Қўшимча ЭҲФни қандай расмийлаштириш керак

Тавсияда:

– қўшимча ЭҲФни расмийлаштириш;
– қўшимча ЭҲФ шакли ва тўлдириш тартиби;
– қуйидаги ҳолларда қўшимча ЭҲФнинг расмийлаштирилиши:
        товар қайтарилганда;
        битим шартлари ўзгарганда;
        харидорга чегирма берилганда;
        буюртмачи кўрсатилган хизматлардан воз кечганда.

Қўшимча ЭҲФни қачон расмийлаштириш керак

Қўшимча ҳисобварақ-фактура бирламчи (тузатиладиган) ҳужжат маълумотларига (миқдор, нархга), унда белгиланган якуний сотиш суммаси ҳисоб-китоби ва шу суммага боғлиқ бўлган ҚҚС суммасига таъсир қилувчи ўзгартиришлар киритилаётганда расмийлаштирилади. Бунда тузатиш киритилиши ЭҲФнинг дастлабки вариантида хатога йўл қўйилганлигини англатмайди.

Эътибор беринг

Товарларни юклаб жўнатиш билан реализация қилинганда ЭҲФ электрон товар-транспорт юк хати (ЭТТЮ) билан бирлаштирилган ҳолда расмийлаштирилиши мумкин  .

Муайян омиллар таъсирида юз берган ва ҳужжат билан расмийлаштирилган дастлабки маълумотларнинг ўзгариши қўшимча ЭҲФ расмийлаштирилишига олиб келади.

Қуйидаги ҳолатларда қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг :

• харидор тўлиқ ёки қисман сизга товарларни қайтарган бўлса;
• битим шартлари, шу жумладан юклаб жўнатилган товарлар (кўрсатилган хизматлар) нархи ва (ёки) миқдори ўзгарса;
• харидорга чегирма берилган бўлса;
• буюртмачи кўрсатилган хизматлардан воз кечган бўлса.

Қўшимча ЭҲФни қуйидаги ҳолларда расмийлаштириш мумкин:

• кафолат муддати давомида – кафолат муддати белгиланган товарлар (хизматлар) бўйича;
• асосий ЭҲФ расмийлаштирилган санадан бошлаб бир йил давомида – кафолат муддати белгиланмаган товарлар (хизматлар) бўйича.

Эслатиб ўтамиз

Товарнинг сифат кафолати олди-сотди шартномасида назарда тутилади. Бу, агар харидор товарнинг аён бўлмаган камчиликларини аниқлаганда, белгиланган вақт (кафолат муддати) давомида сотувчига эътироз қилиши мумкинлигини англатади. Сотувчи эса сифати олди-сотди шартномаси талабларига мувофиқ келадиган товарни харидорга беришга мажбур .

Қўшимча ЭҲФни қандай шаклда ва тартибда тўлдириш керак 

Қўшимча ЭҲФнинг махсус шакли йўқ. У одатий ҳисобварақ-фактура шаклида расмийлаштирилади  .

Қўшимча ЭҲФни расмийлаштириш учун:

• ЭРИ ёрдамида танлаган ЭҲФ айланиш тизими оператори сайтига киринг;
• «Яратиш» тугмасини босинг; 
• Ҳисобварақ-фактура тури – «Қўшимча» танланг;
• Қўшимча ЭҲФнинг рақами ва санасини киритинг. Қўшимча ЭҲФни тузатиш киритишга олиб келган ҳолат содир бўлган сана билан расмийлаштиринг. Масалан, товарни қайтариш санаси, шартномага унинг шартлари ўзгариши ҳақидаги қўшимча келишувнинг имзоланиши, харидор томонидан чегирма олиш шартларининг бажарилиши ва ҳ.к.

• зарурат бўлганда тузатиш киритилаётган ЭҲФнинг ID (24 рамзли) рақами ва санасини киритинг;
• агар сиз комиссионер бўлсангиз, бу ҳақда белги қўйинг (агар бундай белги сизнинг ЭҲФ айланмаси тизими операторингизнинг ЭҲФ шакли билан назарда тутилган бўлса);
• харидорнинг СТИР (ЖШШИР)ини киритинг. Унинг қолган маълумотлари автоматик равишда юкланади;
• агар аввал тақдим этилган бир томонлама ЭҲФга тузатиш киритилаётган бўлса, қўшимча ЭҲФ ҳам бир томонлама эканлиги ҳақидаги белгини қўйинг ҳамда бир томонлама ҳужжат турини танланг;
• ЭҲФнинг жадвал қисмига фақат тузатиш киритилаётган товарларни киритинг. Уларнинг номи, МХИК коди, штрих коди (товарда мавжуд бўлган тақдирда), ўлчов бирлиги, шунингдек тузатиш киритилаётган кўрсаткичларни – миқдор (ҳажм), нарх, акциз солиғи (агар товарлар акцизости бўлса), ҚҚС (агар сиз ҚҚС тўловчиси бўлсангиз) кўрсатинг.

• идентификация воситалари билан мажбурий рақамли маркировкаланиши лозим бўлган товарларни реализация қилиш бўйича қўшимча ЭҲФ расмийлаштирадиган бўлсангиз, маркировка кодини кўрсатинг ;

Эътибор беринг

2025 йил 1 сентябрдан бошлаб мажбурий рақамли маркировкаланадиган маҳсулотларни реализация қилишда маркировка коди бириктирилмаган ЭҲФни расмийлаштиришга йўл қўйилмайди .

• дори воситаларига қўшимча ЭҲФ расмийлаштиришда уларнинг рецепт бўйича ёки рецептсиз берилаётганлигини кўрсатинг. «Асосий нарх» ва «Устама нарх» устунларини тўлдириш тартиби ушбу маълумотларга боғлиқ – улар фақат рецепт билан бериладиган дори воситалари бўйича тўлдирилади ;

• киритилган маълумотларни текширинг ва «Сақлаш» ёки бирдан «Имзолаш» тугмасини босинг.

Агар ўзгартиришлар бир контрагентга бир нечта етказиб беришларга таъсир қилса, ҳар бир бирламчи ҳужжатга алоҳида қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг.

10 календарь кун давомида харидор ўзининг электрон рақамли имзоси (ЭРИ) билан сиз томонингиздан тақдим этилган қўшимча ЭҲФни тасдиқлаши ёки сабабини кўрсатган ҳолда рад этиши шарт . Харидор томонидан шу муддатда тасдиқланмаган ёки рад этилмаган ЭҲФ тасдиқланган ҳисобланади.

Қўшимча ЭҲФни қандай расмийлаштириш керак 

Товарларни қайтаришда қўшимча ЭҲФ қандай расмийлаштирилади

Олди-сотди шартномасида харидорнинг муайян сабаблар бўйича маълум муддат давомида товарни қайтариш ҳуқуқи назарда тутилиши мумкин. Агар товар кафолат муддати давомида ёки кафолат муддати белгиланмаган бўлса – бир йил давомида қайтарилган бўлса, қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг. Унинг асосида товар қайси солиқ даврида (ойда) қайтарилган бўлса, ўша даврдаги ҚҚС бўйича солиқ базасини камайтиринг.

Агар сиз товарни айланмадан олинадиган солиқ тўловчиси бўлган пайтингизда реализация қилган, унинг қайтарилишини эса ҚҚС тўловчисига айланганда расмийлаштираётган бўлсангиз, товарни реализация қилиш пайтидаги солиқ солиш тизимига мувофиқ қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг, яъни ҚҚСсиз. Уни тақдим этилган ҳисобварақ-фактуралар ҳисоби Журналига мувофиқ товар қайтарилган солиқ даври билан рақамланг. Бироқ сотувлар Реестрида рўйхатга олманг. Айланмадан олинадиган солиқ бўйича ҳисоботни қайта топширинг ва унда даромадга тузатиш киритишни акс эттиринг .

Битим шартлари ўзгарганда қўшимча ЭҲФни қандай расмийлаштириш керак

Агар битим шартлари томонларнинг ташаббуси билан ўзгараётган бўлса, шу жумладан юклаб жўнатилган товарларнинг (кўрсатилган хизматларнинг) нархи ва (ёки) миқдори (ҳажми) ўзгарганда, етказиб бериш қиймати кўпаяди ёки камаяди. Унга ўзгартириш киритиш учун ўзгаришлар ҳужжат билан расмийлаштирилган санада қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг.

Харидорга чегирма берилганда қўшимча ЭҲФни қандай расмийлаштириш керак

Чегирмалар икки хил бўлади .

1) харидорга товарлар жўнатилаётган санага берилган. Бундай чегирмалар реализация қилишдан даромадни аввал бошдан камайтиради;

2) харидор томонидан етказиб бериш шартномасининг маълум шартлари бажарилиши натижасида товар жўнатилгандан кейин юзага келган.

Бундай турдаги чегирмалар реализация қилишдан даромадни харидор томонидан мазкур шартлар бажарилган пайтда камайтиради.

Қўшимча ЭҲФни фақат иккинчи турдаги назарда тутилаётган чегирмани бераётганда расмийлаштиринг – харидорлар томонидан товарни олгандан кейин шартноманинг маълум бир шартлари бажарилган тақдирда.

Харидорга чегирма товарни жўнатаётган санада берилиши

Етказиб бериш пайтида бериладиган чегирма, қоида тариқасида сотувлар ҳажмига боғлиқ: харидор қанча кўп товар сотиб олса, нархдан шунча кўп чегирма олади.

Бундай чегирманинг миқдори товар жўнатиладиган пайтда аниқ бўлганлиги боис у етказиб бериш қийматини аввал бошдан камайтиради. Шунинг учун бундай ҳолатда қўшимча ЭҲФ расмийлаштирилмайди.

Харидорга чегирмани товарни жўнатгандан кейин тақдим қилиш

Товар етказиб берилгандан кейин тақдим қилинадиган чегирма харидор шартноманинг муайян шартларини бажаришига боғлиқ. Масалан, белгиланган муддатда тўлов, товарни маълум миқдорда сотиб олиш ва шунга ўхшаш.

Харидор чегирмани олиш учун шартларни бажаргандан кейин тақдим қилинаётганлиги сабабли (яъни жўнатилгандан кейин), ушбу суммага мазкур шартларга риоя қилинган даврда қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг. Унинг асосида ҚҚС бўйича солиқ базасига тузатиш киритинг (камайтиринг).

Агар битим нархи ўзгарган бўлса худди шундай тузатиш киритинг. Шартнома товар ҳисоб-китоб нархи бўйича чиқарилишини назарда тутиши мумкин, оқибатда у шундай товарларнинг жаҳон бозорида нархи ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда тузатиш киритилади (камайтирилади ёки оширилади).

Буюртмачи кўрсатилган хизматлардан воз кечганда қўшимча ЭҲФни қандай расмийлаштириш керак

Шартномада буюртмачи унга кўрсатилган хизматлардан воз кечишга ҳақли бўлган сабабларни назарда тутинг.

Буюртмачининг кўрсатилган хизматлардан (бажарилган ишлардан) қисман воз кечиши билан кўп ҳолларда қурувчилар дуч келишади. Назорат тартибида ўлчаш натижаларига кўра буюртмачи пудратчи бажарган ишларнинг бир қисмини ҳисобга олмайди.

Агар сизнинг буюртмачингиз бажарилган ишлардан ёки кўрсатилган хизматлардан воз кечаётган бўлса, қўшимча ЭҲФ расмийлаштиринг ва тузатишни бухгалтерия ҳисобида товарларни қайтариш каби ҳолатдагидек акс эттиринг.

Маълумот учун

2024 йил 1 октябрдан бошлаб бюджет маблағлари ҳисобидан бажарилган қурилиш-монтаж ишлари топширилганда махсус шаклда ҳисобварақ-фактура тақдим этилади . Уни тўлдириш тартиби Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомнинг 3-1-бобида белгиланган.