Рекомендации

Электрон ҳисобварақ-фактура: қачон, қандай шаклда ва қайси муддатларда тақдим қилинади, ким имзолайди

26.04.2021
author avatar

Азиз ХАШИМОВ

ДСҚ бошқармаси бошлиғи
author avatar

Ирина АХМЕТОВА

«Норма» эксперти

Тавсияда:

– Электрон ҳисобварақ-фактура нима (ЭҲФ);
– Қандай ҳолларда ЭҲФ расмийлаштириш мажбурий эмас;
– Қандай ҳолларда ҳисобварақ-фактурани қоғозда расмийлаштириш мумкин;
– ЭҲФ қандай шаклда тақдим қилиш керак;
– ЭҲФ қайси муддатларда расмийлаштирилади;
– ЭҲФни ким имзолайди.

 

Ҳисобварақ-фактура – бу товарлар ҳақиқатда жўнатилганлигини ёки хизматлар кўрсатилганлигини ва уларнинг қийматини тасдиқловчи ҳужжат. Уни сотувчи (етказиб берувчи) қатъий белгиланган шакл (формат)да электрон кўринишда расмийлаштиради ва харидорга (буюртмачига) тақдим қилади  .

Товарларни юклаб жўнатиш (хизмат кўрсатиш)ни тасдиқлашдан ташқари, ҳисобварақ-фактура солиқ солиш мақсадларида ҳам, хусусан ҚҚСни ҳисоблаб чиқариш учун хизмат қилади. Сотувчи учун реализация қилиш бўйича айланмани акс эттириш, харидор учун эса – тўланган ҚҚСни ҳисобга олиш учун асос ҳисобланади.

Эътибор беринг
Товар (хизмат)лар сотиб олувчи фақат электрон шаклда қабул қилинган ҳисобварақ-фактураларда акс эттирилган ҚҚС суммасини ҳисобга олишга ҳақли . Агар сизда, сотиб олувчи сифатида, электрон ҳисобварақ-фактура (ЭҲФ) бўлмаса, корхонангиз товар (хизмат)ларни сотиб олишда тўланган ҚҚСни ҳисобга ололмайди.
Вазият
Онлайн НКМ чеки бўйича ҚҚСни ҳисобга олиш имконияти
Хизмат автомобилини АЁҚШда корпоратив карта орқали ёқилғи билан тўлдирувчи ҳайдовчи бухгалтерияга ҳисоботни ва онлайн НКМ чекини топширди. АЁҚШ электрон ҳисобварақ-фактурани тақдим этмади.
Касса чеки ҳисобварақ-фактуранинг ўрнини босувчи ҳужжат ҳисобланишига қарамай, у бўйича «кирувчи» ҚҚСни, агар уни my.soliq.uz тизимида солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали рўйхатдан ўтказган бўлсагина, ҳисобга олиш мумкин. Ёки АЁҚШдан ЭҲФни тақдим этишини талаб қилиш лозим.
Корпоратив карталар орқали товарларни реализация қилишда ЭҲФлар харидорнинг талабига кўра товарлар (хизматлар) реализация қилинган календарь ойининг охирги санасига қадар тақдим қилинади, лекин товар (хизмат)лар ҳақиқатда сотилган санага расмийлаштирилади .

Ҳисобварақ-фактурада товар (хизмат)ларнинг қийматини сўмда кўрсатинг. Бунда суммани юздан бир улушгача яхлитланг .

Агар шартнома Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чет эл валютасида тузилган бўлса, ҳисобварақ-фактурани товарларни (хизматларни) реализация қилиш санасида чет эл валютасининг Марказий банк томонидан белгиланган курс бўйича сўмда расмийлаштиринг. Унга чет эл валютасида расмийлаштирилган инвойс (ҳисобварақ-фактура)ни ёки товарларни (хизматларни) реализация қилинганлигини тасдиқловчи бошқа ҳужжатларни илова қилинг .

Қандай ҳолларда ЭҲФни расмийлаштириш мажбурий эмас

Сиз товарларни (хизматларни) реализация қилишда ЭҲФни тақдим қилмасликка ҳақлисиз, агар:

  • НКМ ёки виртуал касса чекларини тақдим қилсангиз;
  • аҳоли билан ҳисоб-китобларда қатъий ҳисобда турувчи ҳужжат ҳисобланган белгиланган шаклдаги квитанцияни тақдим қилсангиз;
Эслатиб ўтамиз

Квитанциялар солиқ органларида рўйхатдан ўтказилгандан кейин фақат қуйидаги ҳолларда қўлланилади:

    • назорат-касса техникасини таъмирлашга берилганда;
    • савдо нуқтасида (хизмат кўрсатиш жойида) вақтинчалик электр энергияси бўлмаганда.
    • товарлар экспорти бўйича божхона юк декларациясини рамийлаштирсангиз;
    • банк бўлсангиз ва мижозларга уларнинг шахсий ҳисобварағидан кўчирма бераётган бўлсангиз;
    • товарларни оммавий бепул тарқатсангиз;
    • йўловчиларни ташисангиз ва бунда йўл чипталарини, шу жумладан электрон чипталарни расмийлаштирсангиз;
    • сиз томонингиздан кўрсатилган коммунал хизматлар ва жисмоний шахсларнинг алоқа хизматлари учун тўловлар банк орқали бирламчи ҳужжатлар (квитанциялар) қўлланган ҳолда амалга оширилса.

    Шунингдек, товарларни (хизматларни) реализация қилишда тўлов юридик шахсларнинг корпоратив карталари ёки якка тартибдаги тадбиркорларнинг банк карталари орқали амалга оширилганда ЭҲФ тақдим этиш шарт эмас. ЭҲФ фақат харидорнинг (сотиб олувчининг) талабига кўра товарлар (хизматлар) реализация қилинган ойнинг охирига қадар, лекин улар ҳақиқатда реализация қилинган сана билан тақдим қилинади . Бунда, харидорлар бундай сотиб олинган товарлар (хизматлар) бўйича ҚҚСни, агар онлайн НКМ ёки виртуал касса чекларини солиқ тўловчининг шахсий кабинетида рўйхатдан ўтказсаларгина, ҳисобга олишлари мумкин . Юқоридаги санаб ўтилган ҳолларда ЭҲФни тақдим қилмаслик мумкинлигига қарамай, ушбу операцияларни ЭҲФ тизимида барибир акс эттириш керак. Бунинг учун ҳар календарь ойининг охирги санасига бир дона умумлаштирилган бир томонлама ЭҲФни шакллантиринг. Уни кейинги ойнинг 5-санасига қадар расмийлаштириш зарур .

    Эътибор беринг

    Агар ҳисобварақ-фактуралар харидорларнинг талабларига кўра тақдим қилинган бўлса, уларнинг суммаларини умумий бир томонлама шакллантирилган ЭҲФга киритманг.

    Товарлар экспортида БЮД маълумотлари божхона органлари билан ахборот алмашуви орқали ЭҲФ тизимида акс этади. Шунинг учун товарларни экспортга реализациясини ҳам умумий бир томонлама ЭҲФда акс эттирманг.

    БЮДни расмийлаштирмаган ҳолда товарлар (хизматлар) экспортида ҳам бир томонлама ҳисобварақ-фактурани шакллантиринг. Бунда харидорнинг номи ёнида «норезидент» белгисини қўйинг.

    Қачон ҳисобварақ-фактурани қоғоз шаклида расмийлаштириш мумкин

    Ҳисобварақ-фактурани қоғоз шаклида фақат икки ҳолатда расмийлаштириш мумкин:

    1. ЭҲФ тизимида техник носозликлар вужудга келганда .

    Носозликлар ЭҲФ оператори томонидан расмий равишда тасдиқланган бўлиши керак. Улар бартараф қилингандан сўнг вақтинчалик қоғоздаги ҳисобварақ-фактуралар маълумотларини 5 кун давомида албатта ЭҲФ тизимига киритинг. ЭҲФни расмийлаштираётганда қоғоз шаклидаги санани кўрсатинг.

    Одатда, барча вужудга келадиган техник носозликлар вақтинчалик ва маҳаллий хусусиятга эга бўлади. Бундай ҳолатлар вужудга келган тақдирда, чора сифатида исталган бошқа ЭҲФ оператори хизматидан фойдаланишингиз мумкин. Ҳозирги кунда ЭҲФ операторлари 24та бўлиб, уларнинг рўйхати ва контактлари ДСҚнинг расмий сайтида мавжуд (https://soliq.uz/page/operatorlar). Бошқа операторнинг...

    lock

    Чтобы читать дальше, подпишитесь на Buxgalter Pro

    Помощь