Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
Joriy yilning yanvar-fevral oylarida SoliqUz ilovasining «Soliq hamkori» tizimi orqali Soliq qoʻmitasiga kelib tushgan 17 800 ta murojaatning 16 646 tasi kassa cheki berilmaganligi haqida. Bunday murojaatlarning yarmi rad etiladi, chunki ular yo takroriy murojaat yoxud ushbu tadbirkorlik sub’yektiga nisbatan allaqachon tekshiruv oʻtkazilayotgan boʻladi. Boshqa hollarda sayyor soliq tekshiruvi tayinlanadi. Yanvar-fevral oylarida sayyor tekshiruvlar davomida 99,4% huquqbuzarlik holatlari tasdiqlandi.
Agar tadbirkor chek bermaganligi toʻgʻrisida shikoyat kelib tushgan boʻlsa, tekshirish qanday oʻtkaziladi:
Sayyor soliq tekshiruvi 7.01.2021 yildagi 1-sonli VMQga muvofiq xaridorlar bilan pulli hisob-kitoblarda nazorat-kassa texnikasidan (NKT) foydalanish predmetiga oʻtkaziladi.
Tekshiruv soliq toʻlovchi savdo yoki xizmatlar amalga oshirilayotgan joyda oʻtkaziladi. Shuningdek, nazorat xaridi tayinlanishi ham mumkin
. Bu albatta videotasvirga olinadi
.
Agar shikoyatga videoyozuv ilova qilingan boʻlsa, soliqchilar nazorat xaridini amalga oshirmaydi
.
Sayyor soliq tekshiruvi buyruq asosida oʻtkaziladi
.
Buyruqda quyidagilar aks ettirilishi kerak:
- soliq toʻlovchining nomi;
- tekshiruvchi shaxslarning F.I.Sh. hamda lavozimi;
- tekshiruvlarni oʻtkazish muddati;
- tekshiruv oʻtkazish maqsadlari;
- Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimidagi roʻyxatga olish raqami.
Chek berilmaganligi haqidagi shikoyatga koʻra, soliqchilar quyidagilarni tekshirishlari mumkin
:
- siz foydalanayotgan NKT qonunchilik talablarga javob beradimi;
- sotuvchi xaridorlarga NKT cheklarini yoki ularga tenglashtirilgan boshqa hujjatlarni beradimi;
- sotuvchi bank kartalari orqali toʻlovlarni qanday qabul qiladi, xaridorlarga toʻlov terminallari cheklari va NKT cheklarini beradimi;
- realizatsiya qilinayotgan tovarlar yoki xizmatlar narxlarining ular uchun toʻlov shakliga qarab: naqd pul yoki plastik kartalar, sun’iy ravishda oshirilishi yoki kamaytirilishi holatlari yoʻqmi.
Sayyor soliq tekshiruvini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqda koʻrsatilgan sana ushbu tekshiruvni oʻtkazish muddatining boshlanishi deb hisoblanadi
.
Nazorat xaridi
Soliqchilar nazorat xaridini oʻtkazishda naqd pul mablagʻlari va bank plastik kartalaridagi mablagʻlardan ham foydalanishlari mumkin
.
Soliqchilar sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazishda nazorat-kassa texnikasi va hisob-kitob terminallari qoʻllanilishi boʻyicha koʻrsatma berish uchun tovar yoki xizmatni xarid qilgan, tekshiruv natijasidan manfaatdor boʻlmagan har qanday voyaga yetgan shaxslarni jalb qilishlari mumkin
.
Oʻtkazilgan nazorat xaridi natijasi boʻyicha bayonnoma rasmiylashtiriladi va sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs, nazorat xaridini amalga oshirgan shaxs va tekshirilayotgan shaxs tomonidan imzolanadi
.
Nazorat xaridini oʻtkazish bayonnomasining bir nusxasi soliq toʻlovchiga bayonnoma nusxasini olganligini tasdiqlovchi imzo qoʻydirgan holda beriladi. Agar soliq toʻlovchi nazorat xaridini oʻtkazish bayonnomasiga imzo chekishdan va (yoki) uning nusxasini olishdan bosh tortsa, sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi bayonnomaga bu haqida tegishli yozuv kiritadi
.
Sayyor soliq tekshiruvi jarayonida soliq toʻlovchining kassasida mavjud naqd pul qoldigʻi sanoqdan oʻtkaziladi va naqd pul qoldigʻini sanoqdan oʻtkazish dalolatnomasi tuziladi. Dalolatnomada NKTda aks ettirilgan kassadagi naqd pul qoldigʻi summasi va pul tushumi koʻrsatiladi
.
Soliq toʻlovchi tomonidan boshqa soliq toʻlovchiga tegishli nazorat-kassa texnikasi yoki hisob-kitob terminallaridan foydalanish holati aniqlangan taqdirda, sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasida ularning rusumi va zavod raqami toʻgʻrisidagi ma’lumot aks ettiriladi, shuningdek xarid cheki ilova qilinadi
.
Texnik talablarga javob bermaydigan nazorat-kassa texnikasi mavjudligi aniqlangan taqdirda, sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazuvchilar bayonnoma tuzadi va ushbu nazorat-kassa texnikasi ekspertizadan oʻtkazish uchun vaqtincha olib qoʻyiladi
.
Nazorat xaridi oʻtkazilgandan keyin nazorat xaridini oʻtkazishda foydalanilgan pul mablagʻlarini tekshirilgan soliq toʻlovchi tekshiruvchilarga qaytarishi kerak, xarid qilingan tovarlar esa tekshiriluvchiga (uning vakiliga) qaytarib beriladi. Bundan qaytarish imkoni boʻlmagan nazorat xaridi predmetlari mustasno
.
Oleg GAYeVOY tayyorladi
![]()