Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
“Korxona QQS va foyda soligʻini toʻlaydi. Biz korxonada doimiy foydalanish (egalik qilish) huquqida boʻlgan yer uchastkasini xususiylashtirishni rasmiylashtiryapmiz. Davlat xizmatlari markazida bizga summani toʻlash uchun hisob berishdi, biroq EHF taqdim etishmadi.
1. Agar Davlat xizmatlari markazi EHF taqdim etmasa, buxgalteriya hisobida ushbu summani qanday hisobga olish kerak?
2. Ushbu xarajat foyda soligʻi boʻyicha soliq bazasini aniqlashda chegirib tashlanadimi?”
Savolga “Norma” eksperti Azizaxon TOShXOʻJAYeVA javob berdi:
Materiallarimizni oʻtkazib yubormang – telegram-kanalga obuna boʻling.
1. Yer uchastkalarini xususiylashtirish uchun ariza beruvchilar yer uchastkasi joylashgan tegishli hududdagi Davlat xizmatlari markazlariga oʻzlari kelgan holda murojaat qiladilar yoki davlat xizmatidan elektron tarzda foydalanish uchun YaIDXPda roʻyxatdan oʻtadilar
.
“Yerxususiylashtirish” AAT arizani koʻrib chiqish natijalari boʻyicha ariza kelishilganligi yoki rad etilganligi toʻgʻrisidagi ma’lumotni oʻz ichiga olgan xabarnomani shakllantiradi va uni YaIDXP yoki Davlat xizmatlari markazi orqali ariza beruvchiga yuboradi. Ariza kelishilgan taqdirda, Yagona billing tizimi “Yerxususiylashtirish” AAT ma’lumotlari asosida xususiylashtirilayotgan yer uchastkasini sotib olish uchun hisobvaraqni shakllantiradi va xabarnomaga ilova qiladi hamda toʻlangan mablagʻlar hisobini yuritadi
.
Vaziyatdan kelib chiqqan holda, gap yerning sotib olish qiymati haqida bormoqda va sizga ushbu summaga hisobvaraq-faktura taqdim etishlari kerak.
Xususiylashtirilganidan soʻng yer uchastkasi asosiy vositalar tarkibida korxonaning mulkiga aylanadi. AVni sotib olish qiymati va uni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlar AVning boshlangʻich qiymatiga kiritiladi
. Siz sotib olish qiymatiga quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalarini amalga oshirasiz:
- Dt 0820 «Asosiy vositalarni xarid qilish»
- Kt 6010 «Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlanadigan schyotlar».
Shuningdek, korxona AVning boshlangʻich qiymatiga kiritiladigan boshqa xarajatlarni amalga oshirishi mumkin.
2. Yerning sotib olish qiymati korxonaning xarajatlariga olib borilmaydi. Korxona pul toʻlaydi va asosiy vositani oladi. Ushbu xarajatlar yerning boshlangʻich qiymatiga kiritiladi.
Yer buxgalteriya hisobida hamda soliq solish maqsadlarida amortizatsiya qilinmaydi
.
Buxgalter.uz tavsiya qiladi
- Yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻini kimlar toʻlaydi
- Yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻini qanday hisoblab chiqarish kerak
- Yer soligʻini toʻlash va hisobotlar taqdim etish tartibi
- Yerdan foydalanishning huquqiy asoslari va qishloq xoʻjaligida buxgalteriya hisobining xususiyatlari
- Chorvachilikda buxgalteriya hisobi qanday yuritiladi
- Oʻsimlikchilikda buxgalteriya hisobini qanday yuritish kerak
- Qishloq xoʻjaligi korxonalari qanday soliqlarni toʻlaydi
- Foyda soligʻining nol darajali stavkasini qanday qoʻllash hamda soliq hisobotida aks ettirish kerak
![]()