Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
Yer soligʻi qismida qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yerlar uchun hisobot taqdim etish va soliqni toʻlash muddatlari va ayrim ob’yektlar boʻyicha soliq stavkalari oʻzgartirildi:
Yuridik shaxslar uchun
1. Quyidagilar saqlab qolinadi:
- hisob-kitob tartibi;
- qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar uchun 0,95% miqdorida soliq stavkasi;
- qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yerlar boʻyicha soliq stavkalarining aniq miqdorini mahalliy Kengashlar va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan bazaviy stavkalar asosida, oshiruvchi va kamaytiruvchi koeffitsiyentlarni qoʻllagan holda aniqlash tartibi;
- qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar uchun soliq hisobotini taqdim etish va soliqni toʻlash muddatlari.
2. Soliq stavkalari indeksatsiya qilinadi
2022 yilda amalda boʻlgan soliq stavkalari oʻrtacha 10%ga indeksatsiya qilinmoqda.
3. Ayrim ob’yektlar boʻyicha stavkaga koeffitsiyent oʻzgartirildi
SKning 429-moddasida koʻrsatilgan ob’yektlar (elektr uzatish liniyalari, umumdavlat aloqa liniyalari, umumiy foydalanishdagi temir yoʻllar va hokazo) boʻyicha soliq stavkasiga koeffitsiyent 0,3% dan 0,4%gacha oshirildi.
Yagona ishtirokchisi nogironligi boʻlgan shaxslarning jamoat birlashmalari hisoblangan yuridik shaxslar uchun yer soligʻi stavkasiga 0,25 koeffitsiyent saqlab qolinadi.
4. Foydalanilmayotgan ob’yektlar egallagan uchastkalarga oshirilgan stavkalarni bekor qilish SKda mustahkamlandi
2022 yilning 1 iyulidan boshlab soliqning oshirilgan stavkalari foydalanilmayotgan maydonlar va tugallanmagan qurilish ob’yektlari egallagan yerlarga nisbatan qoʻllanilmaydi. Endi ushbu norma SKga kiritildi.
5. Ayrim toʻlovchilar uchun qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yerlar uchun hisobotni taqdim etish va soliqni toʻlash muddatlari oʻzgartirilmoqda
Yillik hisob-kitob va soliq solish ob’yekti hisoblanmaydigan yer uchastkalari toʻgʻrisidagi ma’lumotnomani taqdim etish muddati belgilandi – joriy yilning 20 yanvaridan kechiktirmay (ilgari – 10 yanvarga qadar).
Quyidagilar soliqni toʻlaydilar:
- aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilar – har chorak uchinchi oyining 20-kunidan kechiktirmay (birinchi safar soliq 2023 yilning 20 martidan kechiktirmay toʻlanadi). Ilgari ular soliqni har chorakdagi birinchi oyning 10-sanasiga qadar toʻlashgan;
- qolgan toʻlovchilar – har oyning 10-kuniga qadar. Bunda yanvar oyi uchun soliqni 20 yanvardan kechiktirmay toʻlash mumkin.
Jismoniy shaxslar uchun
1. Soliqni oʻtgan yildagiga nisbatan oshirishga cheklov saqlab qolinadi
Cheklov uy-joy fondining koʻchmas mulk ob’yektlari egallagan qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalariga ega boʻlgan jismoniy shaxslar uchun amal qiladi.
2023 yilda soliq 2022 yilda hisoblangan soliq summasidan 1,3 baravardan ortiq miqdorda oshmasligi lozim.
Bunda cheklov jismoniy shaxslar tomonidan 2022 yildan boshlab tadbirkorlik faoliyatida foydalaniladigan yer uchastkalariga nisbatan qoʻllanmaydi.
2. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar uchun soliq dehqon xoʻjaliklari uchun nazarda tutilgan tartibda toʻlanadi
Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarga ega boʻlgan jismoniy shaxslarga nisbatan dehqon xoʻjaliklari uchun nazarda tutilgan yer soligʻini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi tatbiq etiladi.
Ular uchun yer soligʻi summasi soliq organlari tomonidan yer uchastkalarining normativ qiymatidan kelib chiqqan holda hisoblanadi. Bunda normativ qiymati oʻrtacha tuman (shahar)ning sugʻoriladigan yoki sugʻorilmaydigan yeri boʻyicha aniqlanadi.
3. Foydalanilmayotgan ob’yektlar egallagan uchastkalarga oshirilgan stavkalarni bekor qilish SKda mustahkamlandi
2022 yilning 1 iyulidan boshlab soliqning oshirilgan stavkalari foydalanilmayotgan maydonlar va tugallanmagan qurilish ob’yektlari egallagan yerlarga nisbatan qoʻllanilmaydi. Endi ushbu norma SKga kiritildi.
Muxiddin XOLMURODOV,
Moliya vazirligi Soliq-bojxona siyosati va daromadlarni
prognozlashtirish departamenti bosh mutaxassisi