Фойда солиғи ҳисоб-китобида харажатларни моддалар бўйича акс эттириш тартиби

14.04.2021
author avatar

Дилшод Султонов

молия вазирининг ўринбосари
author avatar

Наталья МЕМЕТОВА

«Норма» эксперти

Тавсияда:

– Ҳисоб-китоб 2-иловаси II қисмини тўлдириш тартиби:
        хом ашё ва материалларга харажатлар;
        моддий сарфларининг алоҳида турлари;
        меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари ва ижтимоий солиқ бўйича харажатлар;
        асосий воситалар ва номоддий активлар амортизацияси;
        қайта сотиш учун сотиб олинган товарлар қиймати;
        жорий ва капитал таъмирлаш;
        маркетинг ва реклама харажатлари;
        транспорт хизмати харажатлари;
        мол-мулк, ер, сув ресурсларидан ҳамда ер қаъридан фойдаланганлик солиқлар;
        оператив ижара бўйича харажатлар;
        солиқлар;
        фоизлар;
        салбий курс фарқи;
        қўшилган қиймат солиғи;
        захира фондлари;
        моддий наф;
        пенсияларга устамалар ва қўшимча тўловлар;
        моддий наф;
        хайрия;
        талон-тарож ва камомаддан зарарлар;
        бошқа шахслар учун тўланган солиқлар;
        текширув натижалари бўйича  қўшимча ҳисоблашлар;
        тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган харажатлар;
        қонун ҳужжатларини бузганлик учун жарималар;
        мол-мулк (хизмат)ларни бепул берилишидан зарарлар;
        нотижорат ва халқаро ташкилотларга тўловлар;
        шартномавий мажбуриятларни бузганлик учун жарималар;
        норезидентга доимий муассасасининг тўловлари
        норезидентнинг бошқарувга оид ва умуммаъмурий харажатлари;
        бошқа харажатлар.

Фойда солиғи ҳисоб-китоби 2-иловаси II қисми қандай тўлдирилади 

Харажат моддалари бўйича харажатлари фойда солиғи ҳисоб-китоби 2-иловасининг II қисмида акс эттиринг (0101–0134... сатрлар).

Харажатларни қуйидагиларда акс эттиринг:

  • 3-устунда – харажат моддалари бўйича жами;
  • 4- устунда – 3-устунда келтирилган харажатлар ичидан солиқ солиш мақсадларида чегирилмайдиганларини .
Эътибор беринг
Харажатларнинг алоҳида турлари ҳам сотилган товар (хизмат)ларнинг ишлаб чиқариш таннархига ҳам давр харажатлари таркибига киритилади. Масалан, материал, меҳнат ҳақи, амортизация харажатлари. Харажат моддалари бўйича 2-иловада акс эттириш учун уларни жамланг.

Таннархга киритилган сарфлар ўтган (солиқ) ҳисобот даврларида амалга оширилган, улар жорий ҳисобот даврида харажатларга киритилган бўлиши мумкинлигини ҳисобга олинг.

Мураккаблик томони шундаки, сотилган товар (хизмат)ларнинг ишлаб чиқариш таннархи бўйича харажатлар 9100 счётлар гуруҳида номенклатура бўйича ҳисобга олинади, харажат моддалари бўйича эмас.

Сотилган товар (хизмат)лар таннархи таркибидаги сарфларнинг аниқ бир тури суммасини қуйидагича аниқлашингиз мумкин:

Сотилган товар (хизмат)лар таннархи таркибидаги сарфлар = Ишлаб чиқарилган товар (хизмат)лар таннархи таркибидаги сарфлар : Ишлаб чиқарилган товар (хизмат)лар таннархи  х Сотилган товар (хизмат)лар таннархи.

Бухгалтерия ҳисобига боғланган ҳолда ушбу формула қуйидаги кўринишга келади:

Сотилган товар (хизмат)лар таннархи таркибидаги сарфлар = харажатлар 2010 счётининг субконто бўйича айланмаси : 2010 счёт бўйича жами айланма х  9100 счёт бўйича айланма.

Эътибор беринг
Ҳар бир товар (хизмат) бўйича аниқ бир харажат тури суммасини аниқланг. Агар Сиз алоҳида тур харажат суммасини алоҳида-алоҳида аниқламай, товар (хизмат)нинг умумий таннархидан келиб чиқиб аниқласангиз, бу нотўғри натижага олиб келиши мумкин.
Мисол
Алоҳида тур харажатлар суммасини аниқлаш
Ташкилот икки турдаги «А» ва «Б» маҳсулот ишлаб чиқаради. Маҳсулотлар ҳар бири тури бўйича харажатлар таркиби:
 

Харажатлар

«А» маҳсулот

 «Б» маҳсулот

Жами
( 2
ус. + 4 ус)

Турлари бўйича харажатларнинг жами суммаси

фарқи
(6
ус. – 7 ус.)

Сумма,
с
ўм.

Улуши
(
харажат суммаси турлари бўйича: тх)

Сумма,
с
ўм.

Солиштирма улуши
(
харажат суммаси турлари бўйича: тх)

lock

Давомини ўқиш учун Buxgalter Pro га обуна бўлинг