Бухгалтерлар учун батафсил тушунтиришлар:
IT Park резидентларида 7,5% ЖШДС: ўриндошлар ва масофавий ходимларга имтиёз қўлланиладими
IT Park резидентлари солиқ органларининг талабларини олишади, уларга ўриндошлик асосида ишлаётган ходимларга нисбатан 12% ставка бўйича ЖШДСни қўшимча ҳисоблаш таклиф этилади.
Бунга асос борми? Buxgalter.uz илтимосига кўра, Profi Training бизнес-тренери Юлия ПАКИДИШЕВА (ACCA DipIFR, CAP) юзага келган вазиятни таҳлил қилади:
Муҳим янгиликлар ва мутахассисларнинг тушунтиришларини ўтказиб юбормаслик учун Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.
Эътитбор беринг
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
Президентнинг ПФ-5099-сон Фармони нималарни белгилайди
Фармоннинг 8-бандига кўра, қуйидагилар белгиланди: Технопарк (бундан кейин матнда – IT Park) резидентлари билан тузилган меҳнат шартномалари бўйича ходимлар томонидан олинган меҳнатга ҳақ тўлаш тарзидаги даромадларга 7,5% қатъий белгиланган ставка бўйича ЖШДС солинади.
Бу ерда энг муҳими – «Технопарк резидентлари билан тузилган меҳнат шартномалари бўйича» ҳақ тўланади.
Меъёрий ҳужжатда ходим асосий иш жойи бўйича IT Park резиденти бўлган ташкилотда ишлаши керак деган шарт йўқ.
Ўриндош ҳам меҳнат шартномаси асосида ишловчи ходимдир
Меҳнат кодексининг 432-моддасига кўра, ўриндошлик асосида ишлаш алоҳида меҳнат шартномаси асосида бажарилади.
МК 435-моддасининг 1-қисми ҳам бевосита ўриндошлик асосида ишлаш тўғрисида меҳнат шартномаси тузишни назарда тутади.
Бинобарин, ўриндошлик асосида ишловчи билан тузилган меҳнат шартномаси ўзининг ҳуқуқий табиатига кўра бошқа меҳнат шартномаларидан фарқ қилмайди – бу айнан меҳнат муносабатларидир.
Шу сабабли, агар IT Park резиденти жисмоний шахс билан ўриндошлик асосида ишлаш тўғрисида меҳнат шартномаси тузган бўлса, бундай ходимнинг даромади Технопарк резиденти билан тузилган меҳнат шартномаси бўйича меҳнатга ҳақ тўлаш тарзидаги даромад ҳисобланади.
Қонунчиликда чеклов қаерда?
ПФ-5099-сон Фармоннинг 8-банди даромадларига нисбатан 7,5% ставка қўлланиладиган ходимлар орасидан ўриндошларни чиқариб ташламайди.
Меҳнат кодексида ҳам бундай чеклов мавжуд эмас.
Бинобарин, ўриндошлик асосида ишлаш фактининг ўзи 12%лик ставка бўйича ЖШДСни қўллаш учун асос бўлмайди.
Агар солиқ органи бошқача фикрда бўлса, оддий савол туғилади: қонунчиликнинг қайси нормаси IT Park резидентининг ўриндошлик асосидаги ходимларига нисбатан 7,5% ставка қўлланилмаслигини белгилайди?
Агар ходим норезидент бўлса ёки масофадан туриб ишласа-чи?
Ўз-ўзидан солиқ норезиденти мақоми ҳам ПФ-5099-сон Фармоннинг 8-бандида 7,5% ставкани қўлламаслик учун асос сифатида кўрсатилмаган.
Ишни бажариш жойи ҳам бундай шарт ҳисобланмайди. Агар жисмоний шахс IT Park резиденти билан меҳнат муносабатларида бўлса ва меҳнат шартномаси бўйича ишласа, масофадан ишлаш шакли, аслида, ушбу муносабатларнинг хусусиятини ўзгартирмайди.
Бунда норезидентларга нисбатан Солиқ кодекси ва иккиёқлама солиққа тортишнинг олдини олиш тўғрисидаги халқаро шартномалар қоидаларини алоҳида ҳисобга олиш зарур.
Солиқ кодексига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси норезидентлари бўлган жисмоний шахслар учун солиқ базаси Солиқ кодексининг 366-моддаси 1-қисмида назарда тутилган солиқ имтиёзларини қўлламаган ҳолда жами даромад сифатида аниқланади. Бироқ, ушбу имтиёз ПФ-5099-сонли Фармонда назарда тутилган, шунинг учун у норезидентлар – ташкилот ходимларининг меҳнатга ҳақ тўлаш тарзидаги даромадларига ҳам тўлиқ татбиқ этилиши мумкин.
Солиқ органининг талаби билан нима қилиш керак?
Агар талабномада фақат ўриндошлик асосида ишловчиларга нисбатан 12% гача ЖШДС қўшимча ҳисобланган бўлса, IT Park резиденти ўз нуқтаи назарини баён этишга ва ПФ-5099-сон Фармоннинг 8-бандида бундай ходимлар учун чекловлар йўқлигини кўрсатишга ҳақли.
Қўшимча равишда СКнинг 21-моддаси солиқ тўловчига асослар мавжуд бўлганда солиқ имтиёзларидан фойдаланиш ҳамда солиқ органларининг Солиқ кодексига ва бошқа солиқ тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ бўлмаган талабларини бажармаслик ҳуқуқини беради.
Шундай қилиб, агар даромад IT Park резиденти ходимига меҳнат шартномаси бўйича тўланган бўлса, у ҳолда ўриндошлик мақоми ўз-ўзидан ЖШДС бўйича 7,5% ставкасини қўллашни рад этиш учун асос бўлмайди.
Фақат ходимнинг ўриндошлик асосида ишлаши сабабли 12% ставка бўйича ЖШДСни қўшимча ҳисоблаш етарли норматив асосга эга эмас.
Buxgalter Pro тавсияси
«Имтиёзларни ҳисобга олган ҳолда ЖШДСни қандай ҳисоблаш керак» тавсиясида даромадлари солиқдан тўлиқ ва қисман озод қилинган жисмоний шахслар рўйхати, даромадлар тоифалари бўйича имтиёзлар мисоллар билан, махсус НҲҲлар билан белгиланган имтиёзлар жадвали келтирилган.
Солиқ органларига жавоб хати лойиҳаси:
Ўриндошлик асосида ишловчи ходимларга нисбатан ЖШДС ставкасини қўллаш тўғрисида
2026 йил «___» ________даги № ___ талабга жавобан шуни маълум қиламизки, ўриндошлик асосида ишловчи ходимларга нисбатан 7,5% ЖШДС ставкасини қўллаш Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПФ-5099-сон Фармонининг 8-бандига асосан амалга оширилади.
ПФ-5099-сон Фармоннинг 8-бандида Технопарк резидентлари билан тузилган меҳнат шартномалари бўйича ходимлар томонидан олинган меҳнатга ҳақ тўлаш тарзидаги даромадларга нисбатан 7,5% ЖШДС ставкаси белгиланган.
Ўриндошлик асосида ишлаш Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 432 ва 435-моддаларига мувофиқ меҳнат шартномаси асосида амалга оширилади. ПФ-5099-сон Фармоннинг 8-бандида ўриндошлик асосида ишловчи ходимларга нисбатан 7,5%лик ставкани қўллаш бўйича чекловлар мавжуд эмас.
Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 21-моддасига мувофиқ солиқ тўловчи асослар мавжуд бўлган тақдирда солиқ имтиёзларидан фойдаланишга, шунингдек солиқ органлари ва бошқа ваколатли органлар ҳамда улар мансабдор шахсларининг Солиқ кодексига ва (ёки) солиқ тўғрисидаги бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ бўлмаган талабларини бажармасликка ҳақли.
Юқоридагилардан келиб чиқиб, ўриндошлик асосида ишловчи ходимларга нисбатан 12% ставка бўйича ЖШДСни қўшимча ҳисоблаш асоссиз деб ҳисоблаймиз.
