Ustav fondidagi ulushini sotishda norezident qanday soliqlarni toʻlaydi

«Oʻzbekistonning norezidenti boʻlgan chet el yuridik shaxsi Oʻzbekistondagi MChJning ustav fondidagi ulushini sotadi. Ulushning nominal qiymati – 17 000 AQSh dollari. Sotish narxi – 60 000 AQSh dollari. Ulushni sotib oluvchi – jismoniy shaxs».

Buxgalter.uz iltimosiga binoan norezident qanday soliqlarni toʻlashi haqidagi savolga «Arkad Audit» konsalting kompaniyasi direktori Natalya TURALINOVA javob beradi:

Oʻzbekiston korxonasida buxgalteriya va soliq hisobi

– Oʻzbekistondagi MChJda faqat 8330-«Pay va ulushlar» schyotiga analitika oʻzgaradi. Chet ellik mulkdor (1-ta’sischi) chiqib ketadi, jismoniy shaxs (2-ta’sischi) kiradi.

Oʻzbekistondagi MChJ ushbu operatsiya boʻyicha hech qanday soliqlarni toʻlamaydi. Korxona hech narsa toʻlamaydi va bermaydi, shu bois soliq agenti yoki soliq toʻlovchi hisoblanmaydi.

Oʻzbekistondagi MChJdagi ulushini sotishda chet el yuridik shaxsida qanday soliq oqibatlari yuzaga keladi

Foyda soligʻi

Fikrimizga koʻra, ulushni realizatsiya qilishda realizatsiya qilish narxi bilan ulushning nominal qiymati (haqiqiy qiymati emas) yoki, agar ta’sischi ulushni shakllantirmagan, balki uni sotib olgan boʻlsa, nominal ulushni sotib olish qiymati oʻrtasidagi farq soliq bazasi hisoblanadi.

Bu yerda tushunchalardagi farqlarni tushunish muhimdir.

MChJ toʻgʻrisidagi Qonunning 14-moddasi asosida nominal ulush – bu ustav fondidagi ulush; haqiqiy ulush – bu Korxonaning xususiy kapitalidagi (sof aktivlardagi) ulush.

Qanday hollarda qanday ulushlar (nominal yoki haqiqiy) oʻtkaziladi:

Shu tariqa, ulushning haqiqiy qismi faqat ulush Korxonaning oʻzi tomonidan qoplab berilgan taqdirda toʻlanadi. Agarda ta’sischi ulushni boshqa shaxslarga sotsa – Korxonaning hisobotlarida aynan nominal ulush begonalashtiriladi. MChJ toʻgʻrisidagi Qonunning 20-moddasida batafsil oʻqing.

Savoldagi ma’lumotlarga koʻra soliq bazasi – 43 000 AQSh dollari (60 000 – 17 000).

Hisobotlarni topshirish va norezidentning daromadlaridan olinadigan foyda soligʻini toʻlash sanasi

SKning 356-moddasi 5-qismi asosida sotib oluvchi – jismoniy shaxs 10307_6 kodli soliq agenti tomonidan toʻlov manbaida ushlab qolinadigan norezidentlarning daromadlaridan olinadigan Yuridik shaxslardan olinadigan foyda soligʻi hisob-kitobini ustav fondidagi ulush sotilayotgan Oʻzbekistondagi MChJ roʻyxatdan oʻtkazilgan joydagi soliq organiga topshirishi kerak.

Hisob-kitobni ta’sis hujjatlari qayta roʻyxatdan oʻtkazilgunga qadar taqdim etish lozim – bu SKning 356-moddasi talabi. Shu tariqa, soliq hisobotini bayonnoma imzolangandan keyin va ta’sis hujjatlari qayta roʻyxatdan oʻtkazilgunga qadar boʻlgan vaqt oraligʻida topshirish lozim.

Hisob-kitob norezident daromad oladigan valyutada topshiriladi. SKning 356-moddasi 6-qismida Hisob-kitobga ilova qilinishi lozim boʻlgan tasdiqlovchi hujjatlar roʻyxati berilgan. Soliq organlari 10 kun ichida Markaziy bankning Hisob-kitobni taqdim etish sanasidagi kursi boʻyicha soʻmda soliq summasi bilan xabarnoma yozib beradi. Soliq toʻlanganidan keyin ta’sis hujjatlarini qayta roʻyxatdan oʻtkazish amalga oshiriladi.

Norezidentning daromadlaridan olinadigan foyda soligʻi stavkasi

20% .

Xalqaro qonunchilik normalarining qoʻllanilishi

SKning 2-moddasi asosida xalqaro shartnomalarning qoidalari Oʻzbekistonning soliq qonunchiligi normalaridan ustuvorlikka egadir.

Agar sotuvchi (u daromadning haqiqiy oluvchisi) Oʻzbekiston Respublikasi bilan ikkiyoqlama soliq solishning oldini olish toʻgʻrisidagi bitim imzolangan davlatning soliq rezidenti hisoblanishini tasdiqlasa, siz bunday Bitimning normalariga, 13-“Mol-mulk qiymatining oʻsishi” moddasiga murojaat qilishingiz mumkin.

Masalan, Qozogʻiston bilan imzolangan Bitimning 13-moddasida belgilanishicha: “Ahdlashuvchi Davlatlardan birining rezidenti tomonidan oʻz qiymatining 50 foizdan koʻprogʻini bevosita yoki bilvosita oʻzga Ahdlashuvchi Davlatda joylashgan koʻchmas mulkdan oluvchi kompaniya kapitalidagi aksiyalari, ishtiroki ulushi yoki boshqa huquqlarini begonalashtirishdan olingan daromadlari ushbu boshqa Ahdlashuvchi Davlatda soliqqa tortilishi mumkin”.

Mazkur normadan kelib chiqqan holda, faqatgina agar oʻz qiymatining 50 foizdan koʻprogʻini bevosita yoki bilvosita koʻchmas mulkdan oladigan kompaniyadagi ulush sotilsa, toʻlov manbaidagi soliq Oʻzbekistonda toʻlangan boʻlishi kerak. Agar Oʻzbekistondagi MChJ bunday mezonlarga javob bermasa, norezident, ushbu MChJdagi ulushni sotuvchi soliqni oʻz mamlakatida Oʻzbekistondagi toʻlov manbaida soliq ushlab qolinmagan holda toʻlaydi .

Qoʻshilgan qiymat soligʻi

Xulosa

Jismoniy shaxs, soliq agenti sifatida, 43 000 AQSh dollari summasidan norezidentning foyda soligʻini ushlab qolishi kerak, basharti norezident ushbu ulushni shakllantirgan boʻlsa. Buning uchun ustav hujjatlarini qayta roʻyxatdan oʻtkazishdan oldin soliq agenti norezidentning daromadlaridan olinadigan soliq Hisob-kitobini taqdim etadi va soliq organlari tomonidan hisoblab chiqarilgan soliq summasini toʻlaydi.

Ammo, agar ikkiyoqlama soliq solishning oldini olish toʻgʻrisidagi Bitimning normalarini qoʻllash uchun asos mavjud boʻlsa, ushbu soliq ulushni sotuvchi tomonidan mustaqil ravishda toʻlanadi .

Bunday realizatsiya qilishdan QQS hisoblash kerak emas, sababi ulushni sotuvchi imtiyozni qoʻllashi kerak . Soliq boʻyicha Hisob-kitobni topshirish majburiyati shartnoma tomonlarining hech biri zimmasiga yuklatilmagan.