Qanday shaxslar oʻzaro bogʻliq deb e’tirof etiladi

2021 yil 1 noyabr

Soliq kodeksining VI boʻlimi kuchga kirganidan keyin soliqchilar oʻzaro bogʻliq boʻlgan shaxslar oʻrtasida tuzilgan bitimlar boʻyicha narxlarni nazorat qilishlari hamda muayyan shartlarda soliqlarni qoʻshimcha hisoblashlari shart boʻladi. Bu kimlarga taalluqli ekanligi haqida buxgalter.uz iltimosiga binoan DSQ Soliq solish uslubiyati departamentining bosh mutaxassisi Ra’no ALIShAYeVA soʻzlab berdi:

– Oʻzaro bogʻliqlikda bir shaxs boshqa shaxsning qabul qiladigan qaroriga ta’sir koʻrsatishi mumkinligi nazarda tutiladi. Shaxslar oʻrtasidagi soliqqa oid huquqiy munosabatlarda oʻzaro munosabatlarning oʻziga xos xususiyatlari quyidagilarga ta’sir koʻrsatsa, ular oʻzaro bogʻliq boʻlgan shaxslar deb e’tirof etiladi :

tuziladigan bitimlarning shartlariga;
bitimlarning natijalariga;
faoliyatining iqtisodiy natijalariga.

Agar shaxslar oʻzaro bogʻliq boʻlgan shaxslar hisoblansa, ular oʻrtasidagi bitimlar boʻyicha narxlar soliq organlari tomonidan doimiy nazorat qilinadi.

Oʻzaro bogʻliqlik belgilari SKda qayd etilgan, ular 11 ta . Bundan tashqari, soliq organlari SKda nazarda tutilmagan asoslar boʻyicha shaxslarni sud tartibida oʻzaro bogʻliq deb e’tirof etishga haqlidir.

Transfert narxlar shakllanishi ustidan nazorat qilish maqsadlarida quyidagi oʻzaro bogʻliqlik shartlari belgilangan

Shaxslar	Oʻzaro bogʻliqlik shartlari
Yuridik shaxslar	Bevosita va (yoki) bilvosita ishtirokning ulushi 20%dan ortiqni tashkil etadi; Ayni bir shaxsning bevosita va (yoki) bilvosita ushbu yuridik shaxslarda ishtirokining ulushi 20%dan ortiqni tashkil etadi; Boshqaruv (direktorlar kengashi va h.k.) tarkibining kamida 50%i ayni bir shaxsning qaroriga koʻra tayinlanadi; Boshqaruv (direktorlar kengashi va h.k.) tarkibining 50%dan ortigʻini ayni bir jismoniy shaxslar va ularning oila a’zolari tashkil etadi; Ijro etuvchi organning (direktor va h.k.) vakolatlari ayni bir shaxs tomonidan amalga oshiriladi
Yuridik va jismoniy shaxslar	Jismoniy shaxsning yuridik shaxsda bevosita va (yoki) bilvosita ishtirokining ulushi 20%dan ortiqni tashkil etadi
Yuridik, jismoniy shaxslar	Yuridik shaxsning direktorini, direktorlar kengashi tarkibining kamida 50%ini tayinlashga (sayloviga) oid vakolatlarga ega boʻlgan shaxs; Yuridik shaxsning yakka tartibdagi ijro etuvchi organi vakolatlarini amalga oshiruvchi shaxs
Yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar	Har bir ilgarigi shaxsning keyingi yuridik shaxsdagi bevosita ishtiroki 50%dan ortiqni tashkil etadi
Jismoniy shaxslar	Bir jismoniy shaxs boshqa jismoniy shaxsga lavozim mavqei boʻyicha boʻysunadi; Jismoniy shaxs, uning eri (xotini), ota-onasi (shu jumladan uni farzandlikka olgan ota-onasi), erining (xotinining) ota-onasi, farzandlari (shu jumladan u farzandlikka olganlar), toʻliq va toʻliq boʻlmagan qarindosh aka-ukalari va opa-singillari, shuningdek vasiysi (homiysi) va jismoniy shaxs homiyligidagi shaxs

Soliq kodeksida bitimlarning taraflarini oʻzaro bogʻliq boʻlgan shaxslar deb e’tirof etish imkoniyati SKda keltirilgan roʻyxat bilan cheklanmaganligi belgilangan. Yuridik va jismoniy shaxslar faoliyatining iqtisodiy natijalariga ta’sir koʻrsatish belgilari mavjud boʻlsa, rasmiy ishtirok (nazorat) belgilari boʻlmasa ham sud tomonidan ular oʻzaro bogʻliq deb e’tirof etilishi mumkin .