Рекомендации

Реализация қилишдан олинган даромадга қандай тузатиш киритилади

14.04.2021
author avatar

Дильшод СУЛТАНОВ

молия вазирининг ўринбосари
author avatar

Наталья МЕМЕТОВА

«Норма» эксперти

Тавсияда:

– тузатиш киритиш қоидалари;
– товарнинг қайтарилиши;
– битим шартларининг ўзгартирилиши;
– нархларнинг ўзгартирилиши;
– кўрсатилган хизматлардан воз кечилиши.

 

Тузатиш киритиш қоидалари

Қуйидаги ҳолатларда товарни (иш, хизматлар) реализация қилишдан олинган даромадга тузатиш киритинг :

  • товарлар, шунингдек суғурталанувчига суғурта мукофоти тўлиқ ёки қисман қайтарилганда;
  • битим шартлари ўзгартирилганда;
  • нархлар ўзгартирилганда, харидор томонидан чегирмадан фойдаланилганда;
  • кўрсатилган хизматлардан воз кечилганда.
Эътибор беринг
Даромадга бир йил ичида тузатиш киритиш мумкин, кафолат муддатига эга бўлган товарлар (хизматлар) бўйича эса – кафолат муддати ичида. Суғурта мукофоти бўйича – шартнома бекор қилинган пайтда тузатиш киритинг.

Даромадларга тузатиш киритишни, товар (хизмат) қайтарилган, битим шартлари ўзгартирилган ва шунга ўхшаш вазиятлар содир бўлган солиқ даврида амалга оширинг . Шу даврнинг ўзида даромадга киритилган тузатиш суммасини ўсиб борувчи тартибда Фойда солиғи ҳисоб-китоби 1-сон иловасининг 150-сатрида ҳисобга олинг.

Мисол
Даромадга киритилган тузатишни бухгалтерия ҳисобида ва ҳисоботларда акс эттириш
2020 йил октябрда корхона 115 000 минг сўм, шу жумладан ҚҚС – 15 000 минг сўм миқдоридаги товарни реализация қилди.

2021 йилнинг майида товарларнинг 23 000 минг сўм, шу жумладан ҚҚС – 3 000 минг сўм миқдоридаги қисми қайтарилди.

Реализация қилишдан олинган даромадни (100 000 минг сўм) 2020 йилнинг ҳисоботида, товарларнинг қайтарилиши ва даромаднинг 20 000 минг сўмга камайишини эса – 2021 йилда акс эттирамиз.

Даромадга тузатиш киритилган 20 000 минг сўмлик суммани Ҳисоб-китобга 1-сон илованинг 150-сатрида «минус», яъни манфий белги билан ҳисобга оламиз.

Даромадга тузатиш киритилганда қўшимча ҳисобварақ-фактура расмийлаштиринг . У товарларни (хизматларни) олувчи харидор томонидан тасдиқланиши лозим.

Қўшимча ҳисобварақ-фактурада қуйидагиларни кўрсатинг:

  • ҳужжат рақами ва уни тузиш санаси;
  • ҳисобварақ-фактурани тўлдириш учун зарур бўлган реквизитлар;
  • тузатиш киритилаётган ҳисобварақ-фактура рақами ва санаси;
  • ҚҚСсиз қийматдаги тузатиш киритиладиган суммани;
  • ҚҚСга тузатиш киритиш суммаси;
  • ҚҚС билан бўлган қийматдаги тузатиш суммасини.
Эътибор беринг

Даромадга тузатиш киритишни хатоликни тўғирлаш билан адаштириб юборманг .

Тузатиш киритишда тузатиш киритиш суммасига қўшимча ҳисобварақ-фақтура расмийлаштирилади. Ушбу вазиятда аввал расмийлаштирилган ҳисобварақ-фактура бекор қилинмайди ва у расмийлаштирилган даврда жами даромадни шакллантиришда ҳисобга олинади.

Хатоликни тузатишда илгари расмийлаштирилган ҳисобварақ-фактура бекор қилинади ва ўрнига ўзгартирилган ҳисобварақ-фактура расмийлаштирилади.

Эътибор беринг
Сиз шунингдек реализациядан олинган даромадга тузатиш киритишингиз мумкин, агар сиз дастлабки етказиб бериш пайтида айланмадан олинадиган солиқ тўлаган бўлсангиз.
Тузатиш киритиладиган даромадлар бўйича солиқ имтиёзларини қўлланилиши ҳолатлари бундан мустасно .

Товар қайтарилганда даромадга тузатиш киритиш

Етказиб бериш шартномасида қуйидаги ҳолатларда товарни тўлиқ ёки қисман қайтарилиши кўзда тутилган бўлиши мумкин:

  • унинг олдиндан келишилган кўрсаткичларга ёки умумтан олинган стандартларга мос келмаса;
  • нуқсон аниқланса;
  • харидор бутун бир партия бўйича қарздорликни сўндириш учун етарлича маблағга эга бўлмаса;
  • бошқа ҳолатларда.

Товарнинг қайтарилишини 9040-«Сотилган товарларнинг қайтиши» счётининг дебетида акс эттиринг, шу тарзда жорий ҳисобот даври учун реализациядан олинган даромадни камайтирасиз.

Мисол
Маҳсулотнинг маълум бир қисми қайтарилганда даромадга тузатиш киритиш
2021 йилнинг 21 январида, 2021 йил 15 январдаги 21-сон шартноманинг 21-сон ҳисобварақ-фактураси бўйича 115 000 минг сўм, шу жумладан ҚҚС 15 000 минг сўм миқдоридаги 1 000 бирлик маҳсулот жўнатилган.

маҳсулот бирлигининг таннархи – 80 000 сўм.

24 майда 24-сон ҳисобварақ-фактура бўйича қиймати 23 000 минг сўм, шу жумладан ҚҚС – 3 000 минг сўм, бўлган 200 бирлик маҳсулот қайтарилди.

Ҳисобварақ-фактурани тўлдиришни бу ерда кўринг.

Бухгалтерия ҳисоби:

 

Сана

Хўжалик операциясининг
 мазмуни 

Сумма,
минг сўм

Счётлар корреспонденцияси

дебет

кредит

21.01.2020 й.

Харидорга маҳсулот жўнатилди

1000 д.

80 000

9110

2810

Реализациядан олинган даромад

100 000

4010

9010

ҚҚС

15 000

4010

6410

24.05.2020 й.

Маҳсулот қайтарилиши

200 д.

16 000

2810

9110

Реализациядан олинган даромадга тузатиш киритиш

20 000

9040

9010

4010

9040

ҚҚСга тузатиш киритиш

3 000

6410

lock

Чтобы читать дальше, подпишитесь на Buxgalter Pro

Помощь