Yillik inventarizatsiya – 2026: tartib va hujjatlar
DSQ tomonidan tayyorlangan Xoʻjalik yurituvchi sub’yektlarning davlat soliq xizmati organlarida QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi nizom loyihasi e’lon qilindi. «Norma» MChJning yetakchi eksperti Jorilla Abdullayev uni takomillashtirishni koʻzlab oʻz takliflarini kiritdi._uz.jpg)
Nizom loyihasida xoʻjalik yurituvchi sub’yektni QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtkazish tartibi belgilangan. Roʻyxatdan oʻtkazishning quyidagi mexanizmi taklif etilgan:
- xoʻjalik yurituvchi sub’yekt ariza taqdim etadi;
- QQS toʻlovchilarning yagona reyestriga hisobga oluvchi yozuv qayd etiladi;
- xoʻjalik yurituvchi sub’yektga QQS toʻlovchining kodi va roʻyxatdan oʻtkazish guvohnomasi beriladi.
Loyihada har xil vaziyatlarda QQS toʻlashga oʻtish chogʻida turli muddatlarda ariza berish taklif etilgan (5–7-bandlar). Ushbu tartib-taomilni soddalashtirish maqsadida barcha xoʻjalik yurituvchi sub’yektlar uchun ariza berishning yagona muddatini belgilash maqsadga muvofiq. Masalan:
- yalpi tushumning belgilangan me’yoriy miqdoridan oshgan;
- aksizlanadigan mahsulot ishlab chiqarish uchun ruxsatnoma olingan;
- ixtiyoriy ravishda toʻlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan boshlab 10 kun davomida.
Loyihada QQS toʻlovchisini roʻyxatdan oʻtkazishdan avval soliq organlariga ariza beruvchini 10 kun davomida quyidagilar yuzasidan oʻrganish huquqi berilgan (8-band):
- soliq toʻlovchi qayd etilgan manzilda haqiqatda turishi;
- uzoq muddatli va joriy aktivlari mavjudligi;
- ijara shartnomasi mavjudligi va h.k.
Soliq organlarida mavzuga oid va ekspress-oʻrganishlarni amalga oshirish uchun shundoq ham yetarli asoslar mavjud deb oʻylaymiz (VMning 27.11.2018 yildagi 965-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom). Fikrimizcha, har bir yangi hujjatda ularni qayd etish maqsadga muvofiq emas. Buning ustiga, bugungi kunda soliqchilar oʻzlarining hamda boshqa vazirlik va idoralarning ma’lumotlar bazalaridan faol foydalanmoqdalar. Barcha zarur axborotni soliq toʻlovchining huzuriga bormasdan olishlari mumkin.
Loyihaning 9-bandida nazarda tutilishicha, ariza taqdim etilmaganda yoki taqdim etish muddatiga rioya etilmaganda soliq organi korxonani QQS toʻlovchisi sifatida mustaqil ravishda roʻyxatdan oʻtkazadi. Shunday qilish toʻgʻri. Biroq arizasiz ham soliq toʻlovchini roʻyxatdan oʻtkazish mumkin boʻlsa, uni berishdan nima naf? Ehtimol, faqat ixtiyoriy ravishda QQS toʻlashga oʻtganda ariza berish zaruratini koʻrib chiqqan ma’quldir? Bu soʻnggi paytda shundoq ham uzluksiz tus olgan soliq organlari bilan hujjatlar aylanishini osonlashtirgan boʻlar edi.
Barcha hollarda ariza asosida roʻyxatdan oʻtkazish tartibi saqlanib qoladigan boʻlsa, uni taqdim etmaganlik yoki muddatiga rioya etmaganlik uchun sanksiyalarni qayd etish maqsadga muvofiq.