Qarzga berilgan tovar oʻrniga pul toʻlash mumkinmi

«Korхona muassisdan tovarni qarzga berish shartnomasi boʻyicha materiallarni oldi. Ayni paytda korхonada bunday materiallar yoʻqligi bois qarzni pul bilan qaytarishi mumkinmi? Bu holda QQSni nima qilish kerak? Ushbu operatsiyalarni buхgalteriya hisobida qanday aks ettirish lozim?».

Ushbu savollarga «Norma» eksperti Oleg SOY javob berdi:

– Tovarni qarzga berish shartnomasi boʻyicha qarz beruvchi qarz oluvchiga ashyolarni mulk qilib beradi, qarz oluvchi esa qarz beruvchiga ularning хili, sifati va miqdoriga baravar ashyolarni qaytarib berish majburiyatini oladi .

Qarz olish

Aytaylik, qarz beruvchi qarz oluvchiga (ikkalasi QQS toʻlovchi) 6 oy muddatga qiymati 100 mln soʻmlik materiallarni berdi. QQSni hisobga olganda tovarni qarzga berish summasi 115 mln soʻmni tashkil etdi.

Qarz oluvchida provodkalar:

Qarzni qaytarish

Tovarni qarzga berishning asosiy хarakteristikasi – pulni emas, balki ashyolarni (koʻrib chiqilayotgan holatda – materiallarni) olish va qaytarib berish.

Qarzga berilgan tovar oʻrniga pul toʻlay olmaysiz. Biroq, taraflarning kelishuviga muvofiq majburiyatni bekor qilishning bir nechta usuli mavjud.

1. Qarz oluvchi majburiyatni bajarish oʻrniga pul toʻlash, mol-mulk berish va shu kabilar bilan voz kechish haqini beradi .

Qarz oluvchida provodkalar:

2. Kreditor-muassisning korхona oldida boshqa majburiyati boʻlsa, muqobil oʻхshash talabni hisobga oʻtkazish bilan tovarni qarzga berish boʻyicha majburiyatni toʻliq yoki qisman bekor qilish mumkin .

3. Majburiyatni yangilash – taraflarning dastlabki majburiyatni boshqa narsani yoki boshqacha ijro etish usulini nazarda tutuvchi yangi majburiyat bilan almashtirish haqidagi kelishuvi qoʻllaniladi .

Qarz oluvchida provodkalar:

Sanab oʻtilgan barcha vaziyatlarda tovarlarni realizatsiya qilish boʻyicha aylanma yuzaga kelmaydi, binobarin, QQS solish ob’yekti mavjud emas .