МҲМСга ўтиш бўйича чек-варақ: 2027 йилгача нималар қилиш керак

preview

2027 йил 1 январдан бошлаб барча МҲМСлар таянадиган молиявий ҳисоботни тузиш ва тақдим этишнинг янги Концептуал асослари амал қила бошлайди. Асослар матнини ўрганиш етарли эмас. Қуйида тайёргарликнинг 7 босқичи ва уларнинг ҳар бири бўйича Buxgalter Pro материаллари келтирилган.

Эътибор беринг

Муҳим янгиликларни ўтказиб юбормаслик учун Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.

 

Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.


 
2027 йил 1 январдан нималар ўзгаради

Янги Асослар Иқтисодиёт ва молия вазирининг 06.05.2026 йилдаги 362-сонли буйруғи билан тасдиқланган  ва 2024йилги Концептуал асосни алмаштиради (буйруқнинг 2-3-бандлари). Уларни ижтимоий аҳамиятга молик ва бюджет ташкилотларидан ташқари барча юридик шахслар қўллайди (Асослар муқаддимаси).

Ҳужжат ҳажми деярли икки баравар кўпайди: 11 боб ва 71 банд ўрнига 10 боб ва 136 бандга ўзгарди. Асослар МҲМСга нисбатан афзалликларга эга эмас (2-3-бандлар), бироқ операция учун стандарт мавжуд бўлмаганда ёки стандарт усулни танлашга рухсат берганда (1-банд) улар бўйича ҳисоб сиёсати ишлаб чиқилади.

 

Ўтиш чек-варағи

1. Ташкилот Асосларни қўллашга мажбур ёки йўқлигини аниқланг.Истиснолар Асосларнинг муқаддимасида белгиланган. «МҲХС бўйича концептуал асослар қандай қўлланилади: умумий қоидалар» тавсиясида Асосларни ким қўллаши, МҲХС БҲМСдан нимаси билан фарқ қилиши ва Асослар стандартлар билан қандай боғлиқлиги тушунтирилган. 

2. Аввалги ва янги концептуал асосларни таққосланг. «МҲХС ва БҲМС бўйича молиявий ҳисоботни тайёрлаш ва тақдим этишнинг концептуал асосларининг қиёсий жадвали» маълумотномаси 17 та мавзу бўйича ҳужжатларни таққослайди: қўлланиш соҳаси ва сифат хусусиятларидан тортиб, тан олиш, баҳолаш ва очиб беришгача. Ҳар бир мавзу бўйича фарқи нимада эканлиги таърифланган.

3. Қиёсий маълумотлар учун 2026 йил маълумотларини тайёрлашни ташкил этинг. МҲМС бўйича биринчи ҳисоботда ҳеч бўлмаганда битта олдинги давр учун қиёсий маълумотлар бўлиши керак (31-б.). Ўтишдан олдин тайёрланиши керак бўлган маълумотлар рўйхати Умумий қоидалар тўғрисидаги тавсияларда келтирилган.

4. Муҳимлик чегараси ва мезонларини белгиланг. Муҳимлик муайян ташкилотнинг ҳисоботи контекстида модданинг хусусияти ёки миқдорига қараб баҳоланади (16-б.). Асослар ягона миқдорий чегарани белгиламайди. «МҲХС бўйича молиявий маълумотларнинг фойдалилигини таъминлаш ва муҳимлиги қандай аниқланади» тавсиясида фойдали ахборотнинг хусусиятлари, симметрик эҳтиёткорлик ва муҳимлик чегарасини аниқлаш тартиби таҳлил қилинган.

5. Мақолаларни янги таърифларга мослигини текширинг. Актив ташкилот томонидан назорат қилинадиган ҳуқуқ сифатида таърифланади, мажбурият конструктив бўлиши мумкин, захиралар эса алоҳида элемент бўлишни тўхтатди (41-71-б.). «МҲХС бўйича молиявий ҳисобот элементларини аниқлаш тартиби» тавсиясида активни текшириш учун саволлар келтирилган, ҳисоб бирлиги ва ижро босқичидаги шартнома очиб берилган.

6. Элементларни тан олиш, ҳисобдан чиқариш ва баҳолаш тартибини қайта кўриб чиқинг. Фойда эҳтимоли фақат мулоҳаза омили бўлиб қолди, биринчи марта ҳисобдан чиқариш тартиби мустаҳкамланди, адолатли қиймат ва баҳолаш асосини танлаш омиллари пайдо бўлди (72–120-б.). Ушбу қоидалар «МҲХС бўйича молиявий ҳисобот элементларини тан олиш, ҳисобдан чиқариш ва баҳолаш тартиби» тавсиясида батафсил ёритилган.

7. Касбий мулоҳазаларни чиқариш ва расмийлаштириш тартибини тасдиқланг. Асослар тўғридан-тўғри ҳисобот баҳолашлар, мулоҳазалар ва моделларга асосланишини тан олади (7-б.). «Маълумотларни тақдим этиш ва ёритиб бериш ҳамда МҲМС бўйича профессионал мулоҳазани қўллаш тартиби» тавсиясида ким ҳукм чиқариши ва ахборотни қандай ошкор қилиш тушунтирилган, «Профессионал мулоҳаза баённомаси» шакли эса ҳар бир мулоҳазани ҳужжатлаштириш учун мўлжалланган.

 

Чек-варақ ўтишдан олдин нима қилиш кераклигини белгилайди, аммо ҳар бир қадам бўйича қарорларни ташкилот ўз фаолиятини ҳисобга олган ҳолда қабул қилади: 2026 йил учун қандай маълумотларни тўплаш, ҳисоб сиёсатида қандай муҳимлик чегарасини белгилаш ва у асосли деб тан олиниши учун мулоҳазани қандай расмийлаштириш керак.

 

 

 

Молиявий ҳисобот — маслаҳатлар Молиявий ҳисобот Молиявий ҳисобот — buxgalter.uz экспертларининг маслаҳатлари: тушунтиришлар, мисоллар ва кўп бериладиган саволларга жавоблар. /uz/publish/doc/text218415_mhmsga_utish_buyicha_chek-varaq_2027_yilgacha_nimalar_qilish_kerak