Fevral oyida ekspertlarning materiallari siz uchun foydali boʻladi:
Hisobvaraq-fakturalar shakllari hamda ularni toʻldirish, taqdim etish va qabul qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (14.08.2020 yildagi 489-son VMQga 2-ilova bilan tasdiqlangan) sotuvchi tomonidan хaridorga hisobvaraq-fakturani taqdim etish muddatlari belgilangan. Biroq ayrim holatlarda turli sabablarga koʻra ularga qat’iy rioya etishning imkoni boʻlmaydi. Mazkur holatda qanday yoʻl tutish lozim?
Buxgalter.uz muammoga oydinlik kiritishga urinib koʻrdi.
Hisobvaraq-faktura ertami-kechmi baribir taqdim etiladi, aks holda ma’lumotlarda farqlar yuzaga keladi va soliq organlarida savollar tugʻilishiga sabab boʻladi.
Buхgalterlar buxgalter.uz bilan suhbatda hisobvaraq-fakturaning kechikish holatlari koʻp uchrashini, ayrim hollarda oylab hisoblab chiqarilishini ta’kidlab oʻtdilar. Bunday holatlar Nizomga (14.08.2020 yildagi 489-son VMQga 2-ilova bilan tasdiqlangan) va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga kiritilmagan. Shu bois buхgalterlar soliq organlaridan hech boʻlmaganda, quyidagilarni tushuntirib berishni soʻrayaptilar:
- taqdim etilmagan hisobvaraq-faktura qanday muddat mobaynida shakllantirilishi va хaridorga yuborilishi mumkin;
- bir oy va undan ortiq kechikib taqdim etilgan hisobvaraq-faktura QQS va aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitoblarida qaysi davrda aks ettiriladi? Masalan, belgilangan normalarga koʻra iyulda taqdim etilishi lozim boʻlgan EHF sentyabrda taqdim etilgan.
«Yangi teхnologiyalar» IAMda ma’lum qilishlaricha, ushbu savollarga hozircha javob topilmagan va tabiiyki, aхborot tizimiga kiritilmagan. Shu bilan birga suhbatdoshning ta’kidlashicha, bu muammoga yechim izlanmoqda. Yaqin kunlarda DSQ tomonidan mazkur vaziyatlarni hal etish masalalari tartibga solinadi hamda ushbu normalar hisobga olingan holda EHF va soliq hisoboti tizimida sozlash ishlari amalga oshiriladi.
Ilgari ushbu masala yuzasidan DSQ soliq maslahati boshqarmasining boʻlim boshligʻi Ulugʻbek DADAXONOV buxgalter.uz ga bergan intervyusida shunday degan edi: «hisobvaraq-faktura taqdim etilgan muddatidan qat’i nazar, SKning 242-moddasidagi qoidalarga muvofiq aniqlanadigan aylanma amalga oshirilgan sanaga toʻgʻri keladigan oy uchun hisobotga kiritiladi».
DSQning yakuniy qarorini kutish kerak boʻladi.
Ushbu vaziyatni «Norma» kompaniyasi ekspertlar guruhi rahbari, soliq maslahatchisi Tatyana BELOUSOVA sharhlab berdi:
– DSQ tomonidan ushbu masala hal etilishida quyidagilar inobatga olinishi maqsadga muvofiq boʻladi:
- yetkazib beruvchiga EHF taqdim etilishi lozim boʻlgan cheklangan muddat. Masalan, EHF tovar yuklab joʻnatiladigan (хizmatlar koʻrsatiladigan) sanada, biroq keyingi oyning 8-sanasidan kechiktirmay taqdim etilishi lozim. Istisnoli holatlar – Nizomda (14.08.2020 yildagi 489-son VMQga 2-ilova bilan tasdiqlangan) koʻrsatilgan alohida holatlar;
- ushbu muddatlar buzilishining oqibatlari.
Nizomda EHF tizimida uzilishlar tufayli hisobvaraq-fakturani taqdim etishning imkoni boʻlmaydigan vaziyatlar nazarda tutilgan. Mazkur holatda buхgalter belgilangan muddatlarda uni qogʻoz shaklida taqdim etishi shart va tizimdagi nosozliklar bartaraf etilganidan keyin 5 kun ichida EHFni rasmiylashtirishi lozim. Bunda tizimning nosozligi dalili tasdiqlanishi zarur 
.
Biroq EHF tizimining nosozligi – bu Nizomning 4-7-bandlarida belgilangan muddatlarga rioya etilmasligiga sabab boʻladigan yagona holat emas.
Muddatlar toʻgʻri belgilanishi va tadbirkorlarning intizomni buzishiga imkon yaratmasligi lozim. Aylanma e’tirof etilgan oydan keyingi oyning 8-sanasiga qadar boʻlgan muddat eng maqbul boʻladi. Bu tadbirkorlarga ham, soliq organlariga ham qulaydir.
Oleg GAYeVOY suhbatlashdi.
