Бухгалтерлар учун батафсил тушунтиришлар:
1 сентябрдан бошлаб МҲЭКМ ва БҲМнинг ўзгариши иш ҳақини ҳисоблашга қандай таъсир кўрсатади
2026 йил 1 сентябрдан бошлаб Ўзбекистонда МҲЭКМ 1 360 000 сўмга, БҲМ эса 440 000 сўмгача оширилади 
. Иш ҳақининг энг кам даражаси, устамаларнинг бир неча турини ҳисоблаш ана шу миқдорларга боғлиқ. Нима қилиш кераклиги ҳақида buxgalter.uz да ўқинг:
Янги мақолаларни ўтказиб юбормаслик учун Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.
Эътибор беринг
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
Янги қийматларга нималар боғлиқ ва қаерда хато қилиш хавфи энг юқори
Иш ҳақининг энг кам даражаси янги МҲЭКМ бўйича ҳисобланади.
Шунингдек, янги меъёрлар қуйидаги ҳисоблаш формулаларида иштирок этади:
- туман коэффициенти бўйича устамани ҳисоблаш учун чекланган сумма – МҲЭКМнинг 1,41 баравари ;
- ишнинг кўчма ва сайёр хусусияти учун устамалар меъёрлари – БҲМ улуши;
- ходимларнинг айрим тоифалари учун МҲЭКМга боғланган қўшимча тўловлар – масалан, алоҳида меҳнат шароитларида ёки ноқулай табиий-иқлим шароитларидаги ишларда, тиббиёт ходимлари учун.
Ўзгариш барча иш берувчиларга таъсир қилади – меҳнатга ҳақ тўлаш тизимидан қатъи назар: вақтбай, ишбай, ишбай-мукофотли.
Алоҳида хавф – иш ҳақини тўлаш тартибини бузганлик учун жарима . У БҲМда ўлчанади – демак, унинг пул эквиваленти ҳам ошади. Бу қайта ҳисоблашни кечиктирмаслик учун қўшимча далил.
Биринчи сентябрь тўловигача нима қилиш керак
1. Иш ҳақи янги МҲЭКМга яқинлашаётган ходимларнинг маошлари ва тариф ставкаларини қайта кўриб чиқиш.
2. Туман коэффициентлари бўйича ва ноқулай меҳнат шароитлари учун устамаларни ҳисоблаш учун чекланган базани қайта ҳисоблаб чиқиш.
3. Кўчма ва кўчма иш хусусияти учун устамалар суммаси янги БҲМдан келиб чиққан ҳолда янгилаш.
4. Ходимларнинг айрим тоифалари, хусусан, тиббиёт ходимлари ва алоҳида меҳнат шароитларида банд бўлганлар учун МҲЭКМга боғланган қўшимча тўловларни таққослаш.
5. Тўлиқ бўлмаган ой учун ҳисоб-китобни алоҳида текшириш – бу ерда хато кўпроқ учрайди.
Қийинчилик шундаки, янги МҲЭКМ ва БҲМ бир вақтнинг ўзида иш ҳақи ва устамаларни ҳисоблашнинг бир нечта формулаларига киради. Улардан биридаги хато ходимнинг иш ҳақини камайтиришга ёки текширишда асослаш қийин бўлган ортиқча тўлашга олиб келади.
Навигатор: вазифаларингиз учун ҳисоб-китобларни қаердан кўриш мумкин
|
Нима қилиш керак |
Buxgalter Pro тавсияси |
|
Иш ҳақи янги МҲЭКМга нисбатан кам эмаслигини текшириш – вақтбай ва ишбай тўловда, шу жумладан тўлиқ бўлмаган ой учун ҳисоб-китобда |
|
|
МҲЭКМнинг янги 1,41 чегарасини ҳисобга олган ҳолда, шу жумладан бир нечта устамалар қўшилганда ва ой тўлиқ бўлмаганда, туман коэффициенти бўйича устамани ҳисоблаш |
Туман коэффициентларини ҳисобга олган ҳолда иш ҳақини қандай ҳисоблаш керак |
|
Ноқулай меҳнат шароитларида ишлаганлик учун ва тиббиёт ходимларига мўлжалланган қўшимча тўловлар ҳамда устамаларни (алоҳида ҳолларда) МҲЭКМнинг янги миқдорини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаб чиқиш |
|
|
Ишнинг кўчма ва сайёр хусусияти учун устамаларнинг энг кам миқдорларини янги БҲМ бўйича ҳисоблаш |
Ишнинг кўчма ва сайёр хусусияти учун устамалар қандай тўланади |
Тавсияларда тайёр формулалар, коэффициентлар ва нори жадваллари, ҳисоблаш ва ўтказиш мисоллари келтирилган.
МҲЭКМ ва БҲМнинг оширилиши ўз-ўзидан техник янгиликдир. Қиймат янги миқдорларни уларга боғлиқ бўлган иш ҳақи ва устамаларни ҳисоблашнинг барча формулаларига тўғри киритишдан иборат.
Иш ҳақи мавзуси бўйича ўқинг:
- Тиббиёт ходимлари меҳнатига қандай ҳақ тўланади;
- Иш вақти ҳисобини қандай юритиш керак;
- Иш ҳақини ҳисоблашни қандай расмийлаштириш керак;
- Иш ҳақини қандай тўлаш керак;
- Иш ҳақини олиш учун ишончномани қандай расмийлаштириш керак;
- Иш ҳақини депозитга қўйиш;
- Бухгалтерия ҳисобида иш ҳақи қандай акс эттирилади;
- Ходимларнинг овқатланишини қандай ташкил этиш керак;
- Фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома бўйича даромадни қандай тўлаш керак;
- Чет эллик ходимга иш ҳақини қандай тўлаш керак.
