Алоҳида бўлинмалар бўйича фойда солиғини ҳисоблаш тартиби

01.01.2019
author avatar

Иродахон АББОСХОНОВА

солиқ маслаҳатчиси
author avatar

Наталья МЕМЕТОВА

«Норма» эксперти

Тавсияда:

– қайси корхоналар алоҳида бўлинмалар бўйича фойда солиғини ҳисоблаши лозим;
– алоҳида бўлинмалар бўйича солиқ ҳисоблаш тартиби.

 

Эътибор беринг

Тавсия 2020 йил 1 январгача амал қилади.

Қайси корхоналар алоҳида бўлинмалар бўйича фойда солиғини ҳисоблаши лозим

Корхоналар алоҳида бўлинмаларига тўғри келадиган фойда солиғини уларнинг жойлашган жойи бўйича тўлайди .

Солиқ тўлаш мақсадларида қуйидагилар алоҳида бўлинма сифатида тан олинади :

  • мустақил солиқ тўловчи ҳисобланмаган;
  • ҳудудий жиҳатдан алоҳида жойлашган;
  • корхонанинг айрим функцияларини бажарувчи, жойлашган жойи бўйича турғун иш ўринлари билан жиҳозланган бўлса. Иш ўрни бир ойдан ортиқ бўлган муддатга ташкил этилган тақдирда, у турғун ҳисобланади;
  • тайёр маҳсулот чиқарган ҳолда ишлаб чиқариш технологик жараёнининг якунловчи босқичлари амалга ошириладиган корхона. Бунда корхона томонидан реализация қилинадиган ҳар қандай маҳсулот тайёр маҳсулот ҳисобланади.

Алоҳида бўлинмаларига эга бўлган корхоналар рўйхати ҳар йили кейинги солиқ даври бошлангунга қадар бир ойдан кечикмай, яъни декабрь ойи бошланмасдан олдин ДСҚ ва МВ томонидан тасдиқланади.

Рўйхатга киритилган корхона беш кун муддатда солиқ бўйича ҳисобга олинган жойи бўйича давлат солиқ хизмати органлари томонидан хабардор қилинади.

Хабарнома олинган кундан эътиборан 10 кун ичида алоҳида бўлинма жойлашган жой бўйича солиқ тўловчи сифатида ҳисобга туринг.

Сиз солиқ органларига қуйидагиларни тақдим этишингиз лозим:

  • бўлинма жойлашган жойи бўйича – алоҳида бўлинма ҳисобига тўғри келадиган фойда солиғи ҳисоб-китобини;
  • корхонанинг солиқ органида ҳисобга олинган жойи бўйича – корхона учун умумий бўлган фойда солиғи ҳисоб-китоби. Унга қўшимча равишда алоҳида бўлинмага тўғри келадиган солиқ ҳисоб-китоблари нусхасини илова қилинг.

Алоҳида бўлинмалар бўйича фойда солиғини ҳисоблаш тартиби

Алоҳида бўлинмалар бўйича фойда солиғини ҳисоблаш учун уларга тўғри келадиган солиқ улушини аниқланг.

Бунинг учун ташкилот бўйича иш ҳақига харажатларда ва АВнинг бошланғич (қайта тиклаш) қийматига мос равишда ушбу алоҳида бўлинманинг иш ҳақига харажатлари ва АВ бошланғич (қайта тиклаш) қиймати солиштирма салмоғининг ўртача арифметик қийматини аниқланг.

Ўртача арифметик қийматни қуйидаги формула бўйича аниқланг:

 

Бу ерда:

АБ – корхонанинг алоҳида бўлинмаси;
ИҲФ аб – алоҳида бўлинмага тўғри келадиган иш ҳақига харажатлар;
ИҲФ жами – умуман корхона бўйича иш ҳақига харажатлар;
АВ  – алоҳида бўлинмага тўғри келадиган асосий воситаларнинг бошланғич (қайта тиклаш) қиймати;

АВ жами — умуман корхона бўйича асосий воситаларнинг бошланғич (қайта тиклаш) қиймати.

Алоҳида бўлинма ҳисобига тўғри келадиган солиқ улушидан келиб чиқиб алоҳида жойлашган жойи бўйича бюджетга тўланадиган фойда солиғи суммасини қуйидаги формула орқали аниқланг:

 АБ солиқ суммаси = Солиқ суммаси (жами) х АБ солиқ улуши (%да) : 100

Бу ерда солиқ суммаси (жами) – умуман корхона томонидан бюджетга тўланиши лозим бўлган солиқ суммаси.

Корхона солиқ бўйича ҳисобга олиш жойида тўлайдиган солиқ суммасини умуман корхона бўйича ҳисобланган солиқ суммасидан алоҳида бўлинмалар жойлашган жойдаги бюджетга тўланиши лозим бўлган солиқ суммасини чегириб ташлаш орқали аниқланг.

Мисол
Алоҳида бўлинма бўйича фойда солиғи ҳисоб-китоби
Мебель ишлаб чиқарувчи корхона Тошкентда рўйхатга олинган. Янгийўлда юмшоқ мебеллар ишлаб чиқарувчи цехи жойлашган.
Корхона алоҳида бўлинмалар жойлашган жойи бўйича солиқ тўловчилар тартиби жорий этиладиган юридик шахслар рўйхатига киритилган.
Корхона бўйича ҳисобот даври якунида иш ҳақига умумий харажатлар 60 000 минг сўмни, шу жумладан цех бўйича – 15 000 минг сўмни ташкил этган.
Умуман корхона бўйича АВ бошланғич (қайта тиклаш) қиймати 500 000 минг сўмни, шу жумладан цехга берилган АВники – 100 000 минг сўмни ташкил этган. Ҳисобот даврида корхона бўйича ҳисобланган фойда солиғи суммаси (Фойда солиғи ҳисоб-китоби 150-сатр) 5 000 минг сўмни ташкил этди.
Цех бўйича фойда солиғи суммасини ҳисоблаш учун унга тўғри келадиган солиқ улушини бўлинманинг иш ҳақи харажатлари ва АВ бошланғич (қайта тиклаш) қиймати умуман ташкилотнинг мос харажатларидаги ўртача улушини ҳисобга олган ҳолда аниқлаймиз:
[(15 000 : 60 000 х 100) + (100 000 : 500 000 х 100)] : 2 = 22,5 %.
Жойлашган жойи бўйича алоҳида бўлинманинг бюджетга тўлайдиган фойда солиғи суммаси 1 125 минг сўмни (5 000 х 22,5 %) ташкил этади.
Корхонанинг солиқ бўйича ҳисобга олинган жойида бюджетга тўлайдиган фойда солиғи суммаси: 3 875 минг сўмни (5 000 - 1 125) ташкил этади.
Фойда солиғи ҳисоб-китоби 150-сатрида бўлимлар бўйича 1 125 минг сўм суммани акс эттирамиз.
Экспертлар ўз нуқтаи назарларидан келиб чиққан ҳолда тушунтириш берганлар, бу Сизнинг мустақил қарор қабул қилишингиз учун асос бўлади.

Buxgalter.uz янгиликларини биринчи бўлиб олиш учун Telegram-каналга обуна бўлинг