Асосий воситанинг бошланғич қийматига нималар киритилади

Бошланғич қиймат сифатида қуйидагиларни қабул қилинг :

• тўланган пул маблағлари суммасини ёки уларнинг эквивалентларини;
• активни сотиб олиш мақсадида уни сотиб олиш ёки қуриш вақтида берилган бошқа тўловларнинг адолатли қиймати;

у амал қилганда,

• МҲХСнинг бошқа талабларига мувофиқ уни дастлабки тан олишда активга киритилган сумма. Масалан, МҲХС 3 (IFRS) “Тадбиркорликни бирлаштириш”.

Асосий воситаларни мўлжалланган мақсадда фойдаланиш учун активларни иш ҳолатига келтириш билан бевосита боғлиқ ҳақиқий харажатлари бўйича ҳисобга олинг.

Асосий воситалар объектининг бошланғич (ҳақиқий) қиймати қуйидагиларни ўз ичига олади:

• савдо чегирмаси чегирилган харид қиймати, шу жумладан импорт божлари ва харид қилиш пайтидаги қайтариб берилмайдиган солиқлар. Сотиб олиш нархи кечиктириб тўлаш ёки бўлиб-бўлиб тўлашдаги тўловларни ҳисобга олган ҳолда белгиланади. Батафсил бу ерда қаранг “Асосий воситаларни сотиб олиш қийматини қандай ҳисобга олиш керак”;
• ҳар қандай тўғридан-тўғри харажатлар – объектни белгиланган жойга етказиб бериш ва иш ҳолатига келтириш харажатлари, шу жумладан майдонни тайёрлаш, етказиб бериш ва тушириш, монтаж қилиш ва созлаш, профессионал хизматлар ва бошқалар. Батафсил бу ерда қаранг “Қандай бевосита харажатлар асосий воситаларнинг бошланғич қийматида ҳисобга олинади”;
• демонтажнинг тахминий қиймати – активни демонтаж қилиш ва фойдаланишдан чиқариш харажатлари, майдонни қайта тиклаш харажатлари, МҲХСнинг  “Баҳолаш мажбуриятлари, шартли мажбуриятлар ва шартли активлар”, агар баҳолаш мажбуриятлари мавжуд бўлса 37 (IAS). Батафсил бу ерда қаранг “Асосий воситаларни демонтаж қилиш ва атроф-муҳитни тиклаш харажатларини қандай ҳисобга олиш керак”;
• қарзлар бўйича харажатлар – МҲХСнинг  “Қарз олиш бўйича харажатлар” капиталлаштирилган асосий воситаларни яратиш учун олинган қарз маблағлари билан боғлиқ фоизлар ва бошқа харажатлар 23 (IAS). Батафсил бу ерда қаранг “Қарз маблағлари бўйича харажатлар қандай капиталлаштирилади”;
• давлат субсидиялари. Давлат ёрдами сифатида олинган ресурслар МҲХСнинг  “Давлат субсидияларини ҳисобга олиш ва давлат ёрдамини ошкор қилиш”  асосий воситанинг бошланғич қийматини камайтириши мумкин 20 (IAS). Батафсил бу ерда қаранг “Давлат субсидиялари асосий воситаларнинг бошланғич қийматини баҳолашга қандай таъсир кўрсатади”.  

Ушбу тавсияда кўрсатилган талаблар консолидация қилинмаган молиявий ҳисоботдаги асосий воситаларнинг бошланғич баҳосига нисбатан қўлланилади.

Консолидация қилинган молиявий ҳисоботларни тайёрлашда шўъба корхонани сотиб олиш пайтида асосий воситалар сотиб олиш санасидаги адолатли қиймат бўйича, сўнгра – корхонада кейинги ҳисоб учун танланган усулга мувофиқ баҳоланади .