Бухгалтерлар учун батафсил тушунтиришлар:
2026 йил 1 июлдан бошлаб касаллик варақалари: дастлабки 5 кунни ким тўлайди – иш берувчими ёки Жамғарма
2026 йил 1 июлдан кучга кирган касаллик нафақасини тўлашнинг янги қоидалари иш берувчи ва Давлат ижтимоий суғурта жамғармаси ўртасида вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик кунлари учун тўловни тақсимлади. Бироқ, амалиётда календарь йили учун «дастлабки 5 кун»ни ҳисоблаш ҳали ҳам саволларни келтириб чиқармоқда: нафақаларни ҳисоблашда хатоларга йўл қўймаслик учун биринчи ярим йилликдаги касаллик даврлари, иш алмашганда ва аллақачон фойдаланилган касаллик таътили кунлари қандай ҳисобга олинади.
Жавобларни buxgalter.uz сайтида ўқинг.
Янги НҲҲ шарҳлари билан Телеграм-каналимизда танишиш қулай.
Эътибор беринг
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
Масаланинг моҳияти
2026 йил 1 июлдан бошлаб вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси янги қоидалар асосида тўланади. Касалликнинг дастлабки 5 кунини календарь йил давомида иш берувчи, кейинги кунларини эса Давлат ижтимоий суғурта жамғармаси проактив шаклда, ходимнинг мурожаатисиз тўлайди.
Иш берувчи томонидан тўланадиган ушбу 5 кун касаллик алоҳида ҳолати учун эмас, балки календарь йил учун ўсиб борувчи якун билан белгиланади. Агар ходим жорий йилнинг бошида «касаллик таътили»да бўлган бўлса, кунларнинг бир қисми ёки барчаси аллақачон «фойдаланилган» бўлиши мумкин. Агар ходим йил давомида иш жойини ўзгартирса, янги иш берувчи ЯММТ тизимида аввалги иш берувчи неча кунлик нафақа тўлаганини текшириши мумкин.
Амалиётда нима қилиш керак
Иш берувчига қуйидагилар зарур:
- янги касаллик варақасини расмийлаштириш вақтида жорий йилда 5 кундан қанчаси «фойдаланилганини» аниқлаш;
- касаллик даврининг қайси қисмини ташкилот ўз ҳисобидан, қайси қисмини Жамғарма тўлаши ўртасидаги фарқни аниқлаш. Кунларни ҳисоблашда ёки ҳужжатларни расмийлаштиришда хато қилиш ходимга нафақани рад этишга ёки кейинчалик нотўғри тўланган суммаларни ундиришга олиб келиши мумкин;
- ҳужжатларни тўғри расмийлаштириш – нафақа тайинлаш бўйича комиссия йиғилишининг баённомаси ёки ваколатли ходимнинг қарори ва бошқалар.
2026 йилнинг ўзига хос хусусияти
Вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлашнинг янги тартиби 2026 йил 1 июлдан бошлаб амал қилади. Бунда иш берувчи томонидан тўланадиган 5 кунлик меҳнатга лаёқатсизлик қандай аниқланади, деган савол туғилади.
Бу ерда ходим 2026 йилнинг биринчи ярмида касал бўлган-бўлмаганига, шунингдек, иш берувчи меҳнатга лаёқатсизлик учун қанча кунга тўлаганига қараб турли вазиятлар юзага келиши мумкин. Ишни ўзгартирганда, қисман «фойдаланилган» кунларда ёки бошқа вазиятларда ҳисобда адашиш ва нафақани нотўғри тўлаш мумкин.
Buxgalter Pro тавсияси
«Вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик бўйича нафақа қандай тайинланади ва тўланади» тавсиясида «2026 йилда иш берувчи томонидан тўланадиган меҳнатга лаёқатсизликнинг дастлабки 5 кунини қандай аниқлаш мумкин» деган мисол мавжуд бўлиб, унда турли ҳолатлар таҳлил қилинган: ходим 1 июлгача 5 кунини тўлиқ танлаган, улардан қисман фойдаланган ёки бу йил ҳали касал бўлмаган.
Яна қўшимча тарзда – нафақа тайинлаш тўғрисидаги буйруқ, баённома ёки қарор намуналари бор.
