2023 yilda QQSni qanday toʻlaymiz

preview

Soliq stavkasi va QQSni qoplashda kameral tekshiruv muddatlari oʻzgardi, ayrim soliq imtiyozlari bekor qilindi. SKning QQS qismidagi oʻzgartirishlar va 2023 yil 1 yanvardan boshlab  ularni qanday qilib qoʻllash toʻgʻrisida bizning sharhimizda oʻqing:

 

QQS stavkasi pasaytirilmoqda

2023 yilning 1 yanvaridan boshlab soliq stavkasi 15%dan* 12%gacha, ya’ni 1,25 baravarga pasaytirilmoqda.

*QQSning 15 foiz stavkasi 20%dan pasaytirilgandan keyin 2019 yilning 1 oktyabridan boshlab amal qilgan.

2023 yilning 1 yanvaridan boshlab QQS stavkasining pasaytirilishi quyidagilarni bildiradi:

  • 2023 yilning 1 yanvaridan boshlab realizatsiya qilinadigan   tovarlar (xizmatlar) boʻyicha shartnomalar tuzilgan sana va ular boʻyicha toʻlovdan qat’i nazar QQS stavkasi 12% miqdorda qoʻllaniladi;
Misol
QQS stavkasining oʻzgarishi munosabati bilan shartnoma shartlarini oʻzgartirish
Korxona 2022 yilning dekabr oyida 15% QQSni hisobga olgan holda 115 mln soʻm summada yetkazib berishga doir shartnoma tuzdi. Shu oyda shartnoma boʻyicha 40% (46 mln soʻm) miqdorida oldindan toʻlov oldi. Tovarni yetkazib berish 2023 yilning yanvar oyiga moʻljallangan.

Yanvar oyida tovarni realizatsiya qilish va EHF rasmiylashtirishda korxona QQSning 12% stavkasini koʻrsatadi. Bunda u xaridor bilan yetkazib berishga doir shartnomaga – QQS stavkasini 15%dan 12%ga oʻzgartirish va shunga muvofiq shartnomaning umumiy summasini oʻzgartirish yoki  ilgarigidek qoldirish toʻgʻrisida qoʻshimcha kelishuv tuzishi kerak.

Bu yerda bu haqda batafsil oʻqing:

  • ilgari 15% stavka boʻyicha, shuningdek TMZ qoldiqlari va 2023 yilning 1 yanvari holatiga balansda hisobda turgan uzoq muddatli aktivlar boʻyicha hisobga olingan QQSga – tuzatish kiritilmaydi;
Misol
QQS stavkasi oʻzgargandan soʻng TMZ va AVni realizatsiya qilish
2023 yilning 1 yanvari holatiga korxonaning balansida 15% stavka boʻyicha QQSni hisobga olgan holda sotib olingan tovarlar va asosiy vositalar hisobda turadi. Ular boʻyicha “kiruvchi” QQS hisobga olishning barcha shartlariga rioya qilinganda hisobga qabul qilingan. Shuningdek, balansda tayyor mahsulotlar hisobda turadi, ularni ishlab chiqarishda 15% QQSni hisobga olgan holda sotib olingan xom ashyo, materiallar va xizmatlardan foydalanilgan.

Tovarlar, mahsulotlar yoki asosiy vositalarni 2023 yilning 1 yanvaridan keyin realizatsiya qilishda korxona QQSning 12% stavkasini qoʻllaydi.

  • 2023 yilning 1 yanvaridan QQS toʻlashga oʻtishda (ixtiyoriy yoki majburiy tartibda) yoki imtiyozlar bekor qilinganda TMZ qoldiqlari va uzoq muddatli aktivlar boʻyicha QQSni hisobga qabul qilish EHFga asosan ular rasmiylashtirilgan paytda amalda boʻlgan stavkalar boʻyicha amalga oshiriladi. Bunda faqat 2022 yil davomida sotib olingan TMZ qoldiqlari hisob-kitobga olinadi ;
Misol
QQS toʻlashga oʻtishda TMZ qoldiqlari boʻyicha QQSni hisobga qabul qilish
Korxona 2023 yilning 1 yanvaridan boshlab ixtiyoriy tartibda QQSni toʻlashga oʻtadi. 1 yanvar holatiga balansda 15% stavka boʻyicha QQS bilan sotib olingan TMZ qoldiqlari mavjud:
  • 2022 yil davomida – 115 mln soʻm;
  • 2022 yilga qadar – 46 mln soʻmga,

shuningdek 2021-2022 yillarda 15% QQS bilan sotib olingan, qoldiq qiymati qayta baholashni hisobga olmagan holda 138 mln soʻmni tashkil etadigan asosiy vositalar.

2023 yilning yanvar oyi uchun QQS boʻyicha hisobotda korxona 33 mln soʻm ((115 + 138) : 115 x 15) miqdorida TMZ qoldiqlari va asosiy vositalar boʻyicha QQSni hisobga qabul qilishni aks ettiradi.

  • QQS boʻyicha soliq bazasiga qoʻshimcha hisobvaraq-faktura asosida tuzatish kiritishda tovarlar (xizmatlar)ni realizatsiya qilish paytida amal qilgan soliq stavkasi qoʻllaniladi.
Misol
QQS stavkasi oʻzgargandan soʻng soliq bazasiga tuzatish kiritish
Korxona 2022 yilning dekabr oyida tovarlarni 15% stavka boʻyicha QQS hisoblagan holda realizatsiya qildi. 2023 yilning yanvar oyida xaridor nuqson tufayli tovarning bir qismini qaytardi. Korxona yanvar oyida tovarni qaytarish sanasida qoʻshimcha EHF rasmiylashtirishi va unda yanvar oyida 12% stavka boʻyicha QQS amal qilishiga qaramay, QQS boʻyicha soliq bazasiga salbiy tuzatishni 15% stavka boʻyicha QQS hisoblagan holda aks ettirishi kerak.

 

QQSning oʻrnini qoplashda kameral tekshiruv oʻtkazish muddati qisqaradi

2023 yilning 1 yanvaridan boshlab kameral soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha QQS boʻyicha salbiy farqning oʻrnini qoplash muddati soliq organlarini soliq summasini qaytarish toʻgʻrisida xabardor qilish sanasidan e’tiboran 60 kundan 30 kungacha qisqartirilmoqda.

Eslatib oʻtamiz

Soliq toʻlovchi soliq organlarini QQS boʻyicha salbiy farqning oʻrnini qoplash toʻgʻrisida soliq hisobotini topshirishda xabardor qiladi. Kameral tekshiruv oʻtkazish natijalari boʻyicha soliq organi oʻrnini qoplash yoki oʻrnini qoplashni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Ayrim toifadagi soliq toʻlovchilar uchun oʻrnini qoplashning tezlashtirilgan tartibi nazarda tutilgan – 7 kun davomida va dastlabki kameral tekshiruvsiz.

QQSni oʻrnini qoplash huquqidan foydalanish uchun soliq toʻlovchi xavfning “yashil hududida” boʻlishi kerak .

 

QQS boʻyicha ayrim imtiyozlar bekor qilinmoqda

2023 yilda QQS boʻyicha quyidagi imtiyozlarning amal qilishi toʻxtaydi:

  • byudjet mablagʻlari hisobidan har yillik mineral xom ashyo bazasini rivojlantirish va qayta tiklash davlat dasturlari doirasida koʻrsatiladigan geologiya xizmatlari boʻyicha ;
  • pochta markalari, markali otkritkalar, konvertlarni realizatsiya qilish boʻyicha ;
  • byudjet mablagʻlari hisobidan bajariladigan ilmiy-tadqiqot va innovatsion ishlarni realizatsiya qilish boʻyicha .

Mazkur imtiyozlar 2023 yilning 1 aprelidan boshlab bekor qilinadi;

  • Milliy gvardiyaning qoʻriqlash boʻlinmalari xizmatlari boʻyicha .

Mazkur imtiyoz 2023 yilning 1 iyulidan boshlab bekor qilinadi.

 

Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari QQSni toʻlovchilarga aylanishi mumkin

2023 yilga qadar davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish doirasida QQSni toʻlovchilar hisoblanmagan. Istisno – Oʻzbekistonning bojxona chegarasi orqali tovarlarni olib oʻtishda bojxona QQSni toʻlash .

2023 yildan boshlab davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari Prezident yoki Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan QQSni toʻlovchilar deb e’tirof etilishi mumkin.

 

QQS toʻlovchisi guvohnomasining amal qilishi toʻxtatib turilgan davr uchun QQSni hisobga qabul qilish

2023 yilning 1 yanvaridan boshlab guvohnomaning amal qilish muddati toʻxtatilganligi munosabati bilan ilgari hisobga qabul qilinmagan “kiruvchi” QQS uning amal qilish muddati tiklangan taqdirda, hisobga qabul qilinishi mumkin.

Eslatib oʻtamiz

QQS toʻlovchisi guvohnomasini toʻxtatib turish tartibi QQS toʻlovchilarini soliq organlarida maxsus roʻyxatdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan.

Haqiqatda olingan tovarlar (xizmatlar) boʻyicha QQSni hisobga qabul qilish faqat amal qilayotgan QQS toʻlovchisi guvohnomasiga ega yetkazib beruvchilarning EHF asosida amalga oshiriladi.

QQS toʻlovchisi guvohnomasi toʻxtatib turilgunga qadar hisobga qabul qilingan QQSga tuzatish kiritilmaydi.

QQS toʻlovchisi guvohnomasining amal qilish muddati tiklangan taqdirda, toʻxtatib turilgan davrda hisobga qabul qilinmagan “kiruvchi” soliqqa tuzatish kiritiladi – hisobga qabul qilinadi. Bu guvohnomaning amal qilish muddati tiklangan taqdirda “kiruvchi” QQSni hisobga qabul qilish huquqi tiklanishini bildiradi. Shu jumladan – guvohnomaning toʻxtatib turilishi asosida hisobga qabul qilinmagan soliq summasi boʻyicha.

Mazkur tartib QQS toʻlovchisi guvohnomasi toʻxtatib turilgan soliq toʻlovchi hamda uning kontragentlariga tatbiq etiladi.

Mazkur oʻzgartirishlar kiritilgunga qadar soliq toʻlovchining oʻzi ham, uning kontragentlari ham guvohnomaning amal qilishi toʻxtatib turilgan davr uchun – hatto u tiklanganidan keyin ham “kiruvchi” QQSni hisobga qabul qilishga haqli boʻlmaganlar.

Misol
Toʻlovchi guvohnomasining amal qilishi tiklangandan keyin “kiruvchi” QQSni hisobga qabul qilish
Soliq organi QQS boʻyicha soliq qarzi uchun QQS toʻlovchisi guvohnomasining amal qilishini toʻxtatib turibdi. Guvohnomaning amal qilishini toʻxtatib turish davrida korxona 12% QQSni hisobga olgan holda 112 mln soʻmlik tovarlarni realizatsiya qildi. Guvohnomaning amal qilishi toʻxtatib turilganligi tufayli hisobga qabul qilinmagan “kiruvchi” QQS 10 mln soʻmni tashkil etdi. Korxona tomonidan realizaiya qilish boʻyicha hisoblangan 12 mln soʻm miqdorida QQS ham uning xaridorlari tomonidan hisobga qabul qilinmagan.

QQS toʻlovchisi guvohnomasi tiklangandan soʻng korxona hisobga qabul qilish summasiga 10 mln soʻmga tuzatish kiritish (oshirish)ga haqli. Uning kontragentlari (xaridorlari) ham hisobga qabul qilishga 12 mln soʻmga tuzatish kiritishga (oshirishga) haqli.

 

Yirik soliq toʻlovchilar “import” QQS toʻlovi hisobiga QQS boʻyicha qoplashni hisobga qabul qilishlari mumkin

Yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kiritilgan va Yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo davlat soliq inspeksiyasida hisobda turadigan soliq toʻlovchilar tovarlarni import qilish chogʻida QQS toʻlovi hisobiga byudjetdan qoplanishi lozim boʻlgan QQSni hisobga qabul qilishlari mumkin.

Yuridik shaxslarni yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kiritishning mezonlari maxsus Nizomda belgilangan.

QQSni oʻzaro hisobga olish soliq va bojxona organlari tomonidan avtomatik tarzda amalga oshiriladi. Buning uchun import qiluvchi-soliq toʻlovchi BYuDni rasmiylashtirayotganda import qilish chogʻida QQS qoplanishi lozim boʻlgan summa hisobidan toʻlangani (hisobga olingani) toʻgʻrisida belgi qoʻyishi lozim.

 

 

QQS: soliq hisobi — maslahatlar QQS QQS (soliq hisobi) — buxgalter.uz ekspertlarining maslahatlari: tushuntirishlar, misollar va koʻp beriladigan savollarga javoblar. /oz/publish/doc/text186966_2023_yilda_qqsni_qanday_tulaymiz