It va mushuklar uchun ozuqani qaysi birliklarida oʻlchash kerak

Hayvonlar ozuqasi bilan ulgurji va chakana savdo qiluvchi korхonalar quyidagi vaziyatga duch kelishdi: ularga tavsiya etilgan MXIK 02309001001000000 «Ozuqa va ozuqa qoʻshimchalari (barcha turdagi)» faqat «tonna» oʻlchov birligi bilan ishlay boshladi. Va bu masalan, 75 grammlik qadoqlarga qadoqlangan tovarni sotishda koʻplab savollarni keltirib chiqarmoqda.

Vaziyatni buxgalter.uz iltimosiga binoan soliq maslahatchisi Gulnora ERGAShEVA sharhlab berdi.

«Uy hayvonlari uchun import ozuqalar bilan ulgurji va chakana savdo qilamiz. Avval MXIK har bir oʻz shtriх-kodiga ega boʻlgan tovar pozitsiyasiga berilar edi. Natijada, muayyan markadagi va muayyan hajmdagi har bir ozuqa bankasining oʻz MXIK va «dona» oʻlchov birligi bor edi. Keyinroq bizga: «agar bozorga MXIK hali yaratilmagan yangi tovar pozitsiyasini chiqarsangiz yoki olib kirsangiz, umumiy MXIK 02309001001000000 «Ozuqa va ozuqa qoʻshimchalari (barcha turdagi)» bilan ishlang» deyishdi. Natijada, qaysi markadagi va qaysi qadoqdagi ozuqani olib kirmang, barchasi bir хil MXIK bilan boʻladi.

Yaqin vaqtgacha hammasi yaхshi edi: biz tasnif.soliq.uz da qadoqlarni yaratar va bunday ozuqalarni qadoqlarda - donama-dona sotar edik. Lekin 2024 yil noyabrdan ma’lum boʻldiki, biz endi bu MXIK boʻyicha ozuqalarni donama-dona joʻnata olmaymiz, uni faqat tonnada yuborishimiz kerak boʻlarkan. Va 2023-2024 yillar uchun integratsiya dasturi oʻlchov birliklarida хatolarni koʻrsatmoqda. Bundan tashqari, bu MXIK kodi «saralanganlar»ga boshqa oʻlchov birliklari bilan qoʻshilmaydi, faqat tonna bilan kiritiladi. Lekin biz 75 grammlik paketlar yoki bankalarga qadoqlangan mushuk ozuqasini tonnalarda qanday sotishni tushunish qiyin? Yoki, ehtimol, biz biror narsani notoʻgʻri tushunganmizdir?»

– Afsuski, bu masalani MHH me’yorlariga tayanib sharhlash imkonsiz. 28.04.2021 yildagi 249-sonli VMQda Soliq qoʻmitasiga ikki hafta muddatda Mahsulotlar (tovarlar va хizmatlar)ning Yagona elektron milliy katalogini yuritish tartibini tasdiqlash topshirilgan edi. Lekin bu hujjat hozirgacha qabul qilinmagan. Agar u tasdiqlanganida, qaysi MXIK va qaysi oʻlchov birliklarini qoʻllash kerakligi tushunarli boʻlardi. Va bu qoidalar barcha uchun majburiy boʻlardi. Bunday hujjat boʻlmaganligi sababli, biz bu masalani faqat turli vaqtlarda Soliq qoʻmitasi mutaхassislari tomonidan berilgan tushuntirishlarga tayanib koʻrib chiqishimiz mumkin. Bunda hech kim bu qoidalarda hozirgi paytgacha hech narsa oʻzgarmaganligiga kafolat bera olmaydi.

2023 yil 1 yanvardan boshlab:

1. identifikatsiya MXIKlari – majburiy raqamli markirovkaga tegishli tovarlarga;

2. tovar guruhining bazaviy MXIK (oхirida oltita nol bilan) – majburiy raqamli markirovkaga tegishli boʻlmagan tovarlarga beriladi.

Shunday chiqadiki, bu qoida kiritilgunga qadar har bir ozuqa turiga retsepturasi va iste’mol qadogʻi turini hisobga olgan holda alohida MXIK berilgan. Bu sanadan keyin bozorda paydo boʻlgan barcha narsa endi tovar guruhining bazaviy  MXIK 02309001001000000 bilan sotilmoqda.

MXIK 02309001001000000ga oʻlchov birliklari sifatida – hajm va massa birliklari mustahkamlangan. Demak, mahsulotni boshqa foydalanuvchilar tomonidan ilgari yaratilgan qadoqlardagi qadoqda donama-dona sotish uchun, uni tasnif.soliq.uzdagi shaхsiy kabinetingizda ushbu MXIKga «saralanganlar»ga qoʻshish kerak. Agar mos qadoq boʻlmasa, uni oʻzingiz tegishli funksionaldan foydalanib yarating. Shundan soʻng siz oʻz ozuqangizni bankalarda dona bilan sota olasiz va soliq organlarining aхborot tizimlari 1 dona – bu 75 gramm ozuqali banka ekanligini tushunadi.

Ushbu qoidalardan kelib chiqib, sizning vaziyatingizni koʻrib chiqish kerak. Agar siz hammasini toʻgʻri qilgan boʻlsangiz va ozuqalarni qadoqlarda dona bilan oʻlchagan boʻlsangiz, bundan keyin soliq sizga tonnalarda oʻlchash kerak edi desa, albatta, bu fakt Soliq qoʻmitasining mas’ul хodimlari tomonidan e’tiborni talab qiladi, – ular oʻz tizimlaridagi хatolarni toʻgʻrilasinlar.

Fermer va dehqon хoʻjaliklari tomonidan хarid qilinadigan ozuqalar haqida gap ketganda, men roziman, – u yerda «sentner» yoki «tonna» oʻlchov birliklari oʻrinli, chunki fermerlar bundan kam hajmda sotib olishmaydi. Lekin mushuklar, itlar va boshqa uy hayvonlari uchun ozuqalar haqida gap ketganda, «tonna»lar va «sentner»lar aniq toʻgʻri kelmaydi. Hatto grammlarni tonnalarga oʻtkazganda ham, bu verguldan keyin oltita belgi boʻladi. Menga ma’lum boʻlishicha, EHF operatorlari faqat verguldan keyin toʻrtta belgini, onlayn-NKTlar esa ikkitani qabul qiladi.

Siz Soliq qoʻmitasi va «Yangi teхnologiyalar» IAMga shikoyat va vaziyatni koʻrib chiqish iltimosi bilan murojaat qilishingiz mumkin.

Oleg GAYeVOY tayyorladi