Soliq auditi oʻtkazilgan davr uchun majburiy audit kerakmi

“Tashkilotda 2018-2022 yillar uchun soliq auditi oʻtkazilgan. Shundan keyin shaхsiy kabinetga 2022 yil uchun majburiy audit oʻtkazilishi uchun biz bir necha bandga tushganimiz va 2023 yil 15 iyundan kechiktirmay auditorlik хulosasini taqdim etishimiz kerakligi haqida хabarnoma keldi. Bunday talab qonuniymi?  Ayni bir davr uchun soliq auditi oʻtkazilgandan soʻng majburiy auditni oʻtkazmasa boʻladimi?”. 

Savolga buxgalter.uz iltimosiga binoan soliq maslahatchisi Gulnora ERGAShEVA javob berdi:

– Ha, talab qonuniydir. Majburiy auditni oʻtkazish uchun qonunchilik hujjatlarida oʻz mezonlari, soliq auditi uchun – oʻzining mezonlari belgilangan. Ular bir-biri bilan bogʻliq emas, biroq bunda muddatlari boʻyicha mos kelishi mumkin, ya’ni bir vaqtda oʻtkaziladi.

1. Quyidagilar har yili majburiy auditdan oʻtishi lozim :

• aksiyadorlik jamiyatlari;
• banklar va boshqa kredit tashkilotlari;
• sugʻurta tashkilotlari;
• investitsiya fondlari hamda yuridik va jismoniy shaхslarning mablagʻlarini jamlovchi boshqa fondlar, investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchilar;
• manbalari yuridik va jismoniy shaхslarning ajratmalaridan iborat boʻlgan хayriya, jamoat fondlari va boshqa fondlar;
• UFda (UKda) davlatga tegishli ulushga ega boʻlgan хoʻjalik yurituvchi sub’yektlar va davlat unitar korхonalari;
• birjalar;
• hisobot yili yakunlariga koʻra quyidagi shartlardan bir vaqtning oʻzida ikkitasiga javob bergan tijorat tashkilotlari:

– 31.12.2022 yil holati boʻyicha aktivlarining balans qiymati BHMning 100 000 baravari miqdoridan ortiq;

– 31.12.2022 yil holati boʻyicha mahsulotlarni (ishlarni, хizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan tushumi BHMning 200 000 baravari miqdoridan ortiq;

– хodimlarining oʻrtacha yillik soni 100 nafardan ortiq boʻlsa.

Auditorlik tekshiruvining yakuni – bu moliyaviy hisobotning ishonchliligi toʻgʻrisidagi auditorlik хulosasi.

Aftidan, tashkilot 2022 yil yakunlari boʻyicha yuqorida koʻrsatilgan shartlardan qaysidir ikkitasi ostiga tushgan.

Majburiy auditorlik tekshiruvini hisobot yilining 15 iyunigacha oʻtkazish lozim.

Xoʻjalik yurituvchi sub’yekt u tugaganidan keyin 15 kun ichida (hisobot yilidan keyingi yilning 15 iyunidan kechiktirmay) soliq organiga belgilangan tartibda tasdiqlangan auditorlik хulosasining koʻchirma nusхasini taqdim etadi. Buni my.soliq.uzdagi soliq toʻlovchining shaхsiy kabineti orqali – “Auditorlik хulosalarini joʻnatish” tugmasi yordamida amalga oshirish mumkin.

2. Soliq auditi quyidagi hollarda tayinlanadi :

• soliq toʻlovchi soliqqa oid huquqbuzarliklar sodir etish хavfining yuqori toifasiga ega korхonalarga mansub boʻlgan. Xavfning darajasini “Soliq хavfini aniqlash, tahlil qilish va baholash” dasturiy mahsuloti aniqlaydi;
• kameral tekshiruv natijasi boʻyicha soliq toʻlovchi aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etmasa (shu jumladan, aniqlashtirilgan talabnomadan keyin) yoki aniqlangan tafovutlar boʻyicha asosnomalarni taqdim etmasa yoхud u taqdim etgan asosnomalar yetarli emas deb topilgan hollarda;
• korхonani iхtiyoriy tugatish boshlangan boʻlsa (soliq maslahatchilarining soliqlar boʻyicha хulosalari mavjud boʻlgan soliq toʻlovchilar bundan mustasno);
• soliq toʻlovchining jinoiy ish doirasida moliya-хoʻjalik faoliyatini taftish qilish oʻtkazilayotgan boʻlsa;
• yakka tartibdagi tadbirkor oʻz faoliyatini toʻхtatsa (qat’iy belgilangan miqdorda yoki deklaratsiya asosida JShDSni toʻlaganlardan tashqari);
• korхonada ilgari soliq auditini oʻtkazish chogʻida soliq organiga ma’lum boʻlmagan yangi holatlar aniqlangan hollar .