Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
2019 yil 1 iyuldan boshlab xaridorlar ushbu soliqni toʻlamaydiganlarning hisobvaraq-fakturasida koʻrsatilgan QQSni hisobga olishga haqli emaslar. Bu qoida amaliyotda qanday qoʻllanilishi haqida DSQ kameral nazorat boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari Baxtiyor Ibragimov soʻzlab berdi.

– Baxtiyor Ruslanovich, joriy yilning iyul oyidan kuchga kirgan qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha yangi normalar haqida aytib oʻtsangiz.
– Avvalo, ta’kidlash joizki, mazkur norma Prezidentning 26.12.2018 yildagi PQ-4086-son qarorining 10-bandida qayd etilgan.
Endilikda tadbirkorlik sub’yektlari oʻz kontragentlarining QQS toʻlovchisi ekanligi yoki toʻlovchisi emasligini, hisobvaraq-fakturani toʻgʻri rasmiylashtirganini tekshirib koʻrishlari lozim. Faqat ushbu holatda ular tavakkal qilmaydilar. Bunday qilmasa, nima boʻladi? Ochigʻini aytaman, ikkala korxona ham xatar zonasiga tushib qoladi.
– Ushbu holatni raqamlar orqali aniq misollarda tushuntirib bersangiz.
– Masalan, QQS toʻlovchisi boʻlmagan «A» korxonasi QQS toʻlovchisi boʻlgan «B» korxonasiga qiymati 100 mln soʻmlik tovarlarni yetkazib berdi. Bunda hisobvaraq-fakturada asossiz ravishda 20 mln soʻm QQS aks ettirildi. Shu tariqa, umumiy yetkazib berish summasi 120 mln soʻmni tashkil etgan.
Bunday harakatlarni amalga oshirganligi uchun «A» korxonasiga nisbatan noqonuniy ajratilgan QQS summasining 20%i miqdorida moliyaviy jarima qoʻllaniladi. Shunda korxona 4 mln soʻm jarima va 20 mln soʻm QQSni toʻlab berishiga toʻgʻri keladi (Soliq kodeksining 118-moddasi). «B» korxonasiga nisbatan moliyaviy jarimalar qoʻllanilmaydi.
2019 yil 1 iyuldan soliq qonunchiligiga kiritilgan oʻzgarishlarga muvofiq «B» korxonasi byudjet bilan qayta hisob-kitobni amalga oshirishi va QQS summasini notoʻgʻri hisobga olingan 20 mln soʻmga kamaytirishi shart.
– Kontragentni qanday qilib tekshirib koʻrish mumkin? Haqiqatan ham QQS toʻlovchisi hisoblanadimi yoki yoʻqmi? Korxona kontragentni tanlashda ishonchli biznes-hamkor ekanligini tekshirib koʻrishi kerak ekan-da?
– Biznes-hamkorni tanlashda ehtiyotkorlik choralarini koʻrish yuzasidan bir nechta amaliy tavsiyalarni beramiz.
Ozgina vaqt sarflab, quyidagilarni bilib olishingiz mumkin:
- soliq organlarida QQS toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtgan yoki oʻtmaganligi;
- ishbilarmonlik obroʻsi;
- moliyaviy holati;
- ishlab chiqarish bazasi hamda malakali ishchilarining mavjudligi.
Biznesdagi hamkoringiz haqidagi ma’lumotlarni bilib olish uchun sarflagan vaqtingiz zoye ketmaydi, noqulay vaziyatlarga tushishning oldini olasiz.
– Siz biznes-hamkorni tanlashda uning xolisligini aniqlashning ayrim mezonlarini aytib oʻtdingiz. Kontragentni tekshirib koʻrish uchun ma’lumotlar olishda qanday ochiq manbalar mavjud?
– Kontragentlar haqidagi ma’lumotlarni DSQning soliq.uz rasmiy veb-saytining «QQS toʻlovchilarni aniqlash» boʻlimiga kirish orqali olish mumkin.
Kontragentlar haqidagi ma’lumotlarni olish uchun soliq toʻlovchining nomi yoki STIRi boʻyicha izlash funksiyasidan foydalanish mumkin.
Quyidagilar haqida ma’lumot olishingiz mumkin:
- QQS toʻlovchining nomi;
- soliq toʻlovchining STIRi va u davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sana;
- QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnoma mavjudligi;
- QQS boʻyicha hisob-kitob topshirilgan oxirgi sana;
- QQS boʻyicha oxirgi marotaba amalga oshirilgan toʻlov sanasi.
Ushbu xizmat, soliq xatarlarini istisno etgan holda kontragentingiz QQS toʻlovchisi hisoblanishi yoki hisoblanmasligini aniqlashga imkon beradi.
DSQ matbuot xizmati materiallaridan.