Юк кўтариш қурилмаларини техник кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисида Низом (ЎзР ВМ 11.02.2026 й. 53-сон қарорига илова)

Вазирлар Маҳкамасининг

2026 йил 11 февралдаги

53-сон қарорига

ИЛОВА

Юк кўтариш қурилмаларини техник кўрикдан

ўтказиш тартиби тўғрисида

НИЗОМ

1-БОБ. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР

1. Ушбу Низом юк кўтариш қурилмаларини техник кўрикдан ўтказиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланади:

ваколатли орган - Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси;

динамик синов - юк кўтариш қурилмаларининг механизмлари, хавфсизлик қурилмалари ва тормоз тизими созлигини аниқлаш;

дастлабки техник кўрик - янги ўрнатилган юк кўтариш қурилмасини ишга туширишдан аввал унинг (шу жумладан, механизмлари ва узелларини) мустаҳкам ва созлигини аниқлаш;

даврий техник кўрик - юк кўтариш қурилмасидан фойдаланиш жараёнида унинг мустаҳкам ва соз ҳолатда сақланишини аниқлаш;

ихтисослашган ташкилот - юк кўтариш қурилмаларини кўрикдан ўтказиш учун малакали мутахассислар ва зарур моддий-техник базага эга бўлган ҳамда белгиланган тартибда ваколатли органнинг рухсатномасини олган юридик шахс;

кўчмас асосга ўрнатилган юк кўтариш қурилмаси - асоси пойдевор ёрдамида жойига ҳаракатсиз ҳолатида қотирилган ёки рельс йўлагида ҳаракатланувчи юк кўтариш қурилмалари (темир йўл кранлари бундан мустасно);

модернизация (реконструкция) - юк кўтариш қурилмаси паспорти кўрсаткичларини ўзгартиришга олиб келадиган (масалан, юритма хили, стрела узунлиги, минора баландлиги, юк кўтариш қуввати ортиши ёки камайиши) кран конструкциясини ўзгартириш, юк кўтариш қурилмаларини ва уларнинг электр схемасини қайта жиҳозлаш;

навбатдан ташқари техник кўрик - юк кўтариш қурилмаларида носозликлар юзага келганда, унда ўтказилган таъмирлаш ишларидан сўнг унинг соз ҳолатда эканини аниқлаш;

паспорт - юк кўтариш қурилмасини ишлаб чиқарувчи корхона томонидан берилган, унинг техник хусусиятларини ифодаловчи ҳужжат;

статик синов - юк кўтариш қурилмаларини ёки уларнинг алоҳида ускуналарини мустаҳкамлиги ва конструктив жиҳатдан барқарорлигини текшириш;

таъмирлаш - бузилган, емирилган ёки носоз ҳолатга келган юк кўтариш қурилмаларининг узелларини ишчи ҳолатга келтириб, қайта тиклаш;

тўлиқ техник кўрик - қисман техник кўрикка қўшимча равишда динамик ва статик синовларни ўтказиш;

юк кўтариш қурилмалари - юкларни кўтариш, тушириш, бир жойдан бошқа жойга кўчириш ишларини амалга оширувчи кўчмас асосга ўрнатилган ёки ҳаракатланувчи кранлар, тельферлар ва таллар;

юк кўтариш қурилмаси мулкдори - юк кўтариш қурилмасига нисбатан эгалик ҳуқуқи бўлган ёки юк кўтариш қурилмаси ўрнатилган бино ва иншоотга эгалик қилувчи юридик ҳамда жисмоний шахслар;

қисман техник кўрик - юк кўтариш қурилмасининг асоси, кўтариш, ҳаракатлантирувчи ва тўхтатиш қисмларини тўлиқ кўздан кечириш ҳамда хавфсизлик мосламаларининг ишлаш ҳолатини амалда ишлатиб кўриш орқали текшириш.

2-БОБ. УМУМИЙ ТАЛАБЛАР

3. Янги ўрнатилган, модернизация (реконструкция) қилинган ёки мукаммал таъмирланган юк кўтариш қурилмалари фойдаланишга топширилгунга қадар тўлиқ техник кўрикдан ўтказилиши шарт.

Фойдаланишда бўлган юк кўтариш қурилмалари бир йилда камида бир марта қисман техник кўрикдан ва уч йилда бир марта тўлиқ техник кўрикдан ўтказилиши керак.

4. Юк кўтариш қурилмаларининг техник кўриги юк кўтариш қурилмасининг паспорти ёки юк кўтариш кранлари тузилиши ва уларни хавфсиз ишлатиш қоидалари талабларига мувофиқ ўтказилади.

5. Юк кўтариш қурилмаларининг техник кўриги ихтисослашган ташкилотлар томонидан ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ Юк кўтариш қурилмаларини техник кўрикдан ўтказиш схемасига мувофиқ ўтказилади.

3-БОБ. ЮК КЎТАРИШ ҚУРИЛМАЛАРИНИ

ТЕХНИК КЎРИКДАН ЎТКАЗИШ ТАРТИБИ

6. Юк кўтариш қурилмаларининг техник кўриги мулкдорнинг ёзма ёки электрон тарздаги мурожаатига асосан, ихтисослашган ташкилот томонидан ўтказилади.

7. Юк кўтариш қурилмалари дастлабки, даврий ва навбатдан ташқари техник кўрикдан ўтказилади.

8. Дастлабки, даврий ва навбатдан ташқари техник кўриклар мулкдорнинг ёзма ёки электрон тарздаги мурожаати асосида ихтисослашган ташкилот томонидан мулкдор билан тузилган шартномага мувофиқ ўтказилади.

9. Ихтисослашган ташкилот тузилган шартнома муддати давомида юк кўтариш қурилмаларини даврий техник кўрикдан ўтказади.

4-БОБ. ДАСТЛАБКИ ТЕХНИК КЎРИКДАН

ЎТКАЗИШ ТАРТИБИ

10. Юк кўтариш қурилмалари давлат рўйхатига олинишидан аввал дастлабки техник кўрикдан ўтказилиши шарт.

11. Юк кўтариш қурилмаларининг дастлабки техник кўригида мулкдор томонидан қуйидаги ҳужжатлар нусхалари ихтисослашган ташкилотга тақдим этилади:

мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжатлар (аввал фойдаланишда бўлган юк кўтариш қурилмалари бундан мустасно);

кўчмас асосга ўрнатилган юк кўтариш қурилмасининг ўрнатиш бўйича лойиҳа ҳужжатининг экспертизадан ўтказилгани тўғрисида хулосаси (қурилиш ишларида вақтинча фойдаланиладиган юк кўтариш қурилмалари бундан мустасно);

кўчмас асосга ўрнатилган юк кўтариш қурилмасини ўрнатиш далолатномаси;

ишлаб чиқарувчи завод томонидан берилган паспорти ёки унинг дубликати;

кўчмас асосга ўрнатилган юк кўтариш қурилмасини ўрнатиш бўйича йўриқнома;

фойдаланиш йўриқномаси.

12. Ихтисослашган ташкилот томонидан юк кўтариш қурилмаларининг ҳолати тақдим этилган ҳужжатларга мослиги тўлиқ текширилади ва ушбу Низомнинг 4-бандида белгиланган тартибда юк кўтариш қурилмалари дастлабки техник кўрикдан ўтказилади.

13. Дастлабки техник кўрикни ташкил қилиш ва уни ўтказиш билан боғлиқ барча харажатлар юк кўтариш қурилмаларининг мулкдори зиммасига юкланади.

14. Ваколатли орган томонидан давлат рўйхатига олинган юк кўтариш қурилмаларининг бошқарув кабинаси ёки асос қисмига ихтисослашган ташкилот томонидан ёзуви ўчиб кетмайдиган мустаҳкам жисмдан тайёрланган ушбу Низомга 2-иловада келтирилган шаклга мувофиқ Техник кўрикдан ўтказилган юк кўтариш қурилмасининг ёрлиғи ўрнатилади.

5-БОБ. ДАВРИЙ ТЕХНИК КЎРИКДАН

ЎТКАЗИШ ТАРТИБИ

15. Юк кўтариш қурилмаларини ушбу Низомнинг 3-бандида белгиланган муддатларда даврий техник кўрикдан ўтказиш мажбурияти юк кўтариш қурилмаларининг мулкдори зиммасига юкланади.

16. Юк кўтариш қурилмаларининг даврий техник кўригида мулкдор томонидан ушбу Низомнинг 11-бандида кўрсатилган ҳужжатлар нусхалари ихтисослашган ташкилотга тақдим этилади.

17. Ихтисослашган ташкилот томонидан юк кўтариш қурилмаларининг ҳолати тақдим этилган ҳужжатларга мослиги тўлиқ текширилади ва ушбу Низомнинг 4-бандида белгиланган талаблар асосида юк кўтариш қурилмалари даврий техник кўрикдан ўтказилади.

18. Даврий техник кўрик ихтисослашган ташкилот ва мулкдор иштирокида ўтказилади.

19. Мулкдор даврий техник кўрикдан ўтказишда ихтисослашган ташкилотга кўрик тўлиқ ўтказилиши учун зарур шароит яратиб бериши шарт.

20. Ихтисослашган ташкилот юк кўтариш қурилмаларини даврий техник кўрикдан ўтказишда мулкдор томонидан зарур шароит яратилмаган тақдирда, бу ҳақда ваколатли органни хабардор қилиши шарт.

21. Даврий техник кўрикдан ўтказиш натижасида юк кўтариш қурилмаларида носозликлар аниқланган тақдирда, юк кўтариш қурилмаларининг мулкдори томонидан қайта таъмирлаш ишлари амалга оширилиши лозим.

22. Даврий техник кўрик натижалари салбий бўлганда, ихтисослашган ташкилот юк кўтариш қурилмаларининг мулкдорига ёзма хабар беради ва юк кўтариш қурилмаларидан фойдаланишни ўттиз кунга тақиқлайди.

Мулкдор томонидан ушбу муддат ичида камчиликлар бартараф этилмаган тақдирда, ихтисослашган ташкилот бу ҳақда ваколатли органни ёзма ёки электрон тарзда хабардор қилади.

Ваколатли орган келиб тушган хабарлар асосида қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда камчиликларни бартараф этмаган мулкдорга нисбатан текширув ўтказади.

6-БОБ. НАВБАТДАН ТАШҚАРИ ТЕХНИК

КЎРИКДАН ЎТКАЗИШ ТАРТИБИ

23. Юк кўтариш қурилмаларида навбатдан ташқари техник кўрик уларда амалга оширилган таъмирлаш, модернизация ёки реконструкция ишларидан сўнг ўтказилади.

24. Юк кўтариш қурилмаларини навбатдан ташқари техник кўрикдан ўтказишга мулкдор масъул ҳисобланади.

25. Юк кўтариш қурилмаларининг асос қисмларига ўзгартириш киритилганда ёки таъмирланганда, уларни ишга туширишдан аввал навбатдан ташқари тўлиқ техник кўрикдан ўтказилади.

Агар юк кўтариш қурилмаларининг кўтарувчи ёки асос бўлмаган қисмларида конструктив ўзгартиришлар ёки таъмирлаш ишлари (электр қисми, асосга ва юк кўтаришга тааллуқли бўлмаган иккиламчи қисмлари) амалга оширилган бўлса, қисман техник кўрик ўтказилади.

7-БОБ. ТЕХНИК КЎРИК НАТИЖАЛАРИНИ

РАСМИЙЛАШТИРИШ

26. Юк кўтариш қурилмаларини техник кўрикдан ўтказиш натижалари юк кўтариш қурилмаларининг паспортида ихтисослашган ташкилот томонидан қайд этилади.

27. Юк кўтариш қурилмаларининг паспортида ихтисослашган ташкилот томонидан техник кўрик санаси, юк кўтариш қурилмаларининг жойлашган манзили ёки синов ўтказилган манзил, завод рақами, кўтариш қуввати, ўтказилган динамик ва статик синовларнинг натижалари ҳамда келгусида ўтказиладиган қисман ёки тўлиқ техник кўрик муддати кўрсатилади.

28. Юк кўтариш қурилмаларининг мулкдори техник кўрик натижалари тўғрисидаги маълумотни уч кун муддатда ваколатли органга юборади.

8-БОБ. ЯКУНЛОВЧИ ҚОИДА

29. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.

          

         

Низомга

1-ИЛОВА

Юк кўтариш қурилмаларини техник

кўрикдан ўтказиш

СХЕМАСИ

          

         

            

Низомга

2-ИЛОВА

Техник кўрикдан ўтказилган юк кўтариш

қурилмасининг ёрлиғи намунаси

           

          

           

Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси (www.lex.uz),

2026 йил 12 февраль