Шу муносабат билан камчиликларни бартараф этиш, ҳисоботни тузатиш ёки проактив ҳисоботлар бўйича тегишли маслаҳат ва ёрдам олиш учун қўшимча 5 кунлик муддат белгиланди.

Проактив ҳисобот билан боғлиқ барча масалалар бўйича солиқ тўловчилар исталган вақтда қуйидаги каналлар орқали ёрдам олишлари мумкин:

• Солиқ қўмитаси call-маркази (1198);
• электрон портал орқали мурожаатлар my.soliq.uz;
• ҳудудий солиқ органлари (анъанавий ёки электрон шаклда);
• солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали хабарлар ва огоҳлантиришлар.

Солиқ қўмитаси солиқ тўловчининг муаммоларига бефарқ эмас ва ҳар бир мурожаатга ўз вақтида жавоб беришни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.