Xodimning shaxsiy avtomobilidan xizmat maqsadlari uchun foydalanish xarajatlari qanday qoplanadi

Korxona xodimlari koʻpincha oʻz avtomobillaridan xizmat maqsadlari uchun foydalanadilar. «Norma» eksperti Dilorom SAIDOVA bunday hollarda kompensatsiyani qanday qilib toʻgʻri toʻlash kerakligini buxgalter.uz uchun tushuntirib berdi:

Korxona xodimning shaxsiy avtomobilidan xizmat maqsadlari uchun foydalansa, uning xarajatlarini quyidagi koʻrinishda qoplashi mumkin:

• shaxsiy avtomobildan xizmat maqsadlarida foydalanganlik uchun kompensatsiya;
• avtomobilni ijaraga berish shartnomasi asosida ijara toʻlovi.

I variant. Shaxsiy avtomobildan xizmat maqsadlarida foydalanganlik uchun kompensatsiya toʻlash.

Kompensatsiya miqdorlari Xodimlarning shaxsiy avtomobillaridan xizmat maqsadlari uchun (xizmat safarlaridan tashqari) foydalanganlik uchun kompensatsiya toʻlash tartibi bilan belgilangan. 

Kompensatsiya ishlab chiqarish faoliyati muntazam transportda yurish zaruriyati bilan bogʻliq boʻlgan korxonalarning xodimlariga toʻlanadi.

U xizmat yengil avtomobillarini saqlash uchun nazarda tutilgan mablagʻlar hisobidan toʻlanadi. Byudjet tashkilotlarida u ushbu summaning 30%idan oshmasligi kerak.

Kompensatsiya miqdori avtomobil motorining ot kuchi soniga qarab belgilanadi:

Motor quvvati ishlab chiqaruvchi zavod hujjatlarida, texnik pasportda koʻrsatiladigan avtomobilning texnik ma’lumotlari asosida aniqlanadi.

Normalar doirasidagi summalar korxonaning chegiriladigan xarajati hisoblanadi va xodimning daromadi sifatida qaralmaydi .

Biroq korxona moliyaviy imkoniyatlaridan kelib chiqib belgilangan normalardan ortiq miqdorda kompensatsiya belgilashi mumkin. Bu holda korxonaning oʻzi uchun ham, kompensatsiya oluvchi uchun ham soliq oqibatlari yuzaga keladi. Normalardan ortiq toʻlov summasi:

• soliq solinadigan foydani aniqlash chogʻida chegirilmaydigan xarajat;
• xodimning JShDS va ijtimoiy soliq solinadigan daromadi hisoblanadi .

Kompensatsiya korxona rahbari tomonidan tasdiqlangan buyruq va shaxsiy avtomobilning texnik pasporti nusxasi asosida toʻlanadi.

Buxgalteriya provodkalari quyidagicha boʻladi:

Kompensatsiya xodimning shaxsiy avtotransportidan foydalanish bilan bogʻliq xarajatlarini, shu jumladan YoMM uchun xarajatlarini ham qoplaydi. Kompensatsiya toʻlashdan tashqari xuddi shu avtomobil uchun YoMM sotib olsangiz, uning qiymati xodimning JShDS solinadigan moddiy naf tarzidagi daromadi hisoblanadi . Bunda ijtimoiy soliq hisoblanmaydi .

Vaziyat

Korxona xodimga shaxsiy transportidan foydalanganlik uchun kompensatsiya toʻlaydi va qoʻshimcha ravishda YoMM sotib oladi. 

Reklama agentligi (kichik korxona) xodimi xizmat maqsadlari uchun shaxsiy «Chevrolet Spark» avtomobilidan foydalanadi. Rahbariyat 2020 yil sentyabrdan boshlab shaxsiy avtotransportdan foydalanganlik uchun 1 000 ming soʻm miqdorida kompensatsiya toʻlashga qaror qildi, shuningdek YoMM sotib olish uchun alohida korporativ karta ajratdi, unga har oyda 500 ming soʻm oʻtkazadi.

Texnik tavsiflariga koʻra «Chevrolet Spark» avtomobili 85 ot kuchiga ega.

BHMning 3,5 baravari miqdoridagi kompensatsiya jismoniy shaxsning daromadi hisoblanmaydi .

BHM – 223 000 soʻm.

Toʻlov turi	Toʻlanadigan summa	Soliq solinmaydigan chegara	Soliq solinadigan daromad	Soliq summasi
Shaxsiy avtotransportdan foydalanganlik uchun kompensatsiya	1 000 000	780 500 (3,5 x 223 000)	219 500 (1 000 000 – 780 500)	JShDS 219 500 x 12% = 26 340. Ijtimoiy soliq 219 500 x 1% = 2 195
YoMM sotib olish uchun mablagʻlar	500 000	–	500 000 soʻm	JShDS 500 000 x 12% = 60 000 soʻm. Ijtimoiy soliq solish ob’yektiga kirmaydi

II variant. Korxona xodim bilan avtotransportni ijaraga olish shartnomasini tuzadi.

Jismoniy shaxs bilan tuzilgan avtomototransport vositalarini ijaraga olish shartnomasi notarial tartibda tasdiqlanishi lozim .

Xodim JShDS solinadigan avtotransportni ijaraga berishdan mulkiy daromad oladi . Soliqni korxona ushlab qoladi . Ijaradan olingan daromadga ijtimoiy soliq hisoblanmaydi.

Avtotransport vositalarini ijaraga berishdan olingan daromadlarga shartnoma boʻyicha ijara toʻlovi summasidan kelib chiqqan holda soliq solinadi. Bunda ular mol-mulkni ijaraga beradigan jismoniy shaxslar uchun belgilangan eng kam stavkalardan past boʻlmasligi kerak. Yengil avtomobilni ijaraga berishda ijara toʻlovining eng kam stavkasi oyiga 500 ming soʻm miqdorida belgilangan .

Diqqat

2020 yil 1 iyuldan 31 dekabrga qadar mol-mulkini (binolar va avtomobil transporti) ijaraga beruvchi jismoniy shaxslarga soliq solish maqsadida ijara toʻlovlarining eng kam stavkalarini qoʻllash tartibi toʻxtatib turiladi .