Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
Soliq qoʻmitasi soliq toʻlovchilarga "DavrOn" (https://ai.soliq.uz/) virtual yordamchisining maslahatlaridan foydalanishni taklif qildi.
Buxgalter.uz SI-maslahatchisini sinovdan oʻtkazdi va ichki hamda tashqi ekspertlar yordamida uning javoblarining qiymatini aniqladi. Eng muhimi - biz, yaroqli javob olish uchun qanday harakat qilish kerakligini tushundik. Tafsilotlar - sharhda:
Muhim yangiliklarni oʻtkazib yubormaslik uchun Telegram-kanalimizga obuna boʻling.
"DavrOn" virtual yordamchisi soliq toʻlovchilarga 24/7 rejimida ma’lumot berish yordamini koʻrsatadi. U sun’iy intellekt asosida yaratilgan boʻlib, vazifasi - soliq toʻlovchilarga soliqlar va soliqqa tortish masalalari boʻyicha savollarga javoblar va shaxsiy tavsiyalar berish. Soliqchilar, albatta, zoʻr ish qilishgan. Lekin bu bosqichda SIdan juda koʻp narsa kutish kerak emas. Barcha gpt-analoglari kabi, "DavrOn" ham ozgina yolgʻon gapiradi. Va albatta, toʻgʻri qisqa javoblar bersa ham, u soliq idorasiga rasmiy soʻrovlar va toʻlaqonli soliq konsaltingining oʻrnini bosa olmaydi.
Soliq qoʻmitasi xabarlariga koʻra, SI-yordamchisini oʻqitish 3 oy davom etgan. Va bu toʻxtovsiz davom etmoqda. Demak, uning javoblari vaqt oʻtishi bilan sifatliroq boʻladi. U uchun bilimlar bazasi yaratilgan boʻlib, u Soliq kodeksi, Prezident va Vazirlar Mahkamasi qarorlari, tushuntirishlar va buyruqlar, me’yoriy va yoʻriqnoma hujjatlari, shuningdek onlayn-KKT va EHF, elektron raqamli imzo, elektron hisobotlar va hokazolar boʻyicha soliq xizmati koll-markaziga tez-tez beriladigan savollarga javoblarni oʻz ichiga oladi.
Gulnora ERGAShEVA, soliq maslahatchisi:
– Kecha menga maslahat olish uchun bir kompaniya vakillari kelishmoqchi edi, keyin qoʻngʻiroq qilib kelmasliklarini aytishdi. Ular Soliq qoʻmitasining e’lonini koʻrishgan va ularni qiziqtirgan savolga "DavrOn"dan javob olishgan. Ularning savollari murakkab emas edi, ularga javob topish uchun Soliq kodeksini ochish yetarli edi.
Biroq "DavrOn"ni barcha muammolaringizni bir urinishda hal qilishga yordam beradi deb qabul qilmaslik kerak. Koʻp holatlarda buxgalter, afsuski, jonli mutaxassislarning maslahatlarisiz ish koʻra olmaydi. Ularning yordami qonunchilikdagi boʻshliqlar, noaniqliklar va bahsli jihatlar boʻlgan barcha masalalarda kerak boʻladi.
Soliq maslahati berishda sun’iy intellekt - yangi hodisa emas. Masalan, ikki yil oldin beps.academy (https://beps.academy/home) nomli shunga oʻxshash niderlandiyalik mahsulot bozorga chiqqan edi. Unda, aytgancha, turli mamlakatlarning Soliq kodekslari orasida Oʻzbekiston SK ham bor. Shu bilan birga, SI asosida yaratilgan mahsulotlar - bu sun’iy mahsulot ekanligini tushunish muhim. Va u qanchalik ideal boʻlmasin, unda u yaratilgan sharoitlar bilan bogʻliq muammolar boʻladi. Xususan, niderlandiyalik loyihaning muammosi uning haqiqiy hayotdan uzilib qolganligi, unda asosan turli normativ-huquqiy hujjatlardan iqtiboslar bor.
Bu - "DavrOn"ning ajoyib javoblariga misollar.
Tajribali buxgalter uchun bu vosita unchalik qiziq boʻlmaydi, chunki uni aniq muammolarni yechish qiziqtiradi. Ularga "Tadbirkor va soliqchi" Telegram-kanalining yaqin vaqtgacha boʻlgan ish rejimi koʻproq mos keladi. Unga oʻz muammolaringizni yozish mumkin edi va javoban Soliq qoʻmitasining mas’ul xodimlari siz bilan aloqaga chiqib, muammoingizni hal qilishga yordam berishardi.
"DavrOn" bu funksionalning oʻrnini bosa olmaydi, chunki biz bugun soliq ma’muriyatchiligining jadal rivojlanish davrida yashayapmiz, har kuni nimadir oʻzgaryapti, nimadir takomillashmoqda. U - sun’iy intellekt - sizga faqat unga kiritilgan narsalarni javob beradi. Bu dastur oddiy ommaviy savollarga moʻljallangan.
"DavrOn"ning auditoriyasi - bu hozircha soliqqa tortish va soliq ma’muriyatchiligi nozikliklarini yaxshi tushunmaydigan yangi tadbirkorlik sub’yektlari. U normativ-huquqiy hujjatlarda yaxshi yoʻnalish oladi va ularda yechimlari aniq yozilgan savollarga osonlik bilan javob beradi.
Vaqt oʻtishi bilan "DavrOn" hozirgidan koʻra foydaliroq va amaliyroq boʻlishi mumkin. Masalan, boshqa bir soʻrovni olaylik.
"DavrOn" ishlab chiquvchilari bu savolga beriladigan javobni yanada batafsil va foydaliroq qilishga qodirlar. Hozirda, "DavrOn" qanday javob berishni bilmaganda, u foydalanuvchini soliqchilar, ishlab chiqaruvchilar va boshqa idoralarga maslahatga yuboradi. Lekin axir bunday savollarga soliqchilar bosqichma-bosqich yoʻriqnoma yozishlari mumkin, hatto qaysi saytga kirish va qaysi tugmachani bosish kerakligigacha.
Agar SI-maslahatchining rivojlanishi shu yoʻnalishda borsa, ham soliq toʻlovchilar, ham soliqchilar yengil nafas oladilar. Birovlarda har doim qoʻl ostida kuning istalgan vaqtida mavjud boʻlgan aniq yoʻriqnomalar boʻladi, boshqalarga esa bir kunda bir xil savolni bir necha marta tushuntirishga vaqt sarflashga hojat qolmaydi.
"DavrOn"dan hozircha umuman yechimi yoʻq va vakolatli davlat organlari tomonidan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinishini talab qiladigan vaziyatlarda yechimlar kutmaslik kerak. Bunday muloqotlardan birining misoli:
"DavrOn" ishlab chiquvchilari bunday savollarni kuzatib borishsa, ularni umumlashtirib Soliq qoʻmitasiga uzatishsa, qoʻmita mutaxassislari esa oʻz navbatida tezkor ravishda yechim ishlab chiqib, joriy etishsa juda yaxshi boʻlardi.
Irodaxon ABBOSXONOVA, soliq maslahatchisi:
– "DavrOn"ga savollaringizni qanday berishingiz juda muhim. Ular juda aniq va loʻnda boʻlishi kerak. Masalan, soliq toʻlovchi yer soligʻini qanday hisoblash va toʻlash kerakligini soʻraydi, ammo bu operatsiyani kim - jismoniy yoki yuridik shaxs amalga oshirishi kerakligini aniqlashtirmaydi.
Ba’zan DavrOn avval notoʻgʻri javob beradi, lekin sizning aniqlashtiruvchi qoʻshimcha savollaringizdan keyin - tuzatiladi va siz ancha malakali javob olasiz. Shuning uchun aniqlashtirishdan va qayta soʻrashdan uyalmang. Mana yana bir muloqotning misoli:
"DavrOn" bilan ishlashda texnik muammolar normal muloqotga xalaqit berishi mumkinligiga tayyor boʻlish kerak. Agar bot ishlaydigan SI chet el kompaniyasiga tegishli boʻlsa, u ularda yangilanishlar davrida osilib qolishi mumkin.
Menimcha, Soliq qoʻmitasining oʻz SI yoʻq, u GPT asosida ishlaydi deb oʻylayman, shuning uchun vaziyatga tushunish bilan qarayman. Asosiysi, kelayotgan savollar asosida SI bundan nariga oʻtib ketmasligi va odamlar undan nima haqida soʻrayotganiga asoslanib, qoʻmitaga vijdonsiz soliq toʻlovchilar boʻyicha "parollar va uchrashuv joylari"ni bermasligi kerak.
Buxgalter.uz dan xulosa oʻrnida:
Hurmatli oʻquvchilar, sizningcha "DavrOn"ning javobi biron-bir masala boʻyicha Soliq qoʻmitasining rasmiy pozitsiyasi hisoblanadimi?
Biz - yoʻq deb oʻylaymiz. Aks holda bu javobning qanday huquqiy maqomi boʻladi?
Qonunchilikda, agar buxgalter "DavrOn" javobi asosida biron narsa qilsa, keyin tekshiruvda bu notoʻgʻri ekanligi aniqlansa, kim javobgar boʻlishini yozib qoʻyish yaxshi boʻlardi.
"DavrOn" tavsiyalari asosida soliq toʻlovchining harakatlariga sud yoki nizolarni koʻrib chiqishga vakolatli boshqa instansiya qanday baho berishi kerak?
Soliq qoʻmitasidan javob kutamizmi yoki... "DavrOn"dan soʻraymizmi?
Mana u bu haqda oʻzi nima deb oʻylaydi:
Oleg GAYeVOY tayyorladi