1 июлдан бошлаб юридик шахслар учун ягона QR-код мажбурий бўлади – бошқа QR-кодлардан фойдаланиш мумкинми?

2026 йил 1 июлдан бошлаб чакана савдо ва хизматлар соҳасида фаолият юритувчи барча юридик шахслар харидорларга ягона QR-код орқали тўлов қилиш имкониятини таъминлаши шарт. Ундан фойдаланмаслик савдо қоидаларини бузиш деб топилади.

Бу энди бошқа QR-кодлар ва тўлов усулларидан фойдаланиш мумкин эмаслигини англатадими? Бугун UzQR шахсий кабинетида ишлаш бўйича қандай қўлланма пайдо бўлди? buxgalter.uz сайтида тушунтиради Владимир ГИБЕЛЬ, онлайн-НКТ бўйича эксперт, «GAROV TARAQQIYOT НКМ» МЧЖ таъсисчиси

Ягона QR-коддан ташқари бошқа QR-кодлардан ҳам фойдаланиш мумкинми

Марказий банк тушунтирди, ягона QR-код бошқа тўлов усулларини алмаштирмайди, балки уларни тўлдиради.

Бугунги кунда Ўзбекистонда QR -тўловларни турли усуллар – TezQR, Payme QR, Click QR, Uzum QR, Rahmat, Paynet ва бошқа хизматлар орқали амалга ошириш мумкин. Уларнинг баъзиларида бизнес учун комиссия тахминан 1% ва ундан юқори. Шу билан бирга, бундай хизматларнинг бир қисми фақат ўз иловаси ёки экотизимида ишлайди – яъни айнан ҚР-код боғланган иловани юклаб олиш керак.

Ягона УзҚРнинг асосий афзаллиги шундаки, у универсал: битта QR -кодни исталган банк иловаси орқали тўлаш мумкин – одамда қандай илова бўлишидан қатъи назар, тўлов амалга ошади. Бизнес учун унинг комиссияси 0,65% ни ташкил этади.

Шу билан бирга, айрим банклар ёки тўлов ташкилотлари ўз хизмат кўрсатиш шартларидан келиб чиқиб, қўшимча комиссия белгилаши мумкин.

Биздаги маълумотларга кўра, баъзи тўлов тизимлари улар орқали тўловни амалга оширган харидорлардан қўшимча комиссия белгилаган. Аммо Марказий банкнинг таъкидлашича, ҳозирда бундай комиссияларни қонунчилик даражасида тақиқлаш бўйича ишлар олиб борилмоқда.

Шундай қилиб, сиз тўловни ҳам ягона QR-код орқали, ҳам қуйидагилар орқали қабул қилишингиз мумкин:

• терминаллар орқали пластик карталар орқали;
• бошқа ҚР тизимлари орқали;
• нақд пулда (агар нақд пулда тўловни қабул қилишга қонуний чекловлар бўлмаса).

UzQR шахсий кабинетида ишлаш бўйича қўлланма

Бугун Марказий банк UzQR ягона QR -кодлар тизимининг шахсий кабинетида ишлаш бўйича йўриқномани эълон қилди. Қўлланмада 2 турдаги QR кодни танлаш таклиф этилади:

«Статик QR

Босиб чиқариш ва савдо нуқтасига жойлаштириш учун ишлатилади.

Динамик QR

Тўловларни касса дастурий таъминоти орқали қабул қилишни автоматлаштириш учун ишлатилади.

Статистик QR-кодларнинг чекловлари ҳақида материалларда батафсил тушунтириб ўтдик. Унинг ягона вазифаси фақат тўловни амалга оширишдир:

• 2026 йил 1 июлдан бошлаб ягона QR-код мажбурий бўлади– бухгалтер ҳозир қандай ишлаши керак?
• Ягона QR-код орқали тўловни фискаллаштиришни ким таъминлаши керак.

Тушумлар касса орқали автоматик равишда фискаллаштирилиши ва маркаланган товарларни сотиш имкониятига эга бўлиши учун савдо нуқтасига динамик QR-код керак бўлади.

Уни кассага улаш учун бир қатор амалларни бажариш керак бўлади:

1. Банкдан статистик UzQR олиш;
2. uzqr.uz сайтига кириш;
3. ЭРИ ёрдамида шахсий кабинетга кириш ва «QR ни бошқариш» бўлимида динамик QR яратиш;
4. Кейин «API бошқаруви» ёрлиғига ўтинг ва у ерда API калитини динамик QR кодга боғлаб, API калитини яратинг;
5. Шакллантирилган API-калитни албатта сақлаш керак, уни қайта нусхалаб бўлмайди, қайтадан шакллантиришга тўғри келади.
6. Сақланган API-калитни ўз кассасига мустақил равишда киритиш ва интеграцияни созлашни амалга ошириш–ТХКМга хизмат кўрсатувчи ушбу моделни ишлаб чиқарувчи етказиб берувчининг йўриқномасига мувофиқ ёки уни кассага киритиш учун ТХКМ вакилини чақириш;
7. Синов тўловини амалга оширинг.

Мана - кассангиз UzQR орқали тўловларни қабул қилишга тайёр.

Кассада динамик UzQR билан қандай ишлаш керак

1. Чек шакллантирилгандан сўнг, агар истеъмолчи смартфон билан тўламоқчи бўлса, кассир чекни ёпишда UzQR орқали тўлов усулини танлаши керак (НКТ моделига боғлиқ, турли кассаларда бу турлича амалга оширилади).
2. Кассанинг ўзи QR -кодни шакллантиради, унда нафақат корхона маълумотлари, балки истеъмолчига тақдим этилиши керак бўлган тўлов суммаси ҳам кўрсатилади.

10. Истеъмолчига фақат ўзи танлаган исталган тўлов иловаси ёки мобил банк иловасига кириш ва QR-кодни сканерлаш орқали тўловни тасдиқлаш қолади.

Бироқ, Марказий банк йўриқномани 30 июнь куни – ягона QR -кодлар мажбурий бўлишидан бир кун олдин эълон қилди. Касса ишлаб чиқарувчилари ва ТХКМлар ишнинг ўз қисмини бажаришга, янгиланишларни ёзишга, UzQR билан ишлаш учун функционални кўзда тутишга, кассага якуний интеграция протоколларини киритишга, созлаш ва синовдан ўтказишга шошилишмоқда. Лекин буларнинг бари, албатта, вақт талаб қилади.

Ҳозир нима қилиш керак

2026 йил 1 июлдан бошлаб ягона QR-коддан фойдаланиш мажбурийлиги тўғрисидаги ПФ-246-сон Фармон талабларини бажариш учун юридик шахснинг барча савдо нуқталари учун статистик ягона QR-кодни ҳозироқ олишни тавсия этамиз (агар буни аввал амалга оширмаган бўлсангиз).

Кассирларга кўрсатма бериш: мажбурий рақамли маркировкалаш (масалан, сув ва салқин ичимликлар) ва ҳисобга олиш (!) талаб этиладиган товарлар бўйича улар ҳозирча истеъмолчиларга бошқа тўлов усулларини - Asl Belgisi тизимида маркировкаланган товарни ҳисобдан чиқариш имконини берувчи тўлов усулларини таклиф қилишлари керак бўлади.

Кейин эса кутиш керак! ТХКМингиз дастурий таъминотни янгилашини кутинг, кассага динамик ягона ҚР-кодни уланг ва чекловларсиз ишланг.

Агар савдо нуқтангизда аллақачон статистик ягона QR-код орқали сотувлар мавжуд бўлса ва сотувлар ҳақидаги маълумотлар фискаллаштирилмаган бўлса, нима қилиш керак–биз буни бу ерда тушунтирган эдик.

«Buxgalter.uz»дан:

Кўриб турганингиздек, динамик кодларни улаш бўйича йўриқнома осон эмас. Ишлаб чиқувчилар видео йўриқнома, скриншотлар ва уланиш мисоллари билан соддалаштирилган йўриқнома тайёрлайдилар, шунингдек, барча масалаларни ҳал қилишда ёрдам берадиган қўллаб-қувватлаш хизмати ишга тушади, деб умид қиламиз.

Buxgalter.uz тавсия этади

 

• Корхона соддалаштирилган ҚҚСга ўтиш ҳуқуқига эга эканлигини қандай аниқлаш мумкин;
• Соддалаштирилган ҚҚСга ўтиш корхона учун фойдали эканлигини қандай аниқлаш мумкин;
• Агар етказиб берувчи соддалаштирилган ҚҚСга ўтса, харидор нималарга эътибор бериши керак.

Гиляра Темирьянова тайёрлади