9 oyni xatolarsiz yopamiz:
Sentyabr oyida tovarlarni markirovkalash va kuzatish tizimini bosqichma-bosqich joriy etishning pilot loyihasini boshlash rejalashtirilmoqda. Bu DSQ tomonidan ishlab chiqilib, QHTBT portalida muhokama qilish uchun joylashtirilgan hujjat loyihasidan kelib chiqadi.
2019 yil sentyabrdan sigaretalarni markirovkalashni boshlash rejalashtirilmoqda, oktyabrdan esa markirovkalanadigan mahsulotlar roʻyxatida 3 ta pozitsiya boʻladi. 5 ta yirik ishlab chiqaruvchilar tomonidan tayyorlangan alkogol mahsulotlari hamda plastik va shisha idishlarda, shuningdek bochkachalarda (kegalarda) chiqariladigan qizilmiya ildizidan tayyorlangan pivo qoʻshiladi. Tovarlar loyiha doirasida generatsiyalangan maxsus shtrix-kodlar bilan markirovkalanadi.
Pilot loyiha Oʻzbekiston DSQ va «Istiqbolli texnologiyalarni rivojlantirish markazi» MChJ (Rossiya Federatsiyasi) tomonidan imzolangan memorandum doirasida amalga oshiriladi.
Tovarlarni markirovkalash va kuzatish axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda – TMK AT) joriy etish moʻljallanmoqda. Pilot loyiha davomida uning operatori etib muassisi «Istiqbolli texnologiyalarni rivojlantirish markazi» MChJ hisoblangan «CRPT TURON» MChJni tayinlash taklif etilmoqda.
DSQ pilot loyiha ishtirokchilarini, shuningdek mahsulotlarini markirovkalash lozim boʻlgan tadbirkorlik sub’yektlarini aniqlaydi.
Loyihada ishtirok etayotgan ishlab chiqaruvchilar va import qiluvchilar oʻz mahsulotlarini Mahsulotlar reyestriga kiritishi lozim boʻladi. Buning uchun ular aloqa kanallari orqali yoki TMK AT rasmiy sayti yordamida TMK AT ma’muriga roʻyxatdan oʻtish toʻgʻrisida arizani yuborishlari kerak. Buyurtmada quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
- mahsulot nomi;
- tovar kodi, GS1-128 shtrix-kodi, shuningdek oʻram turiga (idishiga) muvofiq tovar kodlari;
- oʻram (idish) turi.
Ushbu ma’lumot asosida TMK AT ma’muri ishtirokchilar uchun markirovkalashga noyob shtrix-kodlarni generatsiyalaydi. Ishlab chiqaruvchilar ularni bevosita ishlab chiqarish liniyalarida qoʻyadilar. Import qiluvchilar ishlab chiqaruvchi bilan ushbu shtrix-kodlarni qoʻyish yoki mustaqil ravishda bojxona omborida buni amalga oshirish haqida kelishib olishlariga toʻgʻri keladi.
Ishlab chiqaruvchilar (import qiluvchilar), ulgurji savdo tashkilotlari mahsulotga egalik huquqi tovarni muomalaga kirituvchi bir sub’yektdan boshqasiga oʻtayotganligi haqida TMK AT ma’murini xabardor qilishi lozim. Buning uchun ma’murga boshlangʻich hujjatni ilova qilgan holda tovar yukxatini yuborish kerak. Mazkur ma’lumot elektron hisobvaraq-fakturadagi ma’lumotlar bilan birlashtiriladi.
Chakana savdo korxonalari, ya’ni tovarni realizatsiya qiluvchi yakuniy boʻgʻin onlayn-NKM bilan jihozlangan boʻlishi lozim. Ular TMK AT ma’muriga sotgan tovarlari haqidagi ma’lumot onlayn-NKM fiskal ma’lumotlar operatori tomonidan uzatiladi.
Ta’kidlash joizki, loyiha ishtirokchilarining cheklarida tovar kodi va identifikatsiyalash kodi haqida ma’lumot keltiriladi.
Mamlakatda onlayn-NKM tizimi joriy etish bosqichida turganligi bois loyihada yana bir taklif – ulgurji sotuvchi mahsulotlarni onlayn-NKMga ega boʻlmagan chakana savdo korxonalariga realizatsiya qiladigan holatlar uchun alohida tartib joriy qilinishi ilgari surilgan. Mazkur holatda ulgurji sotuvchi shtrix-kodlarni skanerlab, sotilgan tovar sifatida tizimga kiritishi lozim boʻladi.
Tovar yaroqsiz holga kelganda, egasi uni hisobdan chiqarishi va TMK ATga quyidagilar qayd etilgan ma’lumotni yuborishi kerak:
- oborotdan chiqarilayotgan tovar kodi va identifikatsiya kodi;
- tovarning chiqib ketishi rasmiylashtirilgan hujjatning nomi, sanasi va raqami;
- tovar oborotdan chiqarilgan maydonchaning manzili;
- tovarning oborotdan chiqarilish sabablari.
Ishga tushirilayotgan tizimning eng asosiy funksiyalaridan biri – iste’molchilarni kontrabanda va kontrafakt tovarlardan himoyalash. Shu bois iste’molchilarga mobil aloqa qurilmalari yordamida tovarning asllilik darajasini tekshirish imkoniyati beriladi. U identifikatsiyalash skanerlovchi vositasini bepul mobil ilovasi yordamida oʻtkazib, TMK AT ma’muridan javob oladi. Ma’lumotlarning nomuvofiqligi aniqlanganda, ushbu mobil ilova orqali MTK ATga keyinchalik chora koʻrilishi uchun xabarnoma yuboriladi.
Tovar harakati toʻgʻrisidagi ma’lumotlardan DSQ xabardor boʻladi. Bu tadbirkorlik sub’yektlari tomonidan soliqlar toʻgʻri hisoblanishi va toʻlanishi ustidan nazoratni kuchaytirishga imkon beradi.
Loyihani amalga oshirish yakunlari boʻyicha 2020 yil 31 martga qadar Vazirlar Mahkamasiga identifikatsiya vositalari bilan tovarlarni markirovkalash va keyinchalik kuzatish tizimini yanada takomillashtirishga doir, quyidagilar nazarda tutilgan takliflar kiritilishi lozim:
- identifikatsiya vositalari bilan markirovkalanishi va keyinchalik kuzatilishi lozim boʻlgan tovarlar roʻyxatini bosqichma-bosqich kengaytirish;
- Davlat soliq qoʻmitasi qoshida ishlab chiqariladigan va import qilinadigan mahsulotlarni hisobga olish elektron bazasini yaratish.
Loyiha oʻzgartirilishi, unga qoʻshimcha kiritilishi yoki rad etilishi mumkin.
Oleg Gayevoy.
