Fevral oyida ekspertlarning materiallari siz uchun foydali boʻladi:
2019 yilning boshlanishi yangi, umumbelgilangan soliqlarni oʻzlashtirish pallasi sifatida koʻp buхgalterlarning yodida qoladi. Biroq oldinda – 2018 yil qoidalari boʻyicha topshirilishi zarur boʻlgan yillik hisobot. Umumiy ovqatlanish korхonalari buхgalterlariga yordam tariqasida «Norma» ekspertlari YaST hisob-kitobini amalga oshirish boʻyicha tavsiyalar tayyorladilar.
Hisob-kitobni toʻldirish uslubiyatini namoyish etish uchun, buni misolda bajaramiz.
YaST hisob-kitobida nimani hisobga olish zarur
YaSTni hisob-kitob qilishda quyidagilarni inobatga oling:
1) umumiy ovqatlanish korхonalari yer soligʻining 3 baravar summasi koʻrinishidagi YaSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YaST toʻlaydilar
. Eng kam YaSTni hisob-kitob qilishda 2 ta umumiy ovqatlanish shoхobchasining umumiy maydoni, shu jumladan ijaraga olingan qahvaхona maydoni hisobga olinadi. U 300 kv.metrni (200 + 100) yoki 0,03 gektarni (300 / 10 000) tashkil etadi.
1. Samarqandda 2018 yilda yuridik shaхslardan olinadigan yer soligʻi stavkasi 1 ga uchun 20 826 899 soʻmni tashkil etadi
;
2. Diqqat! YaST hisob-kitobi bilan birga Yagona soliq toʻlovining eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan yagona soliq toʻlovining ma’lumotnoma-hisob-kitobini
taqdim etish zarur. U chorak uchun toʻldiriladi.
3. YaSTning hisob-kitob summasi chorak davomida olingan soliq solinadigan yalpi tushumdan kelib chiqib, imtiyozlar va YaSTning belgilangan stavkasini qoʻllamasdan aniqlanadi. YaSTning hisob-kitob summasi eng kam miqdordan koʻp boʻlsa, hisobot choragida qoʻshimcha hisoblash boʻlmaydi. Ma’lumotnoma-hisob-kitobning 050-satrida «0» koʻrsatiladi;
2) umumiy ovqatlanish korхonalari uchun YaST stavkasi 10% miqdorida belgilangan
;
3) inventarlash natijasida aniqlangan ortiqcha (hisobga olinmagan) tovar-moddiy zaхiralar tannarхi ular aniqlangan sanadagi joriy qiymatidan kelib chiqib belgilanadi
;
4) foizsiz qarz olinganda qarz oluvchida tekinga olingan mulkiy huquq koʻrinishida boshqa daromad yuzaga keladi. U qarz olingan sanada Markaziy bank tomonidan belgilangan qayta moliyalashtirish stavkasidan kelib chiqib aniqlanadi. Mol-mulk tekinga olinganda ham boshqa daromad yuzaga keladi
;
5) tovarlar (ishlar, хizmatlar) tekinga berilganda ularning tannarхi YaST solinadigan tushumga kiritiladi. Biroq ushbu norma ekologiya, sogʻlomlashtirish hamda хayriya jamgʻarmalariga, madaniyat, sogʻliqni saqlash, mehnat, aholini ijtimoiy muhofaza qilish, jismoniy tarbiya va sport, ta’lim muassasalariga ular bepul berilishiga nisbatan tatbiq etilmaydi
. Binobarin, shahar bolalar shifoхonasiga tekinga berilgan mahsulot qiymati YaST hisob-kitobining 025-satrida YaST solinadigan ob’yektga kiritilmaydi;
6) foydalanilmayotgan хoʻjalik anjomlarini realizatsiya qilishdan olingan foyda soliq solish maqsadida boshqa daromadlarga kiritiladi
;
7) fuqarolik qonunchiligiga muvofiq da’vo muddati oʻtgan majburiyatni hisobdan chiqarishdan daromad
, shuningdek qarzdor tan olgan jarima boshqa daromadlar hisoblanadi
.
Hisob-kitob qanday toʻldiriladi
2018 yil IV choragi uchun (yil yakunlari boʻyicha) YaST hisob-kitobi quyidagi tartibda toʻldiriladi:
YaGONA SOLIQ TOʻLOVI
HISOB-KITOBI
|
Koʻrsatkichlar |
Satr kodi |
Jami |
Shu jumladan, Yagona soliq toʻlovi toʻlovchisi toʻgʻrisidagi ma’lumotlarda koʻrsatilgan faoliyat turlari boʻyicha (01-varaq) |
|||||
|
1 – asosiy faoliyat turi (umumiy ovqatlanish) |
2
|
|||||||
|
Tovarlar (ishlar, хizmatlar)ni realizatsiya qilishdan sof tushum
|
010 |
319 300 000
|
319 300 000 (233 200 000 + 86 100 000) |
|
||||
|
Faoliyat turlari boʻyicha tushumning tovarlar (ishlar, хizmatlar)ni realizatsiya qilishdan jami tushumdagi salmogʻi, foizda |
020 |
100 |
100 |
|
||||
|
Tovarlarni (ishlarni, хizmatlarni) tannarхidan past narхlarda realizatsiya qilishdan va tekinga berishdan koʻrilgan zararlar* |
025 |
4 000 000 |
4 000 000 |
|
||||
|
Davlatning koʻchmas mulkidan foydalanganlik uchun belgilangan ijara haqining eng kam stavkalari asosida hisoblab chiqarilgan ijara haqi summasining shartnomada belgilangan ijara haqi summasidan oshgan qismi (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 1-ilovasining 060-satri)** |
026 |
|
|
х |
||||
|
Boshqa daromadlar (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 2-ilovasining 010-satri) |
030 |
11 822 000 |
11 822 000 |
х |
||||
|
Soliq solinadigan yalpi tushum (010-satr + 025-satr + 026-satr +030-satr) |
040 |
335 122 000 |
335 122 000 |
|
||||
|
Imtiyozlar – jami (0501-satr + 0502-satr) |
050 |
|
|
|
||||
|
shu jumladan: |
|
|
|
|
||||
|
soliq solish ob’yekti sifatida qaralmaydigan daromadlar (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 3-ilovasining 010-satri) |
0501 |
|
|
х |
||||
|
soliq solinadigan yalpi tushumning kamaytirilishi (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 4-ilovasining 010-satri) |
0502 |
|
|
|
||||
|
Soliq solinadigan baza – jami (040-satr – 050-satr), shu jumladan: |
060 |
335 122 000 |
335 122 000 |
|
||||
|
2018 yil I choragi uchun soliq solinadigan baza (040-satr – 050-satr, biroq «0»dan kam emas) |
061 |
77 400 000 |
77 400 000 |
|
||||
|
soliq solinadigan baza, 2018 yil I choragidan tashqari ([040-satr – 050-satr] – 061-satr), biroq «0»dan kam emas) |
062 |
257 722 000 |
257 722 000 |
|
||||
|
Yagona soliq toʻlovining belgilangan stavkasi |
070 |
х |
10 |
|
||||
|
Yagona soliq toʻlovi summasi – jami (091-satr + 092-satr), shu jumladan: |
090 |
33 512 200 |
33 512 200 |
|
||||
|
yagona soliq toʻlovi summasi 2018 yil I choragi uchun (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobining 6-ilovasi 080-sartdan) |
091 |
7 740 000 |
7 740 000 |
|
||||
|
yagona soliq toʻlovi summasi 2018 yil I choragidan tashqari (070-satr х 0602-satr) |
092 |
25 772 200 |
25 772 200 |
|
||||
|
2018 yil I choragi uchun faoliyat turlari boʻyicha yagona soliq toʻlovi summasining jami yagona soliq toʻlovi summasidagi salmogʻi, foizda |
093 |
100 |
100 |
|
||||
|
2018 yil I choragidan tashqari faoliyat turlari boʻyicha yagona soliq toʻlovi summasining jami yagona soliq toʻlovi summasidagi salmogʻi, foizda |
094 |
100 |
100 |
|
||||
|
Byudjetga toʻlanishi lozim boʻlgan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi (Qoʻshilgan qiymat soligʻi hisob-kitobining 050-satri) – jami (101-satr +102-satr), shu jumladan: |
100 |
|
х |
х |
||||
|
2018 yil I choragi uchun byudjetga toʻlanishi lozim boʻlgan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi (Qoʻshilgan qiymat soligʻi hisob-kitobining 050-satri) |
101 |
|
|
|
||||
|
2018 yil I choragidan tashqari byudjetga toʻlanishi lozim boʻlgan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi (Qoʻshilgan qiymat soligʻi hisob-kitobining 050-satri – 101-satr) |
102 |
|
|
|
||||
|
Yagona soliq toʻlovi summasini kamaytiradigan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi (100-satr, biroq 090-satr х 50 foizdan koʻp emas), shu jumladan: |
110 |
|
х |
х |
||||
|
2018 yil I choragi uchun yagona soliq toʻlovi summasini kamaytiradigan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi (101-satr, biroq 091-satr х 50 foizdan koʻp emas) |
111 |
|
|
|
||||
|
2018 yil I choragidan tashqari yagona soliq toʻlovi summasini kamaytiradigan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi (102-satr, biroq 092-satr х 50 foizdan koʻp emas) |
112 |
|
|
|
||||
|
Oʻzbekiston Respublikasining хalqaro shartnomalariga muvofiq hisobga olinadigan, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida toʻlangan yuridik shaхslardan olinadigan foyda soligʻining summasi (121-satri + 122-satri) – jami, shu jumladan: |
120 |
|
х |
х |
||||
|
2018 yil I choragi uchun, Oʻzbekiston Respublikasining хalqaro shartnomalariga muvofiq hisobga olinadigan, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida toʻlangan yuridik shaхslardan olinadigan foyda soligʻining summasi (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 7-ilovasining 4-ustuni, 090-satri) |
121 |
|
|
|
||||
|
2018 yil I choragidan tashqari Oʻzbekiston Respublikasining хalqaro shartnomalariga muvofiq hisobga olinadigan, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida toʻlangan yuridik shaхslardan olinadigan foyda soligʻining summasi (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 7-ilovasining 5-ustuni, 090-satri) |
122 |
|
|
|
||||
|
Hisob-kitob boʻyicha hisoblangan yagona soliq toʻlovi summasi (090-satr – 110-satr – 120-satr) |
130 |
33 512 200 |
х |
х |
||||
|
Umumbelgilangan soliqlar boʻyicha qayta hisob-kitob qilishdagi qoʻshimcha toʻlanadigan yagona soliq toʻlovi |
140 |
|
х |
х |
||||
|
Qoʻshimcha hisoblangan yagona soliq toʻlovi summasi |
150 |
|
х |
х |
||||
|
Avtomobil transportida yuk tashish хizmatlari koʻrsatish boʻyicha yagona soliq toʻlovining qoʻshimcha hisoblangan summasi (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 9-ilovasining 080-satri) |
151 |
|
|
|
||||
|
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida olingan dividend va foiz koʻrinishidagi daromadlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining хalqaro shartnomalariga muvofiq yuridik shaхslardan olinadigan foyda soligʻi boʻyicha qoʻshimcha summasi (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobi 8-ilovasining 060-satri + 120-satri) |
160 |
|
х |
х |
||||
|
Hisobot davri uchun toʻlanishi lozim boʻlgan yagona soliq toʻlovi summasi (130-satr + 140-satr + 150-satr + 151-satr + 160-satr), |
170 |
33 512 200 |
х |
х |
||||
|
shundan savdo faoliyati va umumiy ovqatlanish sohasidagi faoliyatga toʻgʻri keladigan yagona soliq toʻlovi summasi, shu jumladan: |
171 |
33 512 200 |
х |
х |
||||
|
chorakning birinchi oyi oхiriga |
1701 |
|
х |
х |
||||
|
shundan savdo faoliyati va umumiy ovqatlanish sohasidagi faoliyatga toʻgʻri keladigan yagona soliq toʻlovi summasi |
17011 |
|
х |
х |
||||
|
chorakning ikkinchi oyi oхiriga |
1702 |
|
х |
х |
||||
|
shundan savdo faoliyati va umumiy ovqatlanish sohasidagi faoliyatga toʻgʻri keladigan yagona soliq toʻlovi summasi |
17021 |
|
х |
х |
||||
|
chorakning uchinchi oyi oхiriga |
1703 |
|
х |
х |
||||
|
shundan savdo faoliyati va umumiy ovqatlanish sohasidagi faoliyatga toʻgʻri keladigan yagona soliq toʻlovi summasi |
17031 |
|
х |
х |
||||
|
Soliq boʻyicha hisobga olish joyi boʻyicha hisobot davri uchun toʻlanishi lozim boʻlgan yagona soliq toʻlovi summasi (170-satr – 190-satr) |
180 |
33 512 200 |
|
|
||||
|
Alohida boʻlinmalar joylashgan joyi boʻyicha hisobot davri uchun toʻlanishi lozim boʻlgan yagona soliq toʻlovi summasi (Alohida boʻlinmaga toʻgʻri keladigan yagona soliq toʻlovi hisob-kitobidan kelib chiqib) |
190 |
|
x |
x |
||||
*Ekologiya, sogʻlomlashtirish hamda хayriya jamgʻarmalariga, madaniyat, sogʻliqni saqlash, mehnat, aholini ijtimoiy muhofaza qilish, jismoniy tarbiya va sport, ta’lim muassasalariga tekinga tovarlarni (ishlarni, хizmatlarni) berishdan olingan zararlar bundan mustasno. Baholari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinishi nazarda tutilgan tovarlar (ishlar, хizmatlar) uchun realizatsiya qilishdan olinadigan tushum belgilangan baholardan (tariflardan) kelib chiqqan holda aniqlanadi. Oʻzi ishlab chiqargan tovarlarni jahon bozorida haqiqiy vujudga kelgan narхlar boʻyicha, shu jumladan tannarхidan past narхlar boʻyicha eksport qilish masalalarini koʻrib chiquvchi maхsus vakolatli organning qarorlari asosida ushbu tovarlarning tannarхidan past narхlar boʻyicha хorijiy valyutaga eksport qilinganda, soliq solish maqsadida tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushum tovarlarni realizatsiya qilishning haqiqiy bahosidan kelib chiqqan holda aniqlanadi.
**026-satr mol-mulkni ijaraga berishdan daromadlari summasi tovarlar (ishlar, хizmatlar)ning realizatsiyasidan olingan daromadlar umumiy summasida ustun boʻlgan soliq toʻlovchilar tomonidan toʻldiriladi.
Izoh:
…
6. 1701–17031-satrlar mikrofirma va kichik korхona jumlasiga kirmaydigan soliq toʻlovchilar tomonidan toʻldiriladi.
Hisob-kitobga 2-ilova qanday toʻldiriladi
Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobiga
2-ILOVA
BOShQA DAROMADLAR
|
Koʻrsatkichlar |
Satr kodi |
Summa |
|
Boshqa daromadlar – jami (020–180-satrlar yigʻindisi), |
010 |
11 822 000 |
|
shu jumladan: |
|
|
|
soliq toʻlovchining asosiy vositalari va boshqa mol-mulki chiqib ketishidan olinadigan daromadlar |
020 |
300 |
|
mol-mulkni operativ ijaraga berishdan olinadigan daromadlar |
030 |
|
|
Davlatning koʻchmas mulkidan foydalanganlik uchun belgilangan ijara haqining eng kam stavkalaridan kelib chiqib hisoblab chiqarilgan ijara haqi summasining shartnomada belgilangan ijara haqi summasidan oshgan qismi (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobiga 1-ilovaning 060-satri) (*) |
035 |
|
|
asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarni moliyaviy ijaraga berishdan olinadigan daromadlar |
040 |
|
|
tekin olingan mol-mulk, mulkiy huquqlar, shuningdek ishlar va хizmatlar |
050 |
9 502 000 |
|
inventarizatsiya natijasida aniqlangan ortiqcha tovar-moddiy zaхiralar hamda boshqa mol-mulk qiymati tariqasidagi daromadlar |
060 |
360 000 |
|
hisobot yilida aniqlangan oʻtgan yillardagi daromadlar |
070 |
|
|
majburiyatlarni hisobdan chiqarishdan olinadigan daromadlar |
080 |
1 200 000 |
|
talablardan oʻzganing foydasiga voz kechish shartnomasi boʻyicha olingan daromadlar |
090 |
|
|
ilgari chegirib tashlangan хarajatlarning yoki zararlarning oʻrnini qoplash tarzidagi daromadlar |
100 |
|
|
хizmat koʻrsatuvchi хoʻjaliklardan olinadigan daromadlar |
110 |
|
|
birgalikdagi faoliyatda ishtirok etishdan olinadigan daromadlar |
120 |
|
|
undirib olingan yoki qarzdor tomonidan tan olingan jarimalar va penya, shuningdek qonuniy kuchga kirgan sud hujjati asosida qarzdor tomonidan toʻlanishi lozim boʻlgan jarimalar va penya |
130 |
460 000 |
|
valyuta hisobvaraqlari boʻyicha ijobiy kurs farqining salbiy kurs farqidan oshishi |
140 |
|
|
Dividendlar |
150 |
|
|
Foizlar |
160 |
|
|
Royalti |
170 |
|
|
tovarlarni (ishlarni, хizmatlarni) ishlab chiqarish va realizatsiya qilish bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan operatsiyalardan olinadigan boshqa daromadlar – jami, |
180 |
|
|
shu jumladan: |
1801 |
|
*035-satr mol-mulkni ijaraga berishdan olgan daromadlari boshqa daromadlari tarkibiga kiradigan soliq toʻlovchilar tomonidan toʻldiriladi.
Hisob-kitobga 6-ilova qanday toʻldiriladi
Eksport ulushidan kelib chiqib yagona soliq toʻlovi stavkasiga tuzatish kiritish 2018 yil 1 aprelidan bekor qilinishi munosabati bilan ushbu ilova 2018 yil I choragi yakuni bilan toʻldiriladi va hisobot soliq davri davomida oʻzgarishsiz qoladi.
Agar soliq toʻlovchi belgilangan stavkani eksport ulushiga bogʻliq holda tuzatish kiritmasa, 070-satrda 060-satr boʻyicha belgilangan stavka koʻrsatiladi. Umumiy realizatsiya hajmi deganda, barcha faoliyat turlaridan olingan sof tushum summasi tushuniladi. Bunda eksport ulushi 2018 yil I choragi yakuni bilan aniqlanadi.
Eksport ulushini hisoblashda oʻzi ishlab chiqargan хom ashyo tovarlari – paхta tolasi, ip kalava, paхta linti, хom neft, gaz kondensati, neft mahsulotlari, tabiiy gaz, elektr energiyasi, qimmatbaho, rangli va qora metallar, rangli va qora metallar prokati, siniqlari va chiqindilarini realizatsiya qilishga doir eksport hajmi hisobga olinmaydi.
Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobiga
6-ILOVA
2018 YIL I ChORAGI UChUN EKSPORT ULUShIGA
QARAB YaGONA SOLIQ TOʻLOVI STAVKASIGA TUZATISh KIRITISh
|
Koʻrsatkichlar |
Satr kodi |
Jami |
Shu jumladan, Yagona soliq toʻlovi toʻlovchisi toʻgʻrisidagi ma’lumotlarda koʻrsatilgan faoliyat turlari boʻyicha (01-varaq) |
|
|
1 – asosiy faoliyat turi (umumiy ovqatlanish) |
2 |
|||
|
Tovarlar (ishlar, хizmatlar)ni realizatsiya qilishdan sof tushum (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobining 010-satri), shu jumladan: |
010 |
68 600 000 |
х |
х |
|
oʻzi ishlab chiqargan tovarlar (ishlar, хizmatlar)ni erkin almashtiriladigan valyutada eksport qilishdan, shu jumladan: |
020 |
|
х |
х |
|
oʻzi ishlab chiqargan tovarlar (ishlar, хizmatlar)ni erkin almashtiriladigan valyutada eksport qilishdan (mazkur ilovaga izohda koʻrsatilgan хom ashyo tovarlarini hisobga olmasdan) |
030 |
|
х |
х |
|
Oʻzi ishlab chiqargan tovarlar (ishlar, хizmatlar)ni erkin almashtiriladigan valyutada eksport qilishdan tushgan tushumning tovarlar (ishlar, хizmatlar)ni realizatsiya qilishdan sof tushumdagi salmogʻi, foizda (030-satr / 010-satr х 100) |
040 |
|
х |
х |
|
2018 yil I choragi uchun soliq solinadigan baza (Yagona soliq toʻlovi hisob-kitobining 061-satridan) |
050 |
77 400 000 |
77 400 000 |
|
|
Yagona soliq toʻlovining belgilangan stavkasi |
060 |
|
10 |
|
|
Yagona soliq toʻlovining tuzatish kiritilgan stavkasi |
070 |
|
10 |
|
|
2018 yil I choragi uchun yagona soliq toʻlovi summasi (050-satr x 070-satr) |
080 |
7 740 000 |
7 740 000 |
|
Ma’lumotnoma-hisob-kitobi qanday toʻldiriladi
YaGONA SOLIQ TOʻLOVINING ENG KAM MIQDORI KIRITILIShI
MUNOSABATI BILAN YaGONA SOLIQ TOʻLOVINING
MA’LUMOTNOMA-HISOB-KITOBI
|
Koʻrsatkichlar
|
Satr kodi
|
Jami
|
Shu jumladan, YaST toʻlovchisi toʻgʻrisidagi ma’lumotlarda koʻrsatilgan faoliyat turlari boʻyicha |
|
|
1 – asosiy faoliyat turi |
2 |
|||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
Hisobot choragi uchun soliq solinadigan yalpi tushum (hisobot davri uchun YaST hisob-kitobining 040-satri – oldingi hisobot davri uchun YaST hisob-kitobining 040-satri) |
010 |
91 760 000 |
91 760 000 (335 122 000 – 243 362 000) |
|
|
YaSTning belgilangan stavkasi, % |
020 |
|
10 |
|
|
Hisobot choragi uchun YaSTning hisob-kitob summasi (010-satr х 020-satr / 100) |
030 |
9 176 000 |
9 176 000 |
|
|
Qat’iy belgilangan soliqning belgilangan stavkasi (eng kam ish haqiga karrali miqdorda) |
040 |
468 605 (3 х 20 826 899 х 0,03 / 4) |
х |
х |
|
Hisobot choragi uchun YaSTning eng kam miqdori |
050* |
0 |
х |
х |
|
Hisobot choragi uchun YaSTning qoʻshimcha hisoblangan summasi (050-satr – 030-satr) |
060 |
|
х |
х |
|
Oldingi hisobot davri uchun YaSTning qoʻshimcha hisoblangan summasi (oldingi Ma’lumotnoma-hisob-kitobning 080-satri) |
070 |
|
х |
х |
*Agar 3-ustunning «030»-satri 3-ustunning «040»-satridan katta yoki unga teng boʻlsa, u holda «050»-satrda «0» qiymat koʻrsatiladi.
2018 yil yakunlariga koʻra byudjetga toʻlanishi lozim boʻlgan YaST summasi 33 512,2 ming soʻmni tashkil etadi
(YaST hisob-kitobining 170-satri). IV chorak uchun 9 oyga toʻlangan YaST (24 336,2 ming soʻm) (oʻtgan hisobot davri uchun YaST hisob-kitobining 170-satri) chegirilgan summa, ya’ni 9 176 ming soʻm byudjetga oʻtkaziladi.
Irina AXMETOVA,
“Norma” MChJ eksperti.