Кўчмас мулкни ижарага беришда ҚҚС қандай ҳисобланади

Тавсияда:

– ҚҚС ҳисоб-китоби, агар коммунал хизматлар қиймати:
ижарачи томонидан алоҳида қопланса;
ижара тўлови қўшилганда.

Агар ижарага берувчи ҚҚС тўловчиси ҳисобланса, ижара шартномасида оператив ижарага берилган кўчмас мулк учун ижара ҳақи ҚҚСни ўз ичига олган ҳолда кўрсатилади.

Ижара бўйича ҚҚС ҳисоб-китоби ижарачи томонидан истеъмол қилинган электр, иссиқлик, сув, газ ва бошқа коммунал хизматлар (кейинги ўринларда – коммунал хизматлар) ва алоқа хизматларининг нархини қоплаш тартибига боғлиқ.

Коммунал хизматлар кўрсатувчи етказиб берувчилар билан шартномаларни одатда ижарага берувчи тузади. Шунинг учун, ижара шартномасида ижарага олувчи истеъмол қилинган хизматларни сизга қандай қоплаб беришини аниқлаштиринг:

• ҳақиқий истеъмол бўйича алоҳида;
• уларнинг қийматини ижара тўлови суммасига киритган ҳолда.

Ижара операцияларининг бухгалтерия ҳисоби қуйидагиларга боғлиқ:

• коммунал хизматларни ижарага олувчи томонидан қоплаш тартиби;
• ижарадан тушган тушумнинг реализация бўйича умумий тушумдаги улуши, яъни ижара фаолияти асосий фаолиятингизми ёки йўқми.

Агар ижара сиз учун :

• асосий фаолият тури бўлса, 9030-«Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» ҳисобварағида ижара тўловларини ҳисобга олинг;
• асосий фаолият бўлмаса, 9350-«Оператив ижарадан даромадлар» ҳисобварағидан фойдаланинг.

Коммунал тўловлар учун ҳисоб ижара тўловидан алоҳида тақдим этилса, ҚҚС қандай ҳисобланади

Агар ижара шартномаси бўйича коммунал тўловлар ва алоқа хизматларининг қиймати ижара тўлови суммасига киритилмаган бўлса-ю, ижарага олувчи томонидан ҳақиқатда истеъмол қилингани қопланадиган бўлса, унга ҳисобварақ-фактураларни қуйидагича тақдим этинг:

• «Стандарт» тури – ижара тўлови учун алоҳида ҚҚСни кўрсатиш билан;
• «Харажатларни қоплаш» тури – улар томонидан қопланадиган коммунал хизматлар ва алоқа хизматларининг ҳар бир тури бўйича. Уларда ҚҚСни ушбу хизматларни етказиб берувчиларнинг ҳисобварақ-фактураларига мувофиқ тақсимланг.

Ижарага берувчи етказиб берувчиларга тўланган ва ижарага олувчи томонидан қопланадиган коммунал хизматларни қуйидагича ҳисобга олади :

• уларни харажатларга киритмайди;
• қопланадиган суммага тўғри келадиган ҚҚСни ҳисобга қабул қилмайди.

Ижарага берувчи томонидан олинган қопланган суммани:

• даромадга киритмайди;
• ушбу хизматлар етказиб берувчилардан ижарага олувчиларга қайта тақдим этилганда ҳисобланган ҚҚСни ҳисобда акс эттирмайди.

Вазият

Юридик шахсларнинг офис учун хоналарни ижарага беришдан олинган даромадларига солиқ солиш мақсадларида ижара тўловининг энг кам ставкалари қўлланилади 

ҚҚС тўловчиси бўлган ижарага берувчи офис учун хонани ижарага беради. Ижара шартномасига мувофиқ коммунал хизматлар ва алоқа хизматлари қиймати ижарага олувчи томонидан амалдаги истеъмол бўйича алоҳида қопланади.

2024 йилдан бошлаб юридик шахсларнинг даромадларига солиқ солиш мақсадларида илгари фақат жисмоний шахсларга татбиқ этилган ижара тўловининг энг кам ставкалари қўлланилади.

Ижарага берувчи ҚҚСни ҳисоб-китоб қилишда ижара тўловининг энг кам ставкаларини ҳисобга олиши лозимми? Ижара шартномасида энг кам ставкалар кўрсатилиши керакми?

– ҚҚС бўйича солиқ базаси битим тарафлари томонидан келишилган нархдан келиб чиққан ҳолда ҳисобланади . Бироқ, агар битимнинг нархи товарларнинг (хизматларнинг) бозор қийматидан паст ёки юқори бўлса, солиқ органлари солиқ базасига тузатиш киритишга ҳақли. Солиқ тўловчи бундай қарор юзасидан битимнинг нархи бозор нархларига мувофиқлигини ва солиқ тўлашдан бўйин товлашга қаратилмаганлигининг асосларини тақдим этиш йўли билан низолашишга ҳақли .

Шундан келиб чиқиб, ҚҚСни ҳисоблашда ижарага берувчига коэффициентлар ва бинонинг тоифасини (фаолият турини) ҳисобга олган ҳолда ижаранинг энг кам ставкаларини ҳисобга олиш тавсия этилади.

Ижара шартномасида ижара тўловининг энг кам ставкалари кўрсатилиши шарт эмас, сабаби ижара қиймати ижарага берувчи ва ижарага олувчи ўртасидаги келишувга биноан кўрсатилади. Ижара тўловининг энг кам ставкалари эса фақат ижарага берувчининг даромадларига солиқ солиш мақсадларида қўлланилади .

Коммунал хизматлар ижара ҳақига киритилган бўлса, ҚҚС қандай ҳисобланади

Агар ижарага олувчи томонидан истеъмол қилинган хизматларни коммунал ва алоқа хизматларининг умумий қийматида тақсимлашнинг иложи бўлмаса, иккита усулдан бири ёрдамида ушбу хизматларни ҳисобга олган ҳолда ижара ҳақини ҳисобланг:

• ижарага олувчи эгаллаган майдонга мутаносиб равишда;
• ижарага олинган майдонларга ўрнатилган қурилмаларнинг қувватига мутаносиб равишда.

Ижарага олувчига тақдим этилган ҳисобварақ-фактурада («Стандарт» турдаги) фақат ижаранинг умумий суммасини ҚҚС ажратилган ҳолда кўрсатинг.

Ижарага олувчилар билан ҳисоб-китобларнинг ушбу вариантида:

• етказиб берувчиларга тўланадиган коммунал хизматларни харажатлар сифатида қайд этинг;
• коммунал хизматлар кўрсатувчи корхоналар томонидан тақдим этилган ҚҚСни ҳисобга қабул қилинг;
• ижарага олувчига тақдим этилган коммунал тўловларни ўз ичига олган ижара ҳақини даромад сифатида ҳисобга олинг.