Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
DSQ QQS toʻlovchilarni roʻyxatga olish qoidalariga oʻzgartirish kiritishni rejalashtirmoqda. Bunda maxsus reyestrga barcha xohlovchilar ham kira olishmaydi. Bu Davlat soliq qoʻmitasining QHTBT portalida e’lon qilingan Qarori loyihasida nazarda tutilgan. 
Uchta xavf-xatar guruhi
2020 yilga kelib soliq organlari QQS toʻlovchilarni roʻyxatga olishning yagona tizimini shakllantiradilar.
Roʻyxatga olingan tadbirkorlarga guvohnoma va shaxsiy roʻyxat raqami (keyingi oʻrinlarda – QQS-raqami) beriladi. Uni quyidagilar bilan bogʻliq hujjatlarga qoʻyish lozim boʻladi:
- tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni xarid qilish va realizatsiya qilishda hisob-kitoblar, jumladan hisobvaraq-fakturalar va transport hujjatlari;
- QQS toʻlash va (yoki) uni hisobga olish hamda qaytarish;
- QQS boʻyicha hisob va hisobot.
Ammo eng asosiysi – hamma ham roʻyxatga olinmaydi.
Ariza bermagan yoki uni koʻrib chiqish natijasida chiqarib tashlanganlarni nima kutadi?
Ixtiyoriy va majburiy tartibda roʻyxatga olinadi.
Quyidagilar buni qilishlari shart:
- umumbelgilangan soliqlarni toʻlovchilar;
- yuridik shaxslar – qurilishi markazlashtirilgan moliyalashtirish manbalarini jalb qilgan holda amalga oshiriladigan ob’yektlar boʻyicha YaST va QQS toʻlovchilar;
- oddiy shirkat ishlarini yuritish zimmasiga yuklatilgan (ishonchli shaxs) yuridik shaxslar ular tomonidan soliq solinadigan oborotlar amalga oshirilganda;
- kalendar yilda 1 mlrd soʻmdan ortiq pul aylanmasi (tushum)ga ega boʻlgan yoki 50 gektardan ortiq qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan sugʻoriladigan yer maydonlariga ega boʻlgan yoxud paxta xom ashyosi ishlab chiqaradigan YaYeS toʻlovchilar.
Ariza berish uchun soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetida maxsus shaklni toʻldirish lozim boʻladi. Shundan soʻng ariza beruvchi oʻrganib chiqiladi va quyidagi uchta guruhdan biriga kiritiladi: QQS boʻyicha huquqbuzarlik sodir etishning yuqori, oʻrtacha va past xavf-xatar.
Faqat oʻrtacha va past xavf-xatarga ega ariza beruvchilar roʻyxatga olinadi. Bunda “oʻrtacha”larni kameral nazorat, xronometraj koʻzdan kechirish, xodimlarning hisobotdagi va haqiqiy soni muvofiqligi yuzasidan monitoring, mavzuli ekspress-oʻrganish va nazoratning boshqa shakllari kutadi. Past xavf-xatar guruhini soliqchilar bezovta qilmaydi. Yuqori xavf-xatarga ega ariza beruvchilar roʻyxatga olinmaydi. Bu holda ularni nima kutadi?
Roʻyxatga olinishi shart boʻlgan, biroq ariza bermagan yoki huquqbuzarliklarning yuqori xavf-xatar guruhiga tushgan shaxs har qanday holatda ham QQS toʻlovchi boʻladi. Va u soliqni belgilangan tartibda, biroq hisobga olish huquqisiz toʻlaydi. Bunday holat roʻyxatga olinguncha saqlanib qoladi. Ya’ni, u: a) ariza berishiga;
b) yuqori xavf-xatar guruhidan chiqishiga toʻgʻri keladi.
Soliqchilar har bir ariza beruvchi boʻyicha soliq organlari, vazirliklar, idoralar va mahalliy davlat hokimiyati organlari axboroti asosida qaror qabul qiladi. Zarurat boʻlganda ariza beruvchini suhbatga chaqirishlari yoki joyiga borib uning faoliyatini oʻrganishlari mumkin.
Siz qanday QQS toʻlovchisiz?
Soliqchilar siz toʻgʻringizda qanday fikrda ekanligini hozirning oʻzida tushunish mumkin. Loyihada QQS toʻlovchilar xavf-xatar guruhlari boʻyicha taqsimlanadigan mezonlar keltiriladi.
Yuqori xavf-xatar guruhiga:
- roʻyxatga olinadigan tadbirkorlik sub’yektining rahbari yoki rahbarlik yoxud moliyaviy boshqaruv funksiyasini amalga oshiradigan shaxsning shaxsi oʻrnatilmagan;
- haqiqatda joylashgan joyi tadbirkorlik sub’yekti sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan manzilga mos kelmaydi;
- oʻzining koʻchmas mulki boʻlmagan holda ijara shartnomasining mavjud emasligi;
- yollangan xodimlari boʻlmagan QQS toʻlovchilarni kiritish taklif qilinmoqda.
Oʻrtacha xavf-xatar guruhiga:
- roʻyxatga olinadigan tadbirkorlik sub’yektining rahbari yoki rahbarlik yoxud moliyaviy boshqaruv funksiyasini amalga oshiradigan shaxsi identifikatsiya qilingan, biroq mazkur moliya-xoʻjalik faoliyati uchun zarur bilim va koʻnikmalarga ega boʻlmagan;
- tegishli bilim va koʻnikmalarga ega buxgalteriya hisobi funksiyalarini amalga oshiradigan xodim yoki -buxgalteriya hisobi xizmatlari koʻrsatadigan professional tashkilot bilan shartnoma mavjud;
- haqiqatda joylashgan joyi tadbirkorlik sub’yekti sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan manzilga mos keladi;
- oʻzining koʻchmas mulki boʻlmagan holda ijara shartnomasi mavjud;
- yollangan xodimlari boʻlmagan yoki ularning soni 1-2 nafarni tashkil etgan tadbirkorlik sub’yektlari kiradi.
Uchinchi- eng faxrli past xavf-xatar guruhiga:
- roʻyxatga olinadigan tadbirkorlik sub’yektining rahbari yoki rahbarlik yoxud moliyaviy boshqaruv funksiyasini amalga oshiradigan shaxsi identifikatsiya qilingan va mazkur moliya-xoʻjalik faoliyati uchun zarur bilim va koʻnikmalarga ega boʻlgan;
- tegishli bilim va koʻnikmalarga ega buxgalteriya hisobi funksiyalarini amalga oshiradigan xodim yoki -buxgalteriya hisobi xizmatlari koʻrsatadigan professional tashkilot bilan shartnoma yoxud – buxgalteriya hisobining elektron dasturi mavjud;
- haqiqatda joylashgan joyi tadbirkorlik sub’yekti sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan manzilga mos keladi;
- oʻzining koʻchmas mulki boʻlmagan holda ijara shartnomasi mavjud;
- xodimlari soni 3 nafardan oshadigan tadbirkorlar kiritiladi.