2027 йил 1 январдан бошлаб «E-kontrakt» орқали «шубҳали валюта операциялари»нинг қандай белгилари кузатилади

preview

9 июнга қадар ҚҲТБТда Вазирлар Маҳкамасининг валюта операцияларининг ишончлилигини назорат қилиш тартиби тўғрисидаги қарори лойиҳаси муҳокама қилинади. У 2027 йил 1 январдан бошлаб валюта операцияларини шубҳали деб топиш мезонларини ва уларни «E-kontrakt» тизими орқали мониторинг қилиш тартибини белгилайди.

Батафсил маълумот buxgalter.uz сайтида:

Керакли тушунтиришни ўтказиб юбормаслик учун Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.

Эътибор беринг

Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.

 

«Ташқи савдо операцияларининг шубҳали субъектлари рўйхати»га кимлар киритилади

Реестрга (ёки рўйхатга) автоматик равишда қуйидагилар киритилади:

  • Ўзбекистон юридик ва жисмоний шахслари билан тузилган 2 ва ундан ортиқ шартномалар бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлиги бўлган хорижий контрагентлар (амалга оширилган ташқи савдо операциялари умумий ҳажмининг 20 фоизидан ортиғи);
  • Ўзбекистон тижорат ташкилотлари қуйидаги мезонлардан бири мавжуд бўлганда:

1) хорижий контрагент билан бир турдаги операцияларни давом эттираётган бўлса, бунинг натижасида БҲМнинг 3 000 баравари миқдорида муддати ўтган дебиторлик қарзи юзага келган бўлса;

2) муддати ўтган дебиторлик қарзи амалга оширилган ташқи савдо операциялари умумий ҳажмининг 20 фоизидан ортиқ бўлса.

Хўжалик юритувчи субъектларни ушбу рўйхатга киритиш билан бир вақтда унга киритиш пайтида фаолият кўрсатаётган муассислар ва раҳбарлар томонидан таъсис этилган ёки уларнинг раҳбарлигида бўлган бошқа хўжалик юритувчи субъектлар ҳам киритилади.

Қарздорлик билан боғлиқ активларнинг тўлиқ репатриацияси таъминланса, ташкилотлар рўйхатдан чиқарилади.

Рўйхатга киритилган хорижий контрагент билан шартнома тузган тижорат ташкилотлари Тизимда уларнинг хорижий контрагенти Рўйхатга киритилганлиги тўғрисида хабардор қилинади.

 

Қайси валюта операциялари назорат остида

Резидентлар томонидан чет эл валютасида амалга оширилган қуйидаги операциялар таҳлил қилинади:

  • офшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган норезидентларнинг ҳисобварақларига, шунингдек офшор юрисдикцияларда жойлашган банклардаги норезидентларнинг ҳисобварақларига шартнома бўйича товарлар (ишлар, хизматлар) импорти ҳисобига тўловлар;
  • резидентлар томонидан норезидент контрагентларга ташқи савдо шартномаларида назарда тутилган мажбуриятларни бажармаганлиги ва етказиб бериш ёки тўлов муддатларига риоя қилмаганлиги учун жарима санкцияларини тўлаш;
  • импорт шартномалари бўйича роялти тўловлари;
  • валюта тушуми ҳисобига нақд хорижий валютани киритиш ёки импорт шартномалари бўйича мавжуд дебиторлик қарзларини тўлаш;
  • норезидентларга Ўзбекистон резидентлари бўлган юридик шахсларнинг устав фондларидаги акциялари, улушлари, шунингдек, Ўзбекистон ҳудудида жойлашган кўчмас мулкни сотганлик учун тўловлар;
  • резидент томонидан кредит шартномаси (қарз шартномаси) бўйича норезидент фойдасига амалга ошириладиган тўловлар (ХМИ ва хорижий банклар томонидан берилган қарзлар бундан мустасно);
  • резидент томонидан кредит шартномаси (қарз шартномаси) бўйича норезидентга чет эл валютасида маблағлар тақдим этилиши;
  • агар ўтказма суммасининг эквиваленти (МБнинг ўтказиш санасидаги курси бўйича) бир календарь йил давомида 100 млн сўмдан ошса, жисмоний шахс –резидент томонидан маблағларни жисмоний шахснинг хориждаги ҳисобварағига ўтказиш;
  • хорижий юридик шахслардан жисмоний шахс – резидентнинг ҳисоб рақамига маблағлар олиш;
  • хорижий таъсисчиларга дивидендлар тўлаш ёки фойдани репатриация қилиш.

 

Валюта операцияларини шубҳали операциялар жумласига киритиш мезонлари ва белгилари

Муҳокама қилинаётган лойиҳага кўра, шубҳали деб топилган валюта операциялари дарҳол қонун бузилиши деб ҳисобланмайди. Аммо улар ҳар бир ҳолатда текширилади ва ташқи савдо шартномалари бўйича активлар тўлиқ репатриация қилингандан кейингина шубҳали ҳисобланмайди.

Шундай қилиб, «шубҳалилик» белгилари:

  • офшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган норезидентларнинг ҳисобварақларига, шунингдек норезидентларнинг офшор юрисдикцияларда жойлашган банклардаги ҳисобварақларига шартнома бўйича товарлар (ишлар, хизматлар) импорти ҳисобига БҲМнинг 10 000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган суммага календарь йил давомида бир ёки бир нечта тўловларни амалга ошириш;
  • резидентлар томонидан норезидент контрагентларга ташқи савдо шартномаларида назарда тутилган мажбуриятларни бажармаганлик ва етказиб бериш ёки тўлов муддатларига риоя қилмаганлик учун жарима санкцияларини тўлаш. Бунда:

– жарима офшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган норезидент контрагентларга, шунингдек норезидентларнинг офшор юрисдикцияларда жойлашган банклардаги ҳисоб рақамларига ўтказилади;

– жарима суммаси календарь йил давомида БҲМнинг 500 баравари ва ундан ортиқ миқдорда бир ёки бир нечта тўлов билан тўланган бўлса;

– ташқи савдо шартномасида назарда тутилган мажбуриятларни бажармаслик ва етказиб бериш ёки тўлов муддатларига риоя қилмаслик кечиктирилган ҳар бир кун учун 0,5 фоиздан ортиқ жарима белгиланган;

  • ташқи савдо шартномалари бўйича муддати ўтган дебиторлик қарзларининг юзага келиши. Бунда:

– қарз офшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган норезидентлар билан тузилган ташқи савдо шартномалари бўйича юзага келган бўлса;

– бир норезидент билан операцияларни давом эттириш ёки янги шартномалар тузиш натижасида юзага келган қарздорлик, бунда илгари амалга оширилган операциялар бўйича дебиторлик қарзи (шартнома томонларидан бири томонидан бошқа томонга етказиб берилган товарлар (бажарилган ишлар, кўрсатилган хизматлар) суммасининг 10 фоизидан ортиғи тўланмаган бўлса;

– тўловлари банк кредитлари ҳисобидан амалга оширилган импорт шартномалари бўйича қарздорликнинг юзага келиши;

– давлат улушига эга бўлган хўжалик юритувчи субъектларнинг маблағлари ҳисобидан амалга оширилган импорт шартномалари бўйича қарздорликнинг юзага келиши;

  • давлат улуши бўлмаган хўжалик юритувчи субъектларнинг ташқи савдо шартномалари бўйича календарь йил давомида БҲМнинг 20 000 бараварига тенг ёки ундан ортиқ суммада даъво муддати ўтган кредиторлик қарздорлиги юзага келганда;
  • импорт шартномаси бўйича норезидент Ўзбекистондаги манбалардан роялти кўринишида олинган даромадларнинг ҳақиқий эгаси эмаслигини аниқлаш;
  • бухгалтерия ва солиқ қонунчилигини бузган ҳолда хорижий таъсисчиларга оширилган миқдорда дивидендлар ўтказиш ёки фойдани репатриация қилиш бўйича тўловни амалга ошириш;
  • нақд валютани валюта тушуми ҳисобига ёки импорт шартномалари бўйича мавжуд дебиторлик қарзларини тўлаш ҳисобига киритиш. Бунда:

– офшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган норезидентлар билан тузилган ташқи савдо шартномалари бўйича дебиторлик қарзлари нақд валюта киритиш йўли билан қопланади;

– ташқи савдо шартномалари бўйича дебиторлик қарзлари 2 ва ундан ортиқ марта нақд валюта киритиш йўли билан ёки БҲМнинг 5 000 бараваридан ортиқ суммада қопланади;

  • офшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган норезидентларга улар томонидан Ўзбекистон юридик шахслари бўлган хўжалик юритувчи субъектларнинг УФларидаги акциялар, улушлар (пайлар), шунингдек, республика ҳудудида жойлашган кўчмас мулкни сотганлик учун тўловларни амалга ошириш;
  • резидент томонидан кредит шартномаси (қарз шартномаси) бўйича норезидент фойдасига тўловларни амалга ошириш (ХМИ ва хорижий банклар томонидан берилган кредитлар (қарзлар) бундан мустасно). Бунда:

– резидент офшор юрисдикцияда рўйхатдан ўтган норезидент фойдасига кредит шартномаси (қарз шартномаси) бўйича тўловларни амалга оширса;

– норезидент билан тузилган кредит шартномасида (қарз шартномасида) белгиланган фоиз ставкаси Ўзбекистондаги тижорат банклари томонидан резидентларга хорижий валютада бериладиган кредитлар бўйича ўртача фоиз ставкасидан юқори бўлса;

  • офшор юрисдикцияда рўйхатдан ўтган норезидентга кредит шартномаси (қарз шартномаси) бўйича ҳисобот ойида БҲМнинг 500 баравари ва ундан ортиқ миқдордаги валюта маблағларини ўтказиш;
  • қонун ҳужжатларида жами йиллик даромадлари ва активлари тўғрисидаги декларацияни белгиланган муддатларда ва белгиланган тартибда тақдим этиш мажбурияти юклатилган шахслар томонидан маблағларни жисмоний шахсларнинг хорижий ҳисобварағига ўтказиш, агар ўтказиш суммаси уларнинг тегишли йилдаги йиллик даромадидан ортиқ бўлса;
  • резидент жисмоний шахснинг ҳисобварағига чет эл юридик шахсларидан пул маблағларининг келиб тушиши. Бунда пул қуйидагилардан келиб тушади:

– оффшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган хорижий юридик шахслардан;

– хорижий юридик шахсдан ташқи савдо шартномаси бўйича дебиторлик қарзи бўлган хўжалик юритувчи субъектнинг таъсисчиси ёки раҳбари бўлган жисмоний шахснинг банк ҳисобварағига;

  • импорт шартномаси бўйича контрагент бўлмаган юк жўнатувчилар томонидан етказиб берилган товарни «эркин муомалага чиқариш (импорт)» божхона режимига расмийлаштиришда товар қийматини ошириб юбориш. Бунда:

– офшор юрисдикцияларда рўйхатдан ўтган норезидентлар билан тузилган импорт шартномаси бўйича товарлар қиймати оширилган бўлса;

– товарлар оширилган нархда олиб кирилган импорт шартномалари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик мавжуд бўлса;

– тўлов кредит маблағлари ҳисобидан амалга оширилган импорт шартномалари бўйича товарлар қиймати оширилганлиги;

– УФда давлат улушига эга бўлган резидентлар томонидан тузилган импорт шартномалари бўйича товарлар қиймати ошириб кўрсатилганлиги;

  • экспорт шартномаси бўйича товарларни «экспорт» божхона режимига расмийлаштиришда товарлар қийматини пасайтириш;
  • тўғридан-тўғри тузилган шартномалар бўйича экспорт ва импорт қилишда товар қиймати ўртасидаги тафовутлар;
  • «шубҳалилар реестри»га киритилган субъектлар томонидан амалга оширилган барча ташқи савдо ва валюта операциялари;
  • товар импорти учун амалга оширилган БҲМнинг 1 500 бараваридан ортиқ тўлов кейинчалик хизматлар кўрсатишга ўзгартириладиган операциялар;
  • 1 йилдан кам вақтда ташкил этилган хўжалик юритувчи субъект томонидан ташқи савдо шартномалари бўйича БҲМнинг 30 000 бараваридан ортиқ суммадаги маблағлар ёки товарларнинг хорижга олиб чиқилиши.

 

Лойиҳа бўйича ўз фикр-мулоҳаза ва таклифларингизни 9 июнгача ҳавола орқали қолдиришингиз мумкин.

 

 

Қонунчиликдаги янгиликлар. Норматив қонун ҳужжатларидаги ўзгаришлар. Қонунчиликдаги янгиликлар Қонунчиликдаги янгиликлар /uz/publish/doc/text215421_2027_yil_1_yanvardan_boshlab_e-kontrakt_orqali_shubhali_valyuta_operaciyalarining_qanday_belgilari_kuzatiladi