Бухгалтерский учет и налогообложение в Узбекистане

Компания хорижий етказиб берувчидан дастурий таъминот, уни такомиллаштириш, жорий этиш ва техник қўллаб-қувватлаш учун лицензиялар сотиб олади. Бухгалтернинг биринчи саволи – солиқни тўлов манбаида ушлаб қолиш керакми ва қандай ставкада? Фақатгина шартноманинг номи саволга жавоб бермайди: бир хил дастурий таъминот учун иккита ўхшаш шартнома турли хил солиқ оқибатларига олиб келиши мумкин. Иккала томонда ҳам хато қилиш мумкин. Агар солиқ ушлаб қолинмаган бўлса, у солиқ агентига пеня билан қўшиб ҳисобланади – одатда тўловни амалга оширгандан сўнг норезидентдан суммани ундириш имкони бўлмайди. Агар солиқ объекти бўлмаган жойда ушлаб қолинган бўлса, компания яна ортиқча харажат қилган бўлади. Шунинг учун тўловни ўтказишдан олдин тўловнинг квалификациясини аниқлаш керак! Вазиятни аудитор, "Arkad Audit" аутсорсинг компанияси раҳбари Наталья ТУРАЛИНОВА таҳлил қилади.

IT Park резидентлари солиқ органларининг талабларини олишади, уларга ўриндошлик асосида ишлаётган ходимларга нисбатан 12% ставка бўйича ЖШДСни қўшимча ҳисоблаш таклиф этилади. Бунга асос борми? Buxgalter.uz илтимосига кўра, Profi Training бизнес-тренери Юлия ПАКИДИШЕВА (ACCA DipIFR, CAP) юзага келган вазиятни таҳлил қилади:

2026 йил 25 июлдан бошлаб Ўзбекистонда 13.07.2026 йилдаги ЎРҚ-1158-сон Конституциявий қонун амал қилмоқда – у ўз ҳуқуқи, суди ва солиқ режимига эга бўлган Тошкент халқаро молия марказини жорий этади. Қонун Марказ ҳудудида молиявий ёки қўшимча хизматлар кўрсатишни режалаштираётган ҳар қандай компанияга, шунингдек, компаниялар у ерга ишга жалб қилмоқчи бўлган чет эллик мутахассисларга тааллуқлидир. Кимлар иштирокчи бўлишга ҳақли эканлиги, қайси фаолият турлари билан шуғулланиш мумкинлиги ва қандай имтиёзлар назарда тутилганини buxgalter.uz сайтида кўриб чиқамиз.

Президентнинг ПФ-95-сон Фармони фоизсиз қарз шартномаларини солиқ органларида ҳисобга қўйишни мажбурий этиб белгилади. Бу – муассис ўз компаниясига фоизсиз берадиган қарзни қандай тўғри расмийлаштириш ва ҳисобга олишни таҳлил қилиш учун яна бир сабабдир. Ушбу вазият жуда кенг тарқалган бўлиб, ундан одатда устав фондини кўпайтирмаган ҳолда айланма маблағларни тўлдиришни молиялаштириш учун фойдаланилади. Бу ерда бухгалтер учун нималар муҳимлиги ҳақида Arkad Audit консалтинг компанияси директори Наталья ТУРАЛИНОВА сўзлаб беради.

Президентнинг 26.05.2026 йилдаги ПФ-100-сон Фармони кичик бизнес субъектларига кирувчи солиқни ҳисобга олиш ҳуқуқисиз – 6 фоизлик ставка бўйича ҚҚСни ҳисоблаб чиқаришнинг соддалаштирилган тартибига ўтиш ҳуқуқини берди. Ўтиш билан бир вақтда, ўтиш санасида мавжуд бўлган ҚҚС бўйича салбий фарқ суммаси ҳисобдан чиқарилади, балансдаги ТМЗ қолдиқлари ва узоқ муддатли активлар бўйича эса илгари ҳисобга олинган солиқни тиклаш лозим бўлади. Агар ушбу суммалар тўғри ажратилмаса, тузатишларни икки баробар ошириб юбориш ёки бюджет олдидаги мажбуриятларни ўтказиб юбориш мумкин. Бунга йўл қўймаслик учун нима қилиш кераклиги ҳақида – buxgalter.uz илтимосига кўра Солиқ қўмитаси ҚҚС маъмуриятчилиги департаменти директори биринчи ўринбосари Сахийбек МИРЗАЛИЕВ тушунтириб беради:

2026 йил 1 январдан бошлаб солиқ органлари кўчмас мулк ва қурилиш материалларини реализация қилиш бўйича солиқ базасини, агар битим нархи бозор нархидан 20 фоиздан кўпроққа оғса, бозор нархидан келиб чиққан ҳолда қайта ҳисоблаб чиқишга ҳақлидир. Ушбу қоида нафақат оддий сотувга, балки пулсиз операцияларга ҳам, масалан, мол-мулкни бошқа компаниянинг устав фондига ҳисса сифатида киритишга ҳам тааллуқлидир. Қайта ҳисоблаб чиқиш нимага асослангани ва у кимларга тааллуқли эканлигини кўриб чиқамиз.