Pul mablagʻlarining ortiqchasi va kamomadi qanday hisobga olinadi

preview

“Korxona chakana savdo bilan shugʻullanadi, naqd pulni inkassatsiya xizmati orqali bankka topshiradi. Biroq summalarni hisobvaraqqa oʻtkazishda ba’zan kamomad va ortiqchalik aniqlanadi. Ushbu vaziyat buxgalteriya hisobida qanday toʻgʻri aks ettiriladi?”.

Savolga “Norma” eksperti Viktoriya BEZGINA javob berdi:

 

– Naqd pullar bilan ishlash tartibini tartibga solgan 2687-son Kassa operatsiyalarini amalga oshirish qoidalari 2019 yilda oʻz kuchini yoʻqotgan. Shu bois naqd pul bilan ishlaydigan korxonalarga ichki lokal hujjat - Naqd pul mablagʻlari bilan operatsiyalar boʻyicha nizomni ishlab chiqish va tasdiqlashni tavsiya qilamiz. Barcha kassir-sotuvchilar bilan toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuzing.

Ba’zan shunday boʻladiki, garchi inkassatsiya bosqichida kassir lozim boʻlganidek barchasini topshirgan va bu borada buning hujjatli (yukxati, chiqim kassa orderi va inkassator kvitansiyasi, hisobga olish jurnalida qayd va h.k.) tasdigʻi boʻlsada, hisobvaraqqa notoʻgʻri summa kelib tushadi.

Shartli misolda kassadagi kamomad yoki ortiqchalik bilan bogʻliq vaziyatni koʻrib chiqamiz.

 

Kamomad

Tovarlarni realizatsiya qilishdan 70 000 soʻm miqdorida tushum olindi. 70 000 soʻm miqdorida tushum inkassatsiya qilindi. Hisobvaraqqa 65 000 soʻm kelib tushdi. Inkassatsiyadagi kamomad - 5 000 soʻm.

Bu yerda ikkita vaziyat boʻlishi mumkin:

  • koʻpincha bu haqiqatan kassirning xatosi boʻladi - inkassatsiya xizmatiga naqd pul mablagʻlarini topshirganda hisobda yanglishgan;
  • juda kam hollarda - pul mablagʻlarini inkassatsiya xizmatidan qabul qilish va ularni korxona hisobvaragʻiga oʻtkazishda bank xodimining xatosi. Agar bunday vaziyat roʻy bersa, korxona xizmat koʻrsatuvchi bankka murojaat qilib, kelgusida shunga oʻxshash hollarni oldini olish uchun vaziyatni oxirigacha aniqlashtirib olishi kerak. Bunda Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga amal qiling.

21-son BHMS “Xoʻjalik yurituvchi sub’yektlar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining buxgalteriya hisobi schyotlari rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ga muvofiq sizda quyidagi oʻtkazmalar amalga oshiriladi:

Xoʻjalik operatsiyasining mazmuni

Hujjat-asos

Schyotlar korrespondensiyasi

Summa

Debet

Kredit

Tovarlarni (tayyor mahsulotlarni, ishlarni va xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan tushum kassaga kirim qilindi

NKM hisoboti asosida yozilgan kirim kassa orderi

5010

9030
(9010, 9020)

70 000

Kassadagi tushum inkassatorga topshirildi

Inkassatsiya kvitansiyasi asosida yozilgan chiqim kassa orderi

5710

5010

70 000

Inkassatsiya qilingan tushum summasi hisobvaraqqa oʻtkazildi

Bank koʻchirmasi

5110

5710

65 000

Inkassatsiya boʻyicha kamomad summasi kamomadlarni hisobga oluvchi schyotga hisobdan chiqarildi

Bank dalolatnomasi

5910

5710

5 000

agar kassirning aybi aniqlangan va isbotlangan boʻlsa:

Aniqlangan kamomad uchun aybdor boʻlgan shaxs aniqlandi

Kassirning tushuntirish xatini olgandan soʻng, rahbarning buyrugʻi (farmoyishi)

4730

5910

5 000

Aybdor xodimning mehnatiga haq toʻlash summasidan moddiy zararni qoplash

 

Rahbarning buyrugʻi (farmoyishi) asosida ish haqi qaydnomasi

6710

4730

5 000

agar kassir aybdor boʻlmasa:

Inkassatsiya boʻyicha kamomad summasi davr xarajatlariga hisobdan chiqarildi

Kamomad summasini davr xarajatlariga hisobdan chiqarish toʻgʻrisida rahbarning qarori (buyrugʻi) qabul qilindi

9430*

5910

5 000

Bank inkassatsiya xizmati yoki bank xodimining aybini tan olgan holda, korxona hisobvaragʻiga inkassatsiya qilingan tushumning kamomad summasini kompensatsiya qildi

Hisobvaraqqa inkassatsiya qilingan tushumning aniqlangan kamomadi boʻyicha talabnomaga javob tariqasida xizmat koʻrsatuvchi bank bilan yozishmalar

5110

9390

5 000

 * Bunday xarajatlar foyda soligʻi boʻyicha chegirilmaydigan xarajatlar jumlasiga kiradi .

 

Ortiqcha pullar

Tovarlarni realizatsiya qilishdan 70 000 soʻm miqdorida tushum olindi. 70 000 soʻm miqdorida tushum inkassatsiya qilindi. Hisobvaraqqa 72 000 soʻm kelib tushdi. Pul mablagʻlarini inkassatsiya qilishdagi ortiqcha pullar - 2 000 soʻm.

Bu holda buxgalteriya oʻtkazmalari quyidagi tarzda boʻladi:

Xoʻjalik operatsiyasining mazmuni

Hujjat-asos

Schyotlar korrespondensiyasi

Summa

Debet

Kredit

Tovarlarni (tayyor mahsulotlarni, ishlarni va xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan tushum kassaga kirim qilindi

NKM hisoboti asosida yozilgan kirim kassa orderi

5010

9030

(9010, 9020)

70 000

Kassadagi tushum inkassatorga topshirildi

Inkassatsiya kvitansiyasi asosida yozilgan chiqim kassa orderi

5710

5010

70 000

Inkassatsiya qilingan tushum summasi hisobvaraqqa oʻtkazildi

Bank koʻchirmasi

5110

5710

72 000

Pul mablagʻlarini inkassatsiya qilishdagi ortiqcha pullar summasi boshqa operatsion xarajatlarni hisobga oluvchi schyotga hisobdan chiqarildi

Bank dalolatnomasi, kassirning tushuntirish xati, buxgalteriya ma’lumotnomasi

5710

9390*

2 000

 * Foyda soligʻi toʻlovchilar uchun foyda soligʻi hisob-kitobida olingan daromadni jami daromad tarkibiga kiritishni unutmang . Aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilar uchun bunday daromad hisobot (soliq) davri yakunlari boʻyicha umumiy jami daromadlaridagi ulushi ustunlik qiladigan faoliyat turi uchun belgilangan soliq stavkasi boʻyicha soliq solinadi .

 

 

Naqd hisob-kitob Naqd hisob-kitob Naqd hisob-kitob /oz/publish/doc/text180102_pul_mablaglarining_ortiqchasi_va_kamomadi_qanday_hisobga_olinadi