Рекомендации

Қўшимча ЭҲФни қандай расмийлаштириш керак

25.02.2021
author avatar

Азиз ХАШИМОВ

ДСҚ бошқармаси бошлиғи
author avatar

Ирина АХМЕТОВА

«Норма» эксперти

Тавсияда:

– қўшимча ЭҲФ қачон расмийлаштирилади;
– қўшимча ЭҲФнинг шакли ва тўлдириш тартиби;
– қуйидаги ҳолларда қўшимча ЭҲФ расмийлаштирилиши:
        товар қайтарилганда;
        битим шартлари ўзгарганда;
        харидорга чегирма берилганда;
        буюртмачи кўрсатилган хизматлардан воз кечганда.

 

Қўшимча ЭҲФ қачон расмийлаштирилади

Қўшимча ҳисобварақ-фактура бирламчи (тузатиладиган) ҳужжат маълумотларига (миқдор, нарх)  унда белгиланган якуний сотиш суммаси ҳисоб-китоби ва шу суммага боғлиқ бўлган ҚҚС суммасига таъсир қилувчи ўзгартиришлар киритилаётганда расмийлаштирилади. Бунда тузатиш киритилиши ЭҲФнинг дастлабки вариантида хатога йўл қўйилганлигини англатмайди.

Қўшимча ЭҲФнинг расмийлаштирилишига муайян омиллар таъсири остида юз берган ва ҳужжат билан расмийлаштирилган дастлабки маълумотларнинг ўзгариши  олиб келади.

Қўшимча ЭҲФни расмийлаштиринг, қачонки :

  • харидор тўлиқ ёки қисман сизга товарларни қайтарган бўлса;
  • битим шартлари, шу жумладан юклаб жўнатилган товарлар (кўрсатилган хизматлар) нархи ва (ёки) миқдори) ўзгарса;
  • харидорга чегирма берилган бўлса;
  • буюртмачи кўрсатилган хизматлардан воз кечган бўлса.

Қўшимча ЭҲФни қуйидаги ҳолларда расмийлаштириш мумкин:

  • кафолат муддати давомида – кафолат муддати белгиланган товарлар (хизматлар) бўйича;
  • асосий ЭҲФ расмийлаштирилган санадан бошлаб бир йил давомида – кафолат муддати белгиланмаган товарлар (хизматлар) бўйича.
Эслатиб ўтамиз
Товарнинг сифат кафолати олди-сотди шартномасида назарда тутилади. Бу, агар харидор товарнинг аён бўлмаган камчиликларини аниқлаганда, белгиланган вақт (кафолат муддати) давомида сотувчига даъво қилиши мумкинлигини англатади. Сотувчи эса харидорга сифати олди-сотди шартномаси талабларига мувофиқ келадиган товарни харидорга беришга мажбур .

Қўшимча ЭҲФ шакли ва тўлдириш тартиби

Қўшимча ЭҲФнинг махсус шакли йўқ. У одатий ҳисобварақ-фактура шаклида расмийлаштирилади  .

Қўшимча ЭҲФни расмийлаштириш учун:

  • ЭРИ ёрдамида танлаган ЭҲФ айланиш тизими оператори сайтига киринг;
  • «Яратиш» тугмасини босинг;
  • Ҳужжат тури – «Ҳисобварақ-фактура» (хизматлар бўйича), «Ҳисобварақ-фактура далолатномасиз» (товарлар бўйича) ёки «Ҳисобварақ-фактура (фарм)» (дори воситалари ва тиббиёт буюмлари)ни танланг;
  • Ҳисобварақ-фактура тури – «Қўшимча»ни танланг;
  • Қўшимча ЭҲФнинг рақами ва санасини киритинг. Қўшимча ЭҲФни тузатиш киритишга олиб келган ҳолат содир бўлган сана билан расмийлаштиринг. Масалан, товарни қайтариш санаси, шартномага унинг шартлари ўзгариши ҳақидаги қўшимча келишувнинг имзоланиши, харидор томонидан чегирма олиш шартларининг бажарилиши ва ҳ.к.
Мисол
Қўшимча ЭҲФни тақдим қилиш санасини аниқлаш
Корхона май ойида товар партиясини реализация қилди.
6 июлда харидор аниқланган нуқсон сабабли товарнинг бир қисмини қайтарди.
Дастлабки ЭҲФ май ойида тақдим қилинган.
Қўшимча ЭҲФ ни 6 июлда расмийлаштириш ва унда манфий тузатишни, яъни товарнинг қайтарилган қисмини кўрсатиш лозим:
  • шартнома рақами ва санасини киритинг;
  • тузатиш киритилаётган ЭҲФнинг рақами ва санасини киритинг;
  • агар сиз воситачи бўлсангиз, бу ҳақда белгини қўйинг;
  • харидорнинг СТИРини киритинг. Унинг қолган маълумотлари автоматик равишда юкланади;
  • агар аввал тақдим этилган бир томонлама ЭҲФга тузатиш киритилаётган бўлса, қўшимча ЭҲФ ҳам бир томонлама эканлиги ҳақидаги белгини қўйинг ҳамда бир томонлама ҳужжатнинг турини – «Жисмоний шахсга», «Импортга», «Экспортга», «Давлат сири билан боғлиқ реализация», «Молиявий хизмат»;
  • ЭҲФнинг жадвал қисмига фақат тузатиш киритилаётган товарларни киритинг. Уларнинг номини, МХИК коди, ўлчов бирлигини, шунингдек тузатиш киритилаётган кўрсаткичларни – миқдор (ҳажм), нарх, акциз солиғи (агар товарлар ёки хизматлар акцизости бўлса), ҚҚС (агар сиз ҚҚС тўловчиси бўлсангиз).
Эътибор беринг

Тузатиш ҳам мусбат, ҳам манфий бўлиши мумкин.

Манфий тузатиш киритишда маълумотларни «–» белгиси билан киритинг.

  • киритилган маълумотларни текширинг ва «Имзолаш» тугмасини босинг.

Агар ўзгартиришлар бир контрагентга бир нечта етказиб беришларга таъсир қилса, ҳар бир бирламчи ҳужжатга алоҳида қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг.

10 календарь кун давомида харидор ўзининг электрон рақамли имзоси (ЭРИ) билан Сиз томонингиздан тақдим этилган қўшимча ЭҲФни тасдиқлаши ёки сабабини кўрсатган ҳолда рад этиши шарт .

Харидор томонидан шу муддатда тасдиқланмаган ёки рад этилмаган ЭҲФ тасдиқланган ҳисобланади.

Қўшимча ЭҲФ қандай расмийлаштирилади

Товарларни қайтаришда қўшимча ЭҲФ қандай расмийлаштирилади

Олди-сотди шартномасида харидорнинг маълум бир сабаблар ва маълум муддат давомида товарни қайтариш ҳуқуқи назарда тутилиши мумкин. Агар товар кафолат муддати давомида ёки, кафолат муддати белгиланмаган бўлса – бир йил давомида қайтарилган бўлса, қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг. Унинг асосида товар қайси солиқ даврида (ойда) қайтарилган бўлса ўша даврдаги ҚҚС бўйича солиқ базасини камайтиринг.

Мисол
Товарни қайтаришда қўшимча ЭҲФнинг расмийлаштирилиши
Маҳсулот етказиб берувчи (ҚҚС тўловчиси) 25 май куни 5 750 минг сўм (шу жумладан 15% ҚҚС – 750 минг сўм) бўлган товарни реализация қилди.
6 июль куни харидор истеъмолга яроқсизлигини тасдиқловчи далолатномага асосан ҚҚС билан 690 минг сўмлик 10 дона товарни қайтарди.
Қайтарилган товарнинг таннархи 500 минг сўмни ташкил қилди.
Етказиб берувчи қайтарилган товарни қабул қилди ва харидорга солиқ базасининг манфий тузатилган суммаларини 600 минг сўм (690 : 115 х 100) ва ҚҚС – 90 минг сўм (600 х 15%) кўрсатган ҳолда қўшимча ЭҲФни тақдим этди.

Қўшимча ҳисобварақ-фактура қуйидагича расмийлаштирилади:

2020 йил 22 майдаги 206-сон шартномага

2020 йил 6 июлдаги 254-сон
ҲИСОБВАРАҚ-ФАКТУРА

(2020 йил 25 майдаги 186-сон  ҳисобварақ-фактурага қўшимча)

 

Т/р

Товар (хизмат)лар номи

Товар (хизмат)ларнинг Ягона электрон миллий каталоги бўйича идентификация коди

Товар/хизмат штрих-
код
и

Ўлчов бирлиги

Миқдори

Нархи

Етказиб бериш қиймати

ҚҚС

Етказиб беришнинг ҚҚСни ҳисобга олган ҳолда қиймати

ставка

сумма

 


1

2

3

4

5

6

7

lock

Чтобы читать дальше, подпишитесь на Buxgalter Pro

Помощь