Товарларнинг чакана савдоси қандай ҳисобга олинади

19.12.2025

Гузаль ИСЛАМОВА

молия маслаҳатчиси

Ирина АХМЕТОВА

«Норма» эксперти

Читать на русском языке

Тавсияда:

– қуйидагиларнинг ҳисобга олиниши:
товарлар сотиш нархи бўйича реализация қилиниши;
товарлар харид қилиш нархи бўйича реализация қилиниши;
чакана нархларга тузатиш киритиш.

Эътибор беринг

Тавсияга Президентнинг 10.12.2025 йилдаги ПФ-246-сон Фармонига мувофиқ ўзгартиришлар киритилган.

Эътибор беринг

2026 йилдан бошлаб:

кўчмас мулк объектлари ва қурилиш материаллари бўйича солиқ базаси ушбу товарларнинг бозор баҳосидан келиб чиқиб аниқланади ;
савдо соҳасидаги юридик шахслар томонидан ўзларининг устав фонди ва ундаги ўзгаришлар, ш.ж. УФга киритилган товарлар тўғрисидаги маълумотларнинг (ЭҲФ, онлайн НКТ чеки, БЮД, нотариус томонидан тасдиқланган олди-сотди шартномаси ва бошқа ҳужжатлар) ҳисоби юритилади. Мазкур турдаги операциялар амалга оширилгандан сўнг 15 кун муддатда шахсий кабинет орқали солиқ органлари маълумотлар базасида мажбурий акс эттирилади ;
сотувчи томонидан лицензияланадиган ёки рухсат этиш ёҳуд хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолият турлари бўйича товарлар реализация қилинганда, ушбу сотувчининг лицензияси (рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат ёки хабарнома) мавжудлиги автоматлаштирилган тарзда текширилгач, ЭҲФ расмийлаштирилади .

2026 йил 1 апрелдан бошлаб қуйидагилар учун тўловлар фақатгина банк карталари ёки электрон тўлов тизимлари орқали амалга оширилади :

давлат органлари томонидан кўрсатиладиган хизматлар;
электр энергияси, табиий газ, ичимлик сувидан фойдаланганлик учун тўловлар (бундан банк кассалари орқали амалга ошириладиган тўловлар мустасно);
алкоголь ва тамаки маҳсулотлари;
АЁҚШ орқали аҳолига нефть-газ маҳсулотларини сотиш ва электрда ҳаракатланадиган транспорт воситаларини зарядлаш бўйича хизматлар;
қиймати 25 млн сўмдан ошадиган товар ва хизматлар (бундан қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари мустасно);
кўчмас мулк объектлари, ишлаб чиқарилганига ўн йилдан ошмаган «M», «N», «O» ва «G» тоифага кирувчи транспорт воситалари ҳамда махсус автотранспорт воситаларини сотиш ва сотиб олиш. Бунда:
– олди-сотди шартномалари бўйича сотувчи ва харидор ўртасидаги ҳисоб-китоблар банк ва нотариал органларнинг ахборот тизимлари ўртасидаги маълумот алмашинуви орқали амалга оширилади (бундан банк кассалари орқали амалга ошириладиган тўловлар мустасно);
– шартномаларни нотариал тартибда расмийлаштириш учун тижорат банклари ва тўлов ташкилотлари томонидан электрон ахборот алмашинуви воситасида тўловни тасдиқловчи маълумотлар асос бўлади.

Марказий банк барча савдо ва хизмат кўрсатувчи юридик шахслар томонидан электрон тўловларни қабул қилиш учун ягона QR кодни жорий қилади. 2026 йил 1 июлдан бошлаб :

барча савдо ва хизмат кўрсатиш соҳасидаги юридик шахсларда ягона QR кодли тўлов тизими орқали тўловларни қабул қилиш мажбурий бўлади;
ягона QR кодлардан фойдаланилмаётганлиги савдо қоидаларини бузиш деб ҳисобланади.

Товарларни чакана сотишда қуйидаги талабларга риоя қилинг:

Ўзбекистон Республикасида чакана савдо қоидаларига;
Улгуржи ва чакана савдо фаолиятини рўйхатдан ўтказиш ва амалга ошириш тартиби тўғрисида низомга;
Вазирлар Маҳкамасининг «Айрим турдаги маҳсулотларни мажбурий рақамли маркировкалаш тизимини жорий этиш тўғрисида»ги қарорига;
Президентнинг «Чакана савдо ва хизмат кўрсатиш соҳасида назорат-касса техникасидан фойдаланишни такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарорига.

Савдода асосий ҳисоб кўрсаткичи бўлиб товар айланмаси ҳисобланади. У маълум давр оралиғидаги сотилган товарларнинг ҳажмини акс эттиради.

Товарларнинг чакана сотилиши бухгалтерия ҳисобида қуйидаги ўтказмалар орқали ифодаланади:

дебет 5010 – кредит 9020 – тўлов нақд пулда амалга оширилганда;
дебет 5710 – кредит 9020 – тўлов тўлов терминали ёки тўлов тизимлари (Click, Payme ва ҳ.к.) орқали амалга оширилганда.

Шундай қилиб, савдо ташкилотини товар айланмасининг ҳажми 9020-«Товарларни реализация қилишдан даромадлар» ҳисобварағининг кредит айланмаси бўйича аниқланади. Aгар савдо ташкилоти ҚҚС тўловчиси бўлса, бюджет билан ҳисоб-китоблар учун ташкилот ҳисоблаб чиқариши лозим бўлган солиқ суммаси товар айланмасига қўшилади. ҚҚСнинг ҳисобланиши дебет 5010 (5710) – кредит 6410 ўтказмаси орқали акс эттирилади.

Чакана савдо айланмаси бирламчи ҳужжатлар – онлайн-НКТ чекларининг маълумотлари бўйича ҳисобот даври учун ҳақиқатдаги реализация қилишнинг нархларида ҳисобга олинади.

Маълумот учун

Онлайн-НКТни қандай қўллаш ва чекларга қандай талаблар қўйилиши тўғрисидаги батафсил маълумотларни тавсиялардан ўқинг.

Сотилган товарларнинг таннархи савдо ташкилоти унга келиб тушган товарларни қандай тарзда – сотиш ёки харид қилиш нархларида ҳисобга олганлигидан келиб чиқиб аниқланади.

Товарларнинг сотиш нархи бўйича реализация қилиниши қандай ҳисобга олинади

Aгар товарлар сотиш нархларида ҳисобга олинган бўлса, улар бирданига сотиладиган нархлари бўйича балансга кирим қилинади. Бухгалтерия ҳисобида бунинг учун 2980-«Савдо устамаси» ҳисобварағидан фойдаланилади. Товар сотилганда у яна сотиладиган нархи бўйича балансдан ҳисобдан чиқарилади.

Сотилган товарларга тегишли бўлган савдо устамасини сотилган товарларни ҳар бирининг номенклатура рақами ёки ўртача фоизи бўйича ҳисобдан чиқариш мумкин.

Сотилган товарларни ҳар бирининг номенклатура рақами бўйича савдо устамасини ҳисобдан чиқариш усули, одатда, товарларнинг сони ва суммаси бўйича ҳисобни юритадиган ташкилотлар томонидан қўлланилади.

Мисол

Сони ва суммаси бўйича ҳисоб юритилганда сотилган товарлар учун савдо устамасининг ҳисоб-китоби

Дўкон сотиш мақсадида 8 960 минг сўм, жумладан, ҚҚС – 960 минг сўм бўлган музлаткични харид қилди. Дўконнинг савдо устамаси 25%ни ташкил этади. Дўкон ҚҚС тўловчиси бўлиб ҳисобланади.

Хўжалик операцияси мазмуни	Сумма, минг сўмда	Ҳисобварақлар боғланиши
Хўжалик операцияси мазмуни	Сумма, минг сўмда	дебет	кредит
Товарнинг келиб тушиши акс эттирилди (8 960 – 960)	8 000	2910 2920	6010
Келиб тушган товар бўйича ҚҚС акс эттирилди	960	4410	6010
Кирим қилинган товарга тегишли савдо устамаси акс эттирилди (8 000 х 25%)	2 000	2910 2920	2980
Товарни реализация қилишдан олинган даромад акс эттирилди (8 000 х 1,25)	10 000	5010 5710	9020
ҚҚС ҳисобланди (10 000 х 12%)	1 200	5010 5710	6410
Ҳисобга олиш нархи бўйича сотилган товарнинг таннархи ҳисобдан чиқарилди	10 000	9120	2910 2920
Сотилган товар бўйича савдо устамаси ҳисобдан чиқарилди	2 000	2980	9120

Товарларнинг катта туркумига эга бўлган чакана савдо ташкилотларида, одатда, товарларнинг сумма бўйича ҳисоби юритилади ва сотилган товарларга тўғри келувчи савдо устамасини аниқлаш учун бухгалтер сотилган товарларнинг сони ҳақидаги маълумотларга эга бўлмайди. Шунинг учун ҳар ойнинг якуни бўйича реализация қилинган устаманинг миқдори бутун чакана савдо объекти бўйича (ҳар бир дўкон, павильон ва бошқалар бўйича) қуйидаги махсус ҳисоб-китобни қўллаш ёрдамида аниқланади :

СУ_р = ТА х СУ_%,

бу ерда:
СУ_р – сотилган товарларга тўғри келувчи савдо устамасининг суммаси;
ТА – товар айланмаси (сотиш нархи бўйича реализация қилинган товарлар);
СУ_% – савдо устамасининг ўртача фоизи.

СУ_% = (СУ_б + СУ_к) : (Т_б + Т_к),

бу ерда:
СУ_б – ҳисобот даври бошидаги савдо устамаларининг қолдиғи;
СУ_к – ҳисобот даврида келиб тушган товарлар бўйича савдо устамалари;
Т_б – ҳисобот даври бошида товарлар қолдиғининг сотиш қиймати;
Т_к – ҳисобот даврида келиб тушган товарларнинг сотиш қиймати.

Реализация қилинган савдо устамасининг қуйидаги ҳисоб-китоб алгоритмини келтирамиз:

Сатр рақами	Кўрсаткичлар номи	Баланс кўрсаткичи ёки ҳисоб-китоб усули
1	Ой бошидаги савдо устамаларининг қолдиғи (реализация қилинмаган савдо устамаси)	2980-ҳисобварақ бўйича кредит қолдиқ
2	Ой давомида келиб тушган товарлар бўйича савдо устамалари	2980-ҳисобварақ бўйича кредит айланма (ҳисобварақни ёпиш ўтказмалари амалга оширилгунигача)
3	Ой бошидаги товарлар қолдиғи (сотиш нархлари бўйича)	2920-ҳисобварақ бўйича дебет қолдиқ
4	Ой давомида товарларнинг келиб тушиши (сотиш нархлари бўйича)	2920-ҳисобварақ бўйича дебет қолдиқ
5	Устамалар жами	1-сатр + 2-сатр
6	Товарлар жами	3-сатр + 4-сатр
7	Савдо устамасининг ўртача фоизи	5-сатр : 6-сатр х 100
8	Ой давомида сотиш нархлари бўйича товарларнинг сотилиши (товар айланмаси)	9120-ҳисобварақ билан корреспонденциялашган ҳолдаги 2920-ҳисобварақ бўйича кредит айланмаси
9	Сотилган товарларга тўғри келувчи савдо устамаси (реализация қилинган устама)	7-сатр х 8-сатр

Мисол

Сумма бўйича ҳисоб юритилганда реализация қилинган савдо устамасининг ўртача фоиз бўйича ҳисоб-китоби

Савдо ташкилотида ҳисобот ойининг бошидаги сотиш нархси бўйича товарлар қолдиғи 950 млн сўмни ташкил этди, шу жумладан, савдо устамаси – 210 млн сўм. Бухгалтерия ҳисобида ҳисобот ойи учун қуйидаги ёзувлар амалга оширилди:

Хўжалик операцияси мазмуни	Ҳисобварақлар боғланиши		Сумма, млн сўмда
Хўжалик операцияси мазмуни	дебет	кредит	Сумма, млн сўмда
Мол етказиб берувчилардан товарлар келиб тушди	2920	6010	600
Келиб тушган товарларнинг савдо устамаси акс эттирилди	2920	2980	150
Товарлар сотилди	9120	2920	900

2920-ҳисобварақ бўйича айланма қайдномасини ва 2980-ҳисобварақ бўйича дастлабки айланма қайдномасини қуйидагича тузамиз:

2920-ҳисобварақ		Дебет	Кредит
Бошланғич қолдиқ		950	х
ҳисобварақлар билан корреспонденциялашган айланмалар	2980 6010 9120	150 600 –	– – 900
Айланмалар		750	900
Якуний қолдиқ		800	х

2980-ҳисобварақ		Дебет	Кредит
Бошланғич қолдиқ		х	210
ҳисобварақлар билан корреспонденциялашган айланмалар	2920	–	150
Айланмалар		–	150
Якуний қолдиқ		х	360

Дастлабки баланс маълумотларидан фойдаланган ҳолда савдо устамасининг ўртача фоизини қуйидагича аниқлаймиз:
(210 + 150) : (950 + 750) х 100 = 21,2%.

Реализация қилинган савдо устамаси 190,8 млн сўмни (900 х 21,2%) ташкил этади.

Ҳисобот даврини ёпиш пайтида бухгалтер реализация қилинган савдо устамасини ҳисобдан чиқариш тўғрисида қуйидаги ўтказмани амалга оширади:

дебет 2980 – кредит 9120 190,8 млн сўм суммага.

Ёпиш бўйича ўтказмаларидан сўнг 2980-баланс ҳисобварағининг айланма қайдномаси қуйидагича кўринишга эга бўлади:

2980-ҳисобварақ		Дебет	Кредит
Бошланғич қолдиқ		х	210
ҳисобварақлар билан корреспонденциялашган айланмалар	2920 9120	– 190,8	150 –
Айланмалар		190,8	150
Якуний қолдиқ		х	169,2

Сотилган товарларнинг таннархи 709,2 млн сўмни (900 – 190,8) ташкил этади.

Товарларни харид қилиш нархи бўйича реализация қилиниши қандай ҳисобга олинади

Ҳисобот даврида ҳисобга олиш нархларида (ушбу ҳолда – харид қилиш бўйича) қанча товарлар сотилганлигини аниқлаш учун қуйидаги формуладан фойдаланинг:

С_ҳ = Т_б + Т_к – Т_қ,

бу ерда:
С_ҳ – ҳисобга олиш нархларида сотилган товарлар қиймати;
Т_б – ҳисобот даври бошига ҳисобга олиш нархларидаги товарлар қолдиғи;
Т_к – ҳисобот даврида ҳисобга олиш нархларида келиб тушган товарлар;
Т_қ – ҳисобот даври охирига ҳисобга олиш нархларида товарлар қолдиғи.

Т_к кўрсаткичини товарлар кирим қилинишига асос бўлган ҳужжатлар (ҳисобварақ-фактуралар, БЮД, НКТ чеклари, қабул қилиш-топшириш далолатномалари ва бошқалар) бўйича аниқлайсиз.

Маълумот учун

Товарлар келиб тушганда у қандай нархланади – тавсияда.
Мамлакат ичида тузилган олди-сотди шартномалари бўйича товарларнинг кирим қилиниши қандай расмийлаштирилади ва ҳисобга олинади – тавсияда.
Пулсиз операциялар бўйича товарларнинг келиб тушиши қандай расмийлаштирилади ва ҳисобга олинади – тавсияда.
Мамлакат ичида воситачилар орқали ҳақ тўлаш йўли билан харид қилинган товарларнинг кирим қилиниши қандай расмийлаштирилади ва ҳисобга олинади –тавсияда.
Фактураланмаган етказиб бериш қандай расмийлаштирилади – тавсияда.
Импорт қилинган товарларнинг кирим қилиниши қандай ҳисобга олинади – тавсияда.
Импор қилинганда чегирмалар қандай ҳисобга олинади – тавсияда.

Т_б ва Т_қ кўрсаткичларини ҳар ой ўтказилиши керак бўлган инвентаризация (қолдиқларни чиқариш) натижалари асосида аниқлайсиз. Бунда жорий ой якунидаги товарлар қолдиғи (Т_қ) кейинги ой бошидаги товарлар қолдиғига (Т_б) мос келади.

Маълумот учун

Умумий қоидалар бўйича инвентаризация қандай ўтказилиши керак – тавсияда.
ТМЗ инвентаризацияси қандай ўтказилиши керак – тавсияда.

Мисол

Харид қилиш нархларида ҳисобга олинган товарларни реализация қилиш

Керамика маҳсулотлари билан савдо қиладиган дўкон товарларни харид қилиш нархларида ҳисобини юритади. 1 апрель ҳолатига дўконда инвентаризация ўтказилди. Харид қилиш нархларидаги товарларнинг қолдиғи 150 000 минг сўмни ташкил этди.

Aпрель ойида дўкон мол етказиб берувчилардан қуйидаги товарларни қабул қилиб олган:

чой сервизлари – 20 тўплам, ҳар бир тўплам 1 120 минг сўм, шу жумладан ҚҚС – 120 минг сўм;
гулдонлар – 50 дона, ҳар бири 560 минг сўм, шу жумладан ҚҚС – 60 минг сўм;
турли ассортиментдаги гулдонлар – 300 дона, ҳар бири 67,2 минг сўм, шу жумладан ҚҚС – 7,2 минг сўм.

Хўжалик операцияси
мазмуни

Сумма,
минг сўмда

Ҳисобварақлар боғланиши

дебет

кредит

Товарларнинг кирим қилиниши акс эттирилди:

– сервизлар ((1 120 – 120) х 20)
– вазалар ((560 – 60) х 50)
– гулдонлар ((67,2 – 7,2) х 300)

20 000
25 000
18 000

2920

6010

Кирим қилинган товарлар бўйича ҚҚС акс эттирилди:

– сервизлар (120 х 20)
– вазалар (60 х 50)
– гулдонлар (7,2 х 300)

2 400
3 000
2 160

4410

6010

Ой давомида харид қилиш нархларида жами 63 000 минг сўмлик (20 000 + 25 000 + 18 000) суммада товарлар олинди. Aпрель ойида сотилган товарларнинг таннархини аниқлаш мақсадида 30 апрель куни дўкон ёпилгандан кейин инвентаризация ўтказилган эди. Ҳисобот даврининг якунида товарлар қолдиғи 98 000 минг сўмни ташкил этди.

Aпрель ойида сотилган товарларнинг таннархини қуйидагича аниқлаймиз:

150 000 + 63 000 – 98 000 = 115 000 минг сўм.

Aпрель ойида товарларни сотишдан олинган тушум ҚҚСни ҳисобга олган ҳолда 190 400 минг сўмни ташкил этди.

Хўжалик операцияси мазмуни	Сумма, минг сўмда	Ҳисобварақлар боғланиши
Хўжалик операцияси мазмуни	Сумма, минг сўмда	дебет	кредит
Апрель ойида реализация қилишдан олинган даромад акс эттирилди (190 400 : 1,12)	170 000	5010 5710	9020
ҚҚС ҳисоблаб ёзилди (170 000 х 12%)	20 400	5010 5710	6410
Апрель ойида реализация қилинган товарларнинг таннархи ҳисобдан чиқарилди	115 000	9120	2920

Ойлик инвентаризациялар ўтказилиши билан тавсифлаб берилган жараён жуда кўп меҳнат талаб қилади. Бундан ташқари, савдо ташкилоти бундай ҳисобни юритганда жорий санадаги товарларнинг қолдиқлари тўғрисидаги маълумотларга эга бўлмаслиги мумкин.

Товарларнинг харид қилиш нархлари бўйича ҳисоб юритилганда чакана (сотиш) нархларни ифодалай оладиган ҳужжатнинг бўлишига зарурият туғилади. Бундай ҳужжатни чакана нархлар реестри кўринишида тузиш мумкин бўлади.

Олдинги мисолнинг маълумотларига асосланган ҳолда чакана нархлар реестри қуйидаги кўринишга эга бўлади:

Ташкилот номи: «Керамика» МЧЖ

Тузилган сана: 17.04.2023 й.

17/04/01-сонли
чакана нархлар реестри

Т/р	Товарлар номи	Мол етказиб берувчилар номи	Мол етказиб берувчининг нархи (ҚҚСсиз, сўмда)	Савдо устамаси		Товарнинг сотиш нархидан ҚҚС суммаси, сўмда (4 уст. + 6-уст.) x 12%	Сотиш (чакана) нархи, сўмда (4-уст. + 6-уст. + 7-уст.)
Т/р	Товарлар номи	Мол етказиб берувчилар номи	Мол етказиб берувчининг нархи (ҚҚСсиз, сўмда)	%	сумма, сўмда (4-уст. x 5-уст.) : 100
1	2	3	4	5	6	7	8
1	Чой сервизлари	«АРТ» МЧЖ	1 000 000	20	200 000	144 000	1 344 000
2	Гулдонлар	- « -	500 000	20	100 000	72 000	672 000
3	Гулдонлар	- « -	60 000	20	12 000	8 640	80 640

Чакана нархларга тузатиш киритишни қандай ҳисобга олиш керак

Дўкон товарларнинг чакана нархларига тузатиш киритиш – уларни ошириш ёки пасайтириш ҳуқуқига эга. Нархларга тузатиш киритиш тўғрисидаги қарор корхона раҳбари ёки мулкдори томонидан қабул қилинади.

Янги нархларни қайта баҳолаш қайдномасида акс эттирасиз. Уни эркин шаклда тузиш мумкин, бироқ унда қуйидаги маълумотлар бўлиши шарт:

нарх ўзгариши санаси;
қайта нархланган товарларнинг номлари;
қайта нархланган товарлар сони;
товарнинг эски нархи;
товарнинг янги нархи;
қўшимча нархлаш (пасайтириш) суммалари. У эски ва янги нархлардаги товарларнинг қийматлари ўртасидаги фарқ сифатида аниқланади.

Қайта нархлаш қайдномасидаги янги нархларни чакана нархлар реестрига киритинг. Бунинг учун қуйидаги қўшимча устунларни киритинг:

янги нарх киритилган сана;
янги нарх;
савдо устамасининг янги миқдори.

Мисол

Товарларни қайта нархлаш ҳисоби – чакана нархларнинг ошиши ва пасайиши

Дўкон раҳбарияти ойнинг бошига қолдиқда турган қуйидаги айрим товарларни қайта нархлашга қарор қилди:

печенье – 50 та пачка, бир пачкаси ҚҚСни ҳисобга олганда 11 200 сўмдан харид қилинган. Савдо устамаси 20%ни ташкил этган, сотиш нархи – ҚҚСни ҳисобга олганда 13 440 сўм. Уни 11 760 сўмгача пасайтиришга қарор қилинди;
пряниклар – 20 та пакет, бир пакети ҚҚСни ҳисобга олганда 15 680 сўмдан харид қилинган. Савдо устамаси 15%ни ташкил этган, сотиш нархи – 18 032 сўм. Уни 11 200 сўмгача пасайтиришга қарор қилинди;
конфетлар – 50 та қути, бир қутиси ҚҚСни ҳисобга олганда 33 600 сўмдан харид қилинган. Савдо устамаси 20%ни ташкил этган, сотиш нархи – ҚҚСни ҳисобга олганда 40 320 сўм. Уни 43 680 сўмгача қўшимча нархлашга қарор қилинди.

Ушбу товарлар харид қилинган пайтда қуйидаги чакана нархлар Реестри расмийлаштирилган эди:

Т/р	Товарлар номи	Мол етказиб берувчининг номи	Мол етказиб берувчининг нархи (ҚҚСсиз, сўмда)	Савдо устамаси		Товарнинг сотиш нархидан ҚҚС суммаси, сўмда (4 уст. + 6-уст.) x 12%	Сотиш (чакана) нархи, сўмда (4-уст. + 6-уст. + 7-уст.)
Т/р	Товарлар номи	Мол етказиб берувчининг номи	Мол етказиб берувчининг нархи (ҚҚСсиз, сўмда)	%	сумма, сўмда (4-уст. x 5-уст.) : 100
1	2	3	4	5	6	7	8
1	Печенье пачкаларда	«Ширинлик» МЧЖ	10 000	20	2 000	1 440	13 440
2	Пряниклар пакетларда	- « -	14 000	15	2 100	1 932	18 032
3	Конфетлар қутиларда	- « -	30 000	20	6 000	4 320	40 320

Чакана нархларнинг ўзгариши Товарларни қайта баҳолаш қайдномаси билан қуйидагича расмийлаштирилади:

Т/р	Товарлар номи	Ўлчов бирлиги	Сони	Эски нарх, сўмда	Янги нарх, сўмда	Сумма қўшимча нархлаш (+), пасайтириш (-)
1	Печенье	Пачка	50	13 440	11 760	– 1 680
2	Пряниклар	Пакет	20	18 032	11 200	– 6 832
3	Конфетлар	Қути	50	40 320	43 680	+ 3 360

Қайта нархлаш қайдномасининг маълумотлари чакана баҳолар Реестрида қуйидагича акс эттирилади:

Т/р	Товарлар номи	Мол етказиб берувчининг номи	Мол етказиб берувчининг нархи (ҚҚСсиз, сўмда)	Савдо устамаси		Товарнинг сотиш нархидан ҚҚС суммаси, сўмда (4 уст. + 6-уст.) x 12%	Сотиш (чакана) нархи, сўмда (4-уст. + 6-уст. + 7-уст.)	Янги нарх киритилган сана	Янги чакана нарх, сўмда	Савдо устамасининг янги миқдори, сўмда (10-уст. : 1,12 – 4-уст.)
Т/р	Товарлар номи	Мол етказиб берувчининг номи	Мол етказиб берувчининг нархи (ҚҚСсиз, сўмда)	%	сумма, сўмда (4-уст. x 5-уст.) : 100			Янги нарх киритилган сана	Янги чакана нарх, сўмда
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1	Печенье пачкаларда	«Ширинлик» МЧЖ	10 000	20	2 000	1 440	13 440	01 май	11 760	500
2	Пряниклар пакетларда	- « -	14 000	15	2 100	1 932	18 032	01 май	11 200	–
3	Конфетлар қутиларда	- « -	30 000	20	6 000	4 320	40 320	01 май	43 680	9 000

Қайта нархланаётган товар бўйича 2980-ҳисобварақда ойнинг бошига қуйидаги савдо устамаси ҳисобга олинган эди:

печенье бўйича – 100 000 сўм (2 000 х 50);
пряниклар бўйича – 42 000 сўм (2 100 х 20);
конфетлар бўйича – 300 000 сўм (6 000 х 50).

Бухгалтерия ҳисобида чакана нархларни ўзгартиришнинг натижаларини қуйидагича акс эттирасиз:

Хўжалик операцияси мазмуни	Сумма, сўмда	Ҳисобварақлар боғланиши
Хўжалик операцияси мазмуни	Сумма, сўмда	Дебет	кредит
Чакана нархлар ўзгариши акс эттирилди:
печенье бўйича нарх пасайиши ((500 – 2 000) х 50) СТОРНО	75 000	2920	2980
пряниклар бўйича нарх пасайиши: – ҳисобга олинган савдо устамаси чегарасида СТОРНО; – ҳисобга олинган савдо устамасидан юқориси ((11 200 : 1,12 – 14 000) х 20)	42 000 80 000	2920 9430	2980 2920
конфетлар бўйича қўшимча нархлаш ((9 000 – 6 000) х 50)	150 000	2920	2980

Aгар нархнинг пасайиш суммаси савдо устамасининг миқдоридан ортиқча бўлса (ушбу келтирилган пряниклар мисолидаги каби), ҳосил бўлган фарқ 9430-ҳисобварақда бошқа операцион харажатларнинг таркибида акс эттирилади .

Фойда солиғининг ҳисоб-китобида пасайиш суммаси чегириб ташланмайдиган харажат деб ҳисобланади .

Маълумот учун

Заргарлик буюмлари чакана савдосининг ўзига хос хусусиятлари ҳақида тавсияда ўқинг.

Чтобы получать новости от Buxgalter.uz первыми, подписывайтесь на Telegram-канал

Поделиться:

Публикации по теме: