Бухгалтерлар учун батафсил тушунтиришлар:
Савдо қоидалари янгиланди: нақд пул ҳисоб-китобларининг янги лимитини қандай бузмаслик мумкин
20.07.2026 йилдаги 393-сон ВМҚ билан киритилган тузатишлар ҳисоб-китобларни янада рақамлаштиришга, улгуржи ва чакана савдода нақд пулсиз тўлов усулларини кенгайтиришга қаратилган. Шунингдек, улар белгиланган қоидаларни бузганлик учун сотувчиларнинг жавобгарлигини кучайтиради. Ўзгартиришлар қонун ҳужжатларини ўзаро мувофиқлаштириш мақсадида киритилган.
Айрим тузатишлар шарҳи buxgalter.uz сайтида келтирилган:
Янги НҲҲ шарҳлари билан Телеграм-каналимизда танишиш қулай.
Эътибор беринг
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
1. Улгуржи ва чакана савдо фаолиятини амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низом 
.
Нақд ҳисоб-китоблар лимити белгиланди
Илгари улгуржи савдода нақд ҳисоб-китоблар лимити базавий ҳисоблаш миқдорига боғланган эди. Бу шуни англатадики, БҲМнинг ҳар бир ошиши билан нақд пулда ҳисоб-китоб қилиш учун рухсат этилган максимал сумма автоматик равишда кўпайиб борди.
Энди лимит қатъий сумма шаклида – 25 миллион сўм этиб белгиланди. Бу бўсағани статик ва БҲМнинг инфляцион тузатишларига боғлиқ бўлмаган ҳолатга келтиради.
Нималар ўзгаришсиз қолди:
- улгуржи сотиш аввалгидек фақат тузилган шартномалар асосида амалга оширилиши керак;
- ҳам нақд, ҳам нақд пулсиз ўзаро ҳисоб-китобларга йўл қўйилади;
- нақд пул билан ҳисоб-китоб қилишда касса аппаратларидан фойдаланиш қатъиян мажбурий бўлиб қолади;
- идентификация воситалари билан мажбурий рақамли маркировка қилиниши лозим бўлган маҳсулотларни улгуржи реализация қилишда нақд пул билан ҳисоб-китоб қилишга (ҳатто лимит доирасида ҳам) қатъий тақиқ сақланиб қолди.
2. Ўзбекистон Республикасида чакана савдо қоидалари . Ўзбекистон Республикасида умумий овқатланиш маҳсулотларини (хизматларини) тайёрлаш ва сотиш қоидалари .
Электрон тўловларни қабул қилиш учун QR-кодларни мажбурий жорий этиш белгиланди
QR-кодлардан фойдаланиш – мажбурий:
- 2026 йил 1 январдан бошлаб ЯТТ ва ўзини ўзи банд қилган шахслар тўлов ташкилотларининг рақамли платформаларида (масалан, Paynet Xolis) яратиладиган махсус QR-код орқали тўловни қабул қилишлари шарт;
- 2026 йил 1 июлдан бошлаб савдо ва хизмат кўрсатиш соҳасидаги юридик шахслар ягона QR-коддан фойдаланишлари шарт.
Масъулият кенгайтирилди
Маъмурий ёки жиноий жавобгарликка сабаб бўладиган ҳуқуқбузарликлар рўйхати янги асослар билан тўлдирилди. Энди сотувчи нафақат QR-код йўқлиги учун, балки қуйидагилар учун ҳам жазоланиши мумкин:
- ундан фойдаланишга тўсқинлик қилувчи шарт-шароитларни атайлаб яратиш (масалан, агар код яширилган, витринадан олиб ташланган бўлса ёки сотувчи объектив сабабларсиз «тизим ишламаяпти» деб даъво қилса);
- ушбу QR-код орқали электрон тўловни қабул қилишни тўғридан-тўғри рад этиш.
3. Ўзбекистон Республикасида бозорларда савдо фаолиятини ташкил этиш қоидалари .
Киритилган ўзгартиришлар сотувчиларнинг ўзига (тўловни қабул қилиш қисмида) ҳам, бозорлар маъмуриятига (автомобиль тўхташ жойларидан олинадиган даромадларни назорат қилиш қисмида) ҳам тааллуқлидир.
Бозор расталарида QR-кодлар жорий этилмоқда
Бозорда сотувчиларнинг бевосита мажбуриятлари рўйхати тўлдирилди:
- ҳардирилди::рилди:::и тўQR-кодлар орқали тўловни қабул қилиш имкониятига эга бўлиши, балки бунинг учун зарур шароитларни ҳамур шароитларни
- якка тартибдаги тадбиркорлар ва ўзини ўзи банд қилганлар рақамли тўлов хизматларининг кодларидан, юридик шахслар эса ягона QR-кодлардан фойдаланадилар.
Автотураргоҳлар устидан рақамли назорат кучайтирилмоқда
Бозор маъмуриятининг мажбуриятларига бозор тўхташ жойларидан келадиган яширин даромадларга қарши курашишга қаратилган қўшимча функциялар киритилган:
- автотранспорт воситаларини вақтинча сақлаш жойларини (ҳам бозор ичида, ҳам унга туташ ҳудудда) видео идентификация тизимлари билан жиҳозлаш;
- электрон платформалар ва тўлов тизимлари орқали автотураргоҳ учун нақд пулсиз тўловни таъминлаш;
- камералар ва тўлов тизимларидан барча маълумотларнинг солиқ органларининг ахборот тизимига тўғридан-тўғри узатилишини таъминлаш.
4. Ўзбекистон Республикасида савдо комплекслари фаолиятини ташкил этиш қоидалари .
Олдингисига ўхшаш тузатишлар савдо субъектлари ва савдо комплекслари маъмуриятига ҳам татбиқ этилди.
Савдо мажмуаларида савдо нуқталарини ижарага олган тадбиркорларнинг мажбуриятлари рўйхати кенгайтирилди. Энди ижарачилар ҳам харидорларга QR-кодлар орқали нақд пулсиз тўлов имкониятини таъминлашлари шарт.
Buxgalter.uz тавсия этади
