Oʻrindosh xodimga moddiy yordam berilganda imtiyozni qoʻllash mumkinmi

2021 yil 3 dekabr

Oʻrindosh xodimga qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini berish yoki ularni sotib olish uchun moddiy yordam koʻrsatish (plastik kartochkasiga pul mablagʻlarini oʻtkazish) va JShDS boʻyicha imtiyozni qoʻllash mumkinmi, bu haqda buxgalter.uz iltimosiga binoan «Norma» kompaniyasi eksperti Tatyana BELOUSOVA tushuntirish berdi:

– «Nafaqat asosiy ish joyida ishlaydigan, balki oʻrindosh xodimlarga ham moddiy yordam koʻrsatilishi mumkin.

Mehnat shartnomasida yoki korxonaning lokal hujjatlarida oʻrindosh xodimlarga moddiy yordam toʻlash qoidalarini nazarda tutilishi (qayd etilishi) lozim.

Oʻrindosh xodimlarga moddiy yordam toʻlanishini hujjatlar (xodimning arizasi, rahbar buyrugʻi, tasdiqlovchi hujjatlar, masalan, nikoh tuzilganligi, tugʻilganlik, vafot etganlik toʻgʻrisidagi guvohnomalar va h.k.) bilan rasmiylashtirish hamda buni buxgalteriya hisobi va soliq hisobotlarida aks ettirish tartibi xuddi asosiy ish joyida ishlaydigan xodimlar uchun belgilanganidek amalga oshiriladi.

Biroq, soliq solish qismida farqlar mavjud, ular aynan JShDS boʻyicha imtiyozlarni qoʻllashga taalluqlidir.

Oʻrindosh xodimlarga beriladigan moddiy yordamga JShDS boʻyicha imtiyozlar quyidagi tarzda qoʻllanilishi lozim :

Moddiy yordam turi	JShDS boʻyicha imtiyoz qoʻllanilishi
Favqulodda vaziyatlar munosabati bilan koʻrsatiladigan moddiy yordam	Yetkazilgan zarar miqdoridagi daromad hisoblanmaydi
Vafot etgan xodimning oila a’zolariga yoki oila a’zosi vafot etganligi munosabati bilan xodimga koʻrsatiladigan moddiy yordam	Asosiy boʻlmagan ish joyi boʻyicha imtiyoz qoʻllanilmaydi. Bunda asosiy boʻlmagan ish joyidan moddiy yordam va boshqa turlardagi yordam olgan jismoniy shaxslarning JShDS summasini qayta hisob-kitob qilish jismoniy shaxs yillik jami daromadi toʻgʻrisida deklaratsiya topshirganda soliq organlari tomonidan amalga oshiriladi
Xodimga mehnatda mayib boʻlganligi, kasb kasalligi yoxud sogʻligʻiga boshqacha tarzda shikast yetganligi bilan bogʻliq holda koʻrsatiladigan moddiy yordam	Asosiy boʻlmagan ish joyi boʻyicha imtiyoz qoʻllanilmaydi. Asosiy ish joyidan moddiy yordam va boshqa turlardagi yordam olgan jismoniy shaxslarning JShDS summasini qayta hisob-kitob qilish jismoniy shaxs yillik jami daromadi toʻgʻrisida deklaratsiya topshirganda, soliq organlari tomonidan amalga oshiriladi
Bola tugʻilishi, xodim yoki uning farzandlari nikohdan oʻtishi munosabati bilan koʻrsatiladigan moddiy yordam
Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini berish yoki ularni sotib olish uchun mablagʻlar berish tarzida koʻrsatiladigan moddiy yordam

Misol

Favqulodda vaziyatlar tufayli hamda oila a’zosining vafot etganligi munosabati bilan moddiy yordam ajratildi

Korxona ikki nafar oʻrindosh xodimga: bittasiga – favqulodda vaziyatlar tufayli, ikkinchisiga – oila a’zosining vafot etganligi munosabati bilan moddiy yordam koʻrsatdi.

JShDS boʻyicha imtiyozni qoʻllash tartibi:

favqulodda vaziyatlar bilan bogʻliq moddiy yordamga – imtiyoz toʻliq qoʻllaniladi;
oila a’zosining vafoti munosabati bilan beriladigan moddiy yordamga – imtiyoz qoʻllanilmaydi.

Oʻrindosh xodimga ikkinchi asosga koʻra va asosiy ish joyi boʻyicha moddiy yordam koʻrsatiladigan boʻlsa, JShDS boʻyicha yakuniy imtiyoz summasi yillik daromadlar toʻgʻrisidagi deklaratsiyaga asosan aniqlanadi. Biroq Soliq kodeksi boʻyicha mazkur holatda deklaratsiya taqdim etilishi majburiy hisoblanmaydi.

Misol

Bir xodimga farzandli boʻlganligi munosabati bilan, ikkinchisiga qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini sotib olish uchun moddiy yordam ajratildi

Korxona ikki nafar oʻrindosh xodimga: biriga – farzandli boʻlganligi munosabati bilan, ikkinchisiga – qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini sotib olish uchun moddiy yordam koʻrsatdi.

Ikkala holatda ham JShDS boʻyicha imtiyoz qoʻllanilmaydi. Toʻlov chogʻida JShDS ushlab qolinishi lozim.

Bunda xodim kalendar yil yakunlari boʻyicha daromadlar toʻgʻrisidagi deklaratsiyani topshirish chogʻida JShDS summasi qayta hisob-kitob qilinishi mumkinligini bilib qoʻyishi lozim.

E’tibor bering

Ishga qabul qilingan yangi xodim unga dastlabki ish haqi hisoblanguniga qadar daromadlari toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani taqdim etmagan boʻlsa, JShDS imtiyozlar qoʻllanmagan holda ushlab qolinishi lozim

Bunda xodim quyidagi imtiyozlarni yoʻqotadi:

moddiy yordam (sogʻligʻiga boshqacha tarzda shikast yetganligi, bola tugʻilishi va nikohdan oʻtish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini berish yoki ularni sotib olish uchun mablagʻlar berish tarzida koʻrsatiladigan) summasiga MHEKMning 4,22 baravari miqdorida soliq solinmaydigan tarzdagi imtiyoz ;
ayrim toifadagi soliq toʻlovchilar uchun soliq solinadigan jami daromadni MHEKMning 1,41 baravari miqdoriga kamaytirish tarzidagi imtiyoz .

Vafot etgan xodimning oila a’zolariga yoki oila a’zosi vafot etganligi munosabati bilan xodimga koʻrsatilgan moddiy yordam summasiga har qanday holatda, hatto bunday xodim avvalgi ish joyidan ma’lumotnoma taqdim etmagan boʻlsa ham, JShDS boʻyicha imtiyoz MHEKMning 4,22 baravari miqdorida qoʻllanilishi mumkin .

Ma’lumotnoma taqdim etilganda, avvalgi asosiy ish joyi boʻyicha olingan daromadlarni hisobga olgan holda, soliq summasini qayta hisob-kitob qiling ».

Buxgalter.uz tavsiya qiladi