Кирим касса ордерини қандай расмийлаштириш керак

Тавсияда:

– кирим касса ордерини расмийлаштириш зарурати:
расмийлаштиришнинг кетма-кетлиги;
тўлдириш ва имзолаш;
– кирим касса ордерини тўлдиришда муҳим жиҳатлар:
автоматлаштирилган ҳисоб-китобда кирим касса ордерини тўлдириш;
– кирим касса ордерини ҳақиқий эмас деб топишга сабаб бўладиган хатолар;
– кирим касса ордерларини сақлаш муддати.

Кирим касса ордерини қачон тўлдириш зарур

Ташкилот кассасига нақд пул қабул қилинганда кирим касса ордерини (ККО) расмийлаштиринг. Кассага топширилаётган пайтда уни бир нусхада ёзинг:

• сотишдан тушган нақд пул тушуми;
• ходимларга иш ҳақи ва бошқа тўловларни тўлаш учун банк ҳисобварағидан олинган пул;
• ҳисобдор шахслар томонидан фойдаланилмаган суммалар;
• ходимлар қайтарган қарз суммалари, зарарни қоплаш суммалари ва б.;
• таъсисчилардан устав капиталига ҳисса шаклидаги, молиявий ёрдам ёки қарзлар;
• бошқа барча ҳолатлардаги нақд пуллар.

Кассадаги ККОлар билан тасдиқланмаган нақд пуллар кассадаги ортиқча пул ҳисобланади ва ташкилот даромадига киритилади.

ККО қандай кетма-кетликда расмийлаштирилади 

Кассага нақд пул тушганда ККОни расмийлаштириш учун қуйидаги ҳаракатлар кетма-кетлигига риоя қилинг:

1) бухгалтерияда бўяб ёзиш ва тузатишларга йўл қўймасдан ККО ва унга квитанцияни қўлда ёки компьютерда бир нусхада тўлдиринг;

2) Кирим ордерларини рўйхатга олиш китобига ордерни рўйхатга олинг;

3) унга ваколатли шахс ёки бош бухгалтер имзосини қўйдиринг;

4) ташкилот муҳри билан тасдиқланг (агар мавжуд бўлса). Одатда, назорат қилиш учун муҳр изининг бир томони йиртиладиган квитанцияда, муҳр изининг иккинчи томони кирим касса ордерида бўлади. Агар корхонада мухр мавжуд бўлмаса, кассирнинг муҳри ёки штампини ишлатса бўлади.

Кассир нақд пулни қабул қилганда:

• ордернинг тўғри тўлдирилганини – имзоларнинг мавжудлиги ва намунадагига мослигини, сўз билан ёзилган сумма рақамда ёзилгани билан мослигини, ордерда кўрсатилган ҳужжатлар мавжудлигини текширади;
• қабул қилинган пулларни санайди. Агар ККОда кўрсатилган сумма билан мос бўлса, ордер ва унга квитанцияни имзолайди. Квитанциянинг қирқиладиган жойидан йиртиб олиб, уни пул келтирган шахсга беради;
• ККОга илова қилинган ҳужжатларга ёзув қилади ёки «Кирим қилинди» деган штампни босади;
• ККОни касса дафтарининг кассир ҳисоботи ҳисобланган иккинчи варағига тикади.

ККОни ким тўлдиради ва имзолайди  

ККО қуйидагилар томонидан расмийлаштирилади:

• бош бухгалтер ёки ташкилот раҳбари буйруғида белгиланган бошқа мансабдор шахс;

• раҳбар (бош бухгалтер йўқлигида). Агар ташкилотда бош бухгалтер бўлмаса, унинг вазифаларини раҳбар зиммасига юклаш тўғрисида буйруқ расмийлаштиринг.

Агар бухгалтерия ҳисобини юритиш тўғрисида шартнома тузилган бўлса (ва ушбу щартномага кўра бирламчи ҳужжатларни расмийлаштириш назарда тутилган бўлса):

• ихтисослаштирилган ташкилот билан  ККОни ушбу ташкилот ходими расмийлаштиради;
• жисмоний шахс билан ККОни ушбу шахс расмийлаштиради.

Нақд пулни қабул қилишда ҳам ККОга кассир имзо қўяди.

Агар кассир мажбуриятлари буйруқ билан раҳбарга юклатилган бўлса, у мустақил равишда касса операцияларини юритади, касса ҳужжатларини расмийлаштиради ва имзолайди.

Кирим касса ордерини қандай тўлдириш керак

ККО икки қисмдан иборат:

• кирим ордерининг ўзи;
• нақд пулни киритувчига бериладиган йиртиладиган квитанция.

Олдин ордернинг ўзини тўлиқ тўлдирасиз, кейин – квитанцияни.

Бир вақтнинг ўзида кирим касса ордери билан унга квитанцияни ҳам тўлдиринг. Унда ККО маълумотларини такрорланг, ордердаги каби тўлдириш санаси ва рақамини қилиб қўйинг.

Ордер маълумотлари ва квитанция маълумотлари бир-бирига мос келиши керак.

Автоматлаштирилган ҳисоб-китобда ККОни қандай тўлдириш керак

Агар бухгалтерия дастуридан (1UZ, 1С ёки б.) фойдалансангиз, ККО ва бошқа касса ҳужжатларини тўлдириш жараёни соддалашади. Бу дастурлар касса ҳужжатларини автоматик равишда тўлдириш имконини беради.

Дастурда ККОни шакллантиринг, унга квитанциядаги маълумотлар автоматик тарзда тўлдирилади. Кейин ККО ва квитанцияни бир нусхада чоп этинг.

Дастурдан фойдаланганингизда касса ҳужжатларини нотўғри тўлдириш эҳтимоли камаяди.

Қандай хатолар кирим касса ордерини ҳақиқий эмас деб топишга сабаб бўлади

ККОда қуйидаги хатоларга йўл қўйилиши мумкин:

• кассир штампи қўйилмаган.

Кассир пулни қабул қилиб олгандан кейин ордерга имзо қўяди, унга илова қилинган ҳужжатларга эса «Кирим қилинди» штампини қўйиши керак;

• олувчининг Ф. И. Ш. ўрнига банк номи ёзилган.

Кирим касса ордерида банк номини эмас, балки пулни кассага киритган шахснинг Ф. И. Ш.ни кўрсатишингиз керак. Агар пулни банкдан кассир олиб келган бўлса, у ҳолда унинг маълумотларини кўрсатинг;

• тузатишлар киритилган бўлса.

Ордерни тўлдиришда унга тузатишлар киритиш, тузатувчи билан ёки бошқа шаклда ёзувларни ўзгартириш мумкин эмас. Агар хатога йўл қўйган бўлсангиз, унда янги ҳужжатни расмийлаштиринг. Бузиб тузилган бланкани бекор қилинг ва уни касса ҳисоботига илова қилинг;

• киритилган нақд пул суммаси билан кирим ордеридаги сумма мос эмас.

Кирим ордеридаги сумма киритувчи томонидан киритилган сумма билан мос келиши керак. Агар қандайдир сабабларга кўра ордердаги сумма ҳақиқатда киритилган суммадан фарқ қилса, унда янги ордер расмийлаштиринг;

• ККОдаги сумма тушунарсиз қилиб ёзилган.

У ҳеч қандай бўяб ёзишларсиз ва тузатишларсиз, аниқ ва тушунарли қилиб ёзилиши керак;

• квитанциядаги маълумотлар кирим ордеридаги маълумотларга мос эмас.

Квитанциядаги маълумотлар ордердаги маълумотларга мос келиши керак. Бу ҳамма маълумотларга тегишли: суммалари, асослари, имзолари ва санаси;

• кассага пул киритилишининг сабаби кўрсатилмаган.

Кирим касса ордерида қисқа ва аниқ қилиб пулнинг кассага киритилиш сабабини кўрсатинг. Масалан: «10.04.2023 йилдаги 5-сон бўнак ҳисоботи бўйича Аҳмедов И. қайтарган ҳисобдор маблағ»;

• бош бухгалтер имзоси мавжуд эмас.

Ордерга бош бухгалтер ёки молиявий бошқарув ва бухгалтерия ҳисоби вазифаларини амалга оширувчи шахснинг имзоси қўйилган бўлиши керак. Акс ҳолда кассир томонидан ордер ижро учун қабул қилинмаслиги керак.

Кирим касса ордерларини сақлаш муддати

Бирламчи ҳужжатларни ҳисобот давридан кейинги камида 5 йил мобайнида сақланг. Бу «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонуннинг 29-моддасидан, «Ўзархив» агентлиги томонидан ишлаб чиқилган ва тасдиқланган Бошқарув ҳужжатларининг намунавий рўйхатидан келиб чиқади. Солиқларни ҳисоблаш билан боғлиқ бухгалтерия ҳужжатлари солиқ мажбурияти бўйича даъво муддати тугагунга қадар, яъни натижалари бўйича солиқ мажбурияти аниқланадиган солиқ даври тугаганидан кейин камида 3 йил ўтгач сақланади .