2022 yil yanvar uchun aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobini toʻldirish

preview

2022 yildan boshlab Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobi har oyda taqdim etiladi. Bunda shaklni toʻldirish deyarli toʻliq avtomatlashtirilgan. Yanvar uchun Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobini qanday toʻldirish va nimaga e’tibor qaratishni “Norma” eksperti Dilorom SAIDOVA tushuntirdi:

 

– My.soliq.uz platformasida Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobinining yangi shakli paydo boʻldi (Hisob-kitob kodi 10104_26). Shakl, DSXO xabarnomasida yozilganidek, hozircha tajriba tariqasida joylashtirilgan. Soliq hisob-kitobi quyidagilar ma’lumotlari asosida deyarli avtomatik tarzda toʻldiriladi:

  • EHF;
  • onlayn-NKT;
  • marketpleys tizimi (Internet orqali tovarlar va xizmatlarni sotish va xarid qilish uchun maydon);
  • eksportda BYuD;
  • soliq organlarida mavjud boshqa ma’lumotlar.
E’tibor bering
2022 yildan boshlab Hisob-kitobni taqdim etish muddati oʻzgardi: hisobot davri bir oy hisoblanadi. Yil yakunlari boʻyicha, ilgarigidek, keyingi yilning 15 fevralidan kechiktirmay hisobot topshirish zarur.

Buxgalterlarda savol tugʻilishi mumkin: 2021 yilda tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan daromadlar EHF, onlayn-NKM va BYuD asosida avtomatik tarzda shakllantirilgan. Nima oʻzgardi?

Hisob-kitob shakliga aynan qanday oʻzgartirishlar daxl qilganini tartib bilan koʻrib chiqamiz:

1. Endi nafaqat realizatsiya qilishdan olingan daromadni, balki boshqa daromadni, SSBning kamayishini va imtiyozlarni ham EHF orqali aks ettirish lozim.

2. Hisob-kitob tuzilmasi oʻzgardi.Endi u 4 ta oʻrniga 3 ta ilovani oʻz ichiga oladi. 4-ilova “Soliq solish ob’yekti sifatida qaralmaydigan daromadlar” chiqarib tashlandi.

3. 1-ilovada “Jami daromadlar” quyidagilar orqali olingan daromadlar satrlari paydo boʻldi:

  • EHF (0101-satr);
  • onlayn-NKM (0102-satr);
  • eksportdan (0103-satr);
  • bozor narxidan daromadlar (aftidan, qoʻshimcha hisoblangan daromadlar nazarda tutilmoqda) (0104-satr);
  • boshqa daromadlar (0105-satr) - ushbu satrga ma’lumotlarni qoʻlda kiritish imkoniyati bilan.

Ya’ni endi dastur EHF, Onlayn-NKM va BYuD ma’lumotlari asosida olingan daromadlarni oʻzi ajratadi. 2021 yilda barcha summa rasmiylashtirish usulidan qat’i nazar bitta satrda aks ettirilar edi.

Misol
Realizatsiya qilishdan olingan daromadni Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobida aks ettirish

Korxona hisobot davri uchun realizatsiya qilishdan 160 mln soʻm miqdorida daromadga ega, ulardan:

  • pul oʻtkazish yoʻli bilan - 85 mln soʻm;
  • naqd hisob-kitobga - 55 mln soʻm.

Shuningdek, 20 mln soʻmlik bitta eksport bitimi amalga oshirilgan.

Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobining yangi shakli EHF, Onlayn-NKM va BYuD ma’lumotlarini Hisob-kitobga 1-ilovada alohida avtomatik tarzda aks ettiradi.

 

Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobiga 1-ilova

Jami daromadlar

Koʻrsatkichlar nomi

Satr kodi

Summa

Jami daromadlar – jami (0101–0105-satrlar yigʻindisi), shu jumladan: 

010

160 000 000,00

Elektron hisobvaraq-fakturalardan olingan daromadlar

0101

85 000 000,00

Onlayn-NKMdan olingan daromadlar

0102

55 000 000,00

Eksportdan olingan daromadlar

0103

20 000 000,00

 “Realizatsiya sifatida qaraladigan daromadlar” satrlari  ham endi EHF asosida toʻldiriladi. Bu daromadlarga quyidagilar kiradi:

  • ishtirokchilar tarkibidan chiqish yoki ustav fondidagi hissasini kamaytirish yoxud yuridik shaxs tomonidan ishtirokchining ulushini qaytarib sotib olish hisobiga berilgan tovarlar (xizmatlar) qiymati (0301-satr);
  • aksiyadordan yuridik shaxs tomonidan aksiyalar qaytarib sotib olinganda (yuridik shaxs tugatilganda - emitent tomonidan) aksiyadorga berilgan tovarlar (xizmatlar) qiymati (0302-satr);
  • tovarlarni (xizmatlarni) jismoniy shaxs mehnatiga haq toʻlash hisobidan yoki dividend toʻlash hisobidan berish (0303-satr);
  • tovarlarni yoki boshqa mol-mulkni qayta ishlab berish uchun berish (0304-satr);
  • realizatsiya qilingan yoki bepul berilgan tovarlarni (xizmatlarni) olish huquqini taqdim etuvchi vaucherlar (0305-satr).

Buning uchun EHFni rasmiylashtirishda “Daromad  turi” satriga bosing va tushuvchi roʻyxatdan zarur daromad turini tanlang.

Misol
Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobida dividendni tovar bilan toʻlashni aks ettirish

Korxona 50 mln soʻmlik tovarlarni ta’sischiga dividend toʻlash hisobidan berdi.

Mazkur berish korxona uchun tovarni realizatsiya qilish hisoblanadi va SSBga qoʻshiladi. Uni hisobotda aks ettirish uchun EHFda “Daromad turi” satridan “Tovarlarni (xizmatlarni) jismoniy shaxs mehnatiga haq toʻlash hisobidan yoki dividend toʻlash hisobidan berish” daromadini tanlash zarur.

EHF rasmiylashtirilgandan keyin berilgan tovarning qiymati avtomatik tarzda Hisobga-kitobga 1-ilovaning 0303 va 030-satrlarida aks ettiriladi. 

Realizatsiya sifatida qaraladigan daromadlar - jami (0301-0306-satrlar yigʻindisi), shu jumladan:

030

50 000 000,00

ishtirokchilar tarkibidan chiqish yoki ustav fondidagi hissasini kamaytirish yoxud yuridik shaxs tomonidan ishtirokchining ulushini qaytarib sotib olish hisobiga berilgan tovarlar (xizmatlar) qiymati

0301

0

yuridik shaxs tugatilganda hamda emitent tomonidan aksiyadordan ushbu emitent chiqargan aksiyalar qaytarib sotib olinganda aksiyadorga berilgan tovarlar (xizmatlar) qiymati

0302

0

tovarlarni (xizmatlarni) jismoniy shaxs mehnatiga haq toʻlash hisobidan yoki dividend toʻlash hisobidan berish

0303

50 000 000,00

tovarlarni yoki boshqa mol-mulkni qayta ishlab berish uchun berish

0304

0

realizatsiya qilingan yoki bepul berilgan tovarlarni (xizmatlarni) olish huquqini taqdim etuvchi vaucherlar

0305

0

Quyidagilarda keltirilgan boshqa daromadlar:

  • SKning 297-moddasi 4, 5, 10, 11, 12, 13, 14, 17, 18, 19, 21, 22, 25 va 27-bandlarida va SKning 463-moddasi 5-qismida, Hisob-kitobda bir tomonlama EHF orqali aks ettiriladi;
  • SKning 297-moddasi 6 va 23-bandlarida - standart EHF orqali daromad turini koʻrsatgan holda.

Bu haqda mutaxassis sharhida batafsil oʻqing.

Faqat boshqa daromadlar summasini qoʻlda 0105- “Boshqa daromadlar”- satriga kiritish zarur.

Misol
Hisob-kitobda tekin olingan mol-mulk (xizmatlar)ni aks ettirish

Korxonada 150 ming soʻm miqdorida tekin olingan mol-mulk (xizmatlar) tarzida boshqa daromad mavjud. Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobini toʻldirgunga qadar mol-mulkni oluvchi endi bir tomonlama EHFni rasmiylashtirishi kerak. EHF operatorlari boshqa daromad yuzaga kelganda bir tomonlama EHF rasmiylashtirish imkoniyatini yaratishdi. Buning uchun bir tomonlama hujjatni tanlang va bir tomonlama EHF turi - “Boshqa daromadlar”ni koʻrsating.

Shundan soʻng EHFning jadval qismida MXIK bilan boshqa daromadlar roʻyxati paydo boʻladi:

“Tekin olingan mol-mulk (olingan xizmatlar)ni tanlang va “Narxi” ustunida daromad summasini koʻrsating. Ushbu summa SKning 299-moddasiga asosan aniqlanadi.

“Joʻnatish” tugmasiga bosing. EHF joʻnatilgandan soʻng tekin mol-mulk tarzidagi daromad summasi Hisob-kitobga 1-ilovaning 0402-satrida aks ettiriladi.

Agar korxonada boshqa daromadning bir necha turi boʻlsa, siz ularni bitta EHFda aks ettirishingiz mumkin. Dasturning oʻzi avtomatik tarzda ularni tegishli satrlar boʻyicha taqsimlaydi.

E’tibor bering: asosiy vositalarning chiqib ketishidan olingan daromadlar faqat ular tugatilgan taqdirda bir tomonlama EHFda aks ettiriladi. Sotish natijasida chiqib ketishida xaridor koʻrsatilgan holda odatdagi EHF rasmiylashtiriladi.

Boshqa daromadning umumiy summasini qoʻlda Hisob-kitobga 1-ilovaning 0105-satrida koʻrsatishni unutmang.

Boshqa daromadlar

0105

150 000,00

….

….

….

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 297-moddasi uchinchi qismining 4, 5, 6, 10, 11, 12, 13, 14, 17, 18, 21, 22, 23, 25 va 27-bandlarida koʻrsatilgan daromadlar - jami (0401, 0402, 0403, 0404, ... 0420-satrlar yigʻindisi), shu jumladan: 

040

150 000,00

realizatsiya qilingan asosiy vositalar va boshqa mol-mulklar qiymati

0401

0

asosiy vositalarning va boshqa mol-mulkning chiqib ketishidan olingan daromadlar

04011

0

tekinga olingan mol-mulk (olingan xizmatlar)

0402

150 000,00

4. Hisob-kitobga 2-ilovaning “Soliq solinadigan jami daromadning kamaytirilishi” aksariyat satrlari ham EHFni rasmiylashtirish orqali toʻldiriladi.

2-ilovada SKning 464-moddasiga asosan chegirmalar va SSBning kamaytirilishi, shuningdek,  imtiyoz mavjud boʻlsa -imtiyozli daromad aks ettiriladi.

Imtiyozlarni aks ettirish uchun soliq toʻlovchining kabineti orqali “Soliq imtiyozlaridan foydalanish uchun murojaat” yoʻllang. Shundan soʻng imtiyoz uchun asosni koʻrsatgan holda EHF rasmiylashtiring. DSXOning xabarnomasida bu haqda batafsil oʻqishingiz mumkin.

SKning 464-moddasiga asosan EHFda aks ettiriladigan kamaytirish va chegirmalarga kelsak, hisobvaraq-fakturani toʻldirishda ularda muammolar yuzaga keladi. Umid qilamizki, tez orada soliq organlari mazkur kamaytirishlarni qanday aks ettirish yuzasidan tushuntirishlar beradi.

5.  Hisob-kitobga 3-ilova “Soliq stavkasiga tuzatish kiritish boʻyicha hisob-kitob ma’lumotnomasi” oʻzgartirilmagan va ilgarigidek qoʻlda toʻldiriladi.

6. Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobining oʻzi (titul varagʻi) oʻzgarmadi. 1, 2, 3-ilovalar toʻldirilgandan soʻng, faoliyat turini tanlang va realizatsiya qilishdan olingan daromad, boshqa daromadni koʻrsating. 

 

Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobi 1-ilova

Jami daromadlar

Koʻrsatkichlar nomi

Satr kodi

Summa

Jami daromadlar - jami (0101-0105-satrlar yigʻindisi), shu jumladan:

010

160 150 000,00

Elektron hisobvaraq-fakturalardan olingan daromadlar

0101

85 000 000,00

Onlayn-nazorat mashinalaridan olingan daromadlar

0102

55 000 000,00

Eksportdan olingan daromadlar

0103

20 000 000,00

Bozor narxidan olingan daromadlar

0104

0,00

Boshqa daromadlar

0105

150 000,00

Tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan daromad - jami (0201 - 0203-satrlar yigʻindisi), shu jumladan:

020

160 000 000,00

Tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan sof tushum

0201

160 000 000,00

Vositachilik va topshiriq shartnomalari hamda vositachilik xizmatlari koʻrsatishga oid boshqa shartnomalar boʻyicha vositachilik xizmatlari koʻrsatadigan soliq toʻlovchilar uchun - koʻrsatilgan xizmatlar uchun haq summasi

0202

0

Tovarlarni (xizmatlarni) tekinga berishdan koʻrilgan zararlar

0203

0

Tovarlarning (xizmatlarning) bozor qiymatidan past narxda realizatsiya qilingan bozor qiymati va realizatsiya qilish narxi oʻrtasidagi ijobiy farq summasi

0204

0

Realizatsiya sifatida qaraladigan daromadlar - jami (0301-0306-satrlar yigʻindisi), shu jumladan

030

50 000 000,00

ishtirokchilar tarkibidan chiqish yoki ustav fondidagi hissasini kamaytirish yoxud yuridik shaxs tomonidan ishtirokchining ulushini qaytarib sotib olish hisobiga berilgan tovarlar (xizmatlar) qiymati

0301

0

yuridik shaxs tugatilganda hamda yuridik shaxs boʻlgan emitent tomonidan aksiyadordan ushbu emitent chiqargan aksiyalar qaytarib sotib olinganda aksiyadorga berilgan tovarlar (xizmatlar) qiymati

0302

0

tovarlarni (xizmatlarni) jismoniy shaxs mehnatiga haq toʻlash hisobidan yoki dividend toʻlash hisobidan berish

0303

50 000 000,00

tovarlarni yoki boshqa mol-mulkni qayta ishlab berish uchun berish

0304

0

realizatsiya qilingan yoki bepul berilgan tovarlarni (xizmatlarni) olish huquqini taqdim etuvchi vaucherlar qiymati

0305

0

uzoq muddatli shartnomalar boʻyicha daromadlar

0306

0

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 297-moddasi uchinchi qismining 4, 5, 6, 10, 11, 12, 13, 14, 17, 18, 21, 22, 23, 25 va 27-bandlarida koʻrsatilgan daromadlar - jami (0401, 0402, 0403, 0404, ... 0420-satrlar yigʻindisi), shu jumladan: 

040

150 000,00

realizatsiya qilingan asosiy vositalar va boshqa mol-mulklar qiymati

0401

0

asosiy vositalarning va boshqa mol-mulkning chiqib ketishidan olingan daromadlar

04011

0

tekinga olingan mol-mulk (olingan xizmatlar)

0402

150 000,00

 

Aylanmadan olinadigan soliq hisob-kitobi                                                                                                                                                  (oʻlchov birligi soʻm)

Koʻrsatkichlar

Satr kodi

Jami

Shu jumladan, faoliyat turlari boʻyicha

Xizmat

 

 

 

 

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Tovarlar (xizmatlar) ni realizatsiya qilishdan olingan daromadlar (Hisob-kitobning 1-ilovasi 020-satr + 030-satr)

010

210 000 000,00

210 000 000,00

 

 

 

 

 

Faoliyat turlari boʻyicha daromadning tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan jami daromadlaridagi salmogʻi, foizda

011

100

100

0

0

0

0

0

Boshqa daromadlar (Hisob-kitobning 1-ilovasi 040-satri - 0401-satri + 04011-satri)

020

150 000,00

150 000,00

0

0

0

0

0

Soliq solinadigan jami daromad (010-satr + 020-satr)

030

210 150 000,00

210 150 000,00

0

0

0

0

0

Soliq solinadigan jami daromadning kamaytirilishi (Hisob-kitobning 2-ilovasi 010-satri)

040

0

 

 

 

 

 

 

Soliq bazasi - jami (030-satr - 040-satr)

050

210 150 000,00

210 150 000,00

0

0

0

0

0

Soliq stavkasi, foizda

060

x

4

0

0

0

0

0,00

Tuzatish kiritilgan soliq stavkasi, foizda (Hisob-kitobning 3-ilovasining 040-satri, 050-satri yoki 120-satri)

0601

x

4

0

0

0

0

4

Aylanmadan olinadigan soliq summasi - jami (050-satr x 061-satr), shu jumladan:

070

8 406 000,00

8 406 000,00

0

0

0

0

0

Onlayn-kassa apparatlarini xarid qilish, oʻrnatish va ishga tushirish bilan bogʻliq xarajatlar summasi

0701

 

x

x

x

x

x

x

soliq hisobida turgan joyi boʻyicha (070-satr - 0701-satr)

080

8 406 000,00

x

x

x

x

x

x

Sizga quyidagi tavsiyalar foydali boʻlishi mumkin:

 

 

Aylanmadan olinadigan soliq Oʻzbekistonda: hisob-kitob aylanma soliq, aylanmadan olinadigan soliq, hisob-kitob, soliq stavkalari, hisobot berish Aylanmadan olinadigan soliq: kim toʻlaydi, qanday hisoblanadi, qaysi faoliyat turlariga tatbiq etiladi va hisobot qanday topshiriladi. Stavkalar, imtiyozlar, soliq hisoboti, jarimalar va amaldagi qoidalar boʻyicha javoblar Buxgalter.uz saytida! /oz/publish/doc/text178390_2022_yil_yanvar_uchun_aylanmadan_olinadigan_soliq_hisob-kitobini_tuldirish