Kim va qanday shartlarda soddalashtirilgan 6 fozlik QQSga oʻtishi mumkin

Mubolagʻasiz aytish mumkinki, Prezidentning 26.05.2026 yildagi PF-100-son Farmoni bilan joriy etilgan QQSni hisoblab chiqarish va toʻlashning soddalashtirilgan tartibi boʻyicha tadbirkorlarda koʻplab savollar paydo boʻlmoqda.

 

PF-100-son Farmon normalarining kuchga kirishi

– Soddalashtirilgan rejimga oʻtish toʻgʻrisidagi bildirishnomalarni allaqachon yuborish mumkin boʻlsa-da, Soliq kodeksiga hali oʻzgartirishlar kiritilmagan. PF-100-son normalaridan hozirdanoq foydalanish mumkinmi? 

– Vaziyat noodatiy: Kodeksni bunchalik tez oʻzgartirishning iloji yoʻq. Shuning uchun ham Farmonning oʻzida maxsus izoh berilgan. Farmonning 13-bandida ushbu Farmon normalari va qoidalari, agar ularda kechroq muddat koʻrsatilmagan boʻlsa, darhol kuchga kirishi belgilangan.

Shuning uchun Kodeksga oʻzgartirishlar kiritilishini kutish shart emas – biz darhol ish boshlaymiz.

Shu bilan birga, 2026 yil 1 iyundan boshlab yuzaga kelgan munosabatlarga normalarni tatbiq etish toʻgʻrisidagi shartni oʻz ichiga olgan Soliq kodeksiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi tayyorlanmoqda.

 

Rejimning qoʻllanilish sohasi

– Soddalashtirilgan QQSni qoʻllash uchun asosiy faoliyat turi qaysi mezon boʻyicha aniqlanadi?

– Soliq kodeksiga koʻra, asosiy faoliyat turi – bu hisobot davri yakunlariga koʻra umumiy realizatsiya hajmida sof tushum ulushi ustun boʻlgan faoliyatdir . Agar oy oxirida kerakli faoliyat turi ustunlik qilsa, unga e’tibor qaratamiz.

 

– Qurilish, operativ ijara kabi faoliyat turlari soddalashtirilgan QQS rejimi maqsadlari uchun xizmatlar sifatida koʻrib chiqiladimi?

– Ha, Soliq kodeksi maqsadlarida tovar boʻlmagan barcha narsalar xizmat deb e’tirof etiladi. Shu tamoyildan kelib chiqamiz.

Ma’lumot uchun: Soliq kodeksida xizmat tushunchasi juda keng: «tovarni realizatsiya qilishdan farq qiladigan har qanday faoliyat» .

 

– Agar korxona, masalan, mebelni ommaviy ishlab chiqarish emas, balki har bir mijozning oʻlchamlari va talablariga moslab buyurtma asosida tayyorlasa, bu xizmatmi yoki ishlab chiqarishmi?

– Bu baribir xizmat koʻrsatish emas, balki ishlab chiqarishdir: korxona mahsulot ishlab chiqaradi, xuddi oʻsha mebelni, faqat mijozning shaxsiy talablariga moslab tayyorlaydi.

 

– Agar korxonaning beshta faoliyat turi boʻlib, ulardan biri 21foiz daromad keltirsa, qolganlari esa undan kam daromad keltirsa, aynan shu faoliyat turi asosiy hisoblanadi?

– Ha SKning 60-moddasida toʻgʻridan-toʻgʻri shunday deyilgan: agar faoliyatning ushbu turi boʻyicha sof tushumning hisobot davri yakunlari boʻyicha realizatsiya qilishning umumiy hajmidagi ulushi ustun boʻlsa, u asosiy hisoblanadi.

 

– Koʻp tarmoqli korxonada faoliyat turi ustun boʻlgan vaziyat har oyda oʻzgarishi mumkin. Unda nima qilish kerak? Yil boshidan oʻsib boruvchi yakun olinadimi yoki faqat oylik ma’lumotlarmi?

– Bir oylik muddat olinadi. Agar biror-bir oyda faoliyatning boshqa turi (PF-100 mezonlariga toʻgʻri kelmaydigan) ustunlik qilsa, keyingi oydan boshlab QQSning umumiy rejimiga oʻtish kerak.

Aniqlashtirish: QQS boʻyicha soliq davri – bir oy. Bu maqsad uchun oʻsib boruvchi yakun qoʻllanilmaydi.

 

Oʻtish vaqtida hisobot berish

– Soddalashtirilgan QQS boʻyicha alohida hisobot boʻladimi yoki mavjud QQS hisob-kitobiga tuzatishlar kiritiladimi? 

– Alohida hisobot boʻladi. Shuningdek, alohida kod va alohida shaxsiy hisob raqami ochiladi.

 

– Korxona birinchi yarim yillikda 12 foizlik stavka boʻyicha QQS toʻlovchisi boʻlgan, iyul oyidan esa QQSning soddalashtirilgan rejimiga oʻtgan. Yil oxirigacha 12 foizlik QQS boʻyicha hisob-kitoblarni topshirishni davom ettirish kerakmi? 

– Yoʻq, kerak emas. Soddalashtirilgan rejimga oʻtganlar yil oxirigacha faqat soddalashtirilgan QQS boʻyicha hisobot topshiradilar.

 

– Foyda soligʻi boʻyicha hisob-kitobni yil oxirigacha topshirish kerak boʻladimi?

– Yoʻq, hisobotlarni yil oxirigacha takrorlash shart emas. Soddalashtirilgan QQSga oʻtganlar uchun foyda soligʻi boʻyicha hisob-kitob umuman boʻlmaydi: foyda soligʻi stavkasi – 0 foiz.

 

– 6 foizlik QQSga oʻtishda tovarlar (xizmatlar) qoldiqlari boʻyicha ilgari hisobga olingan «kirish» QQSga tuzatish kiritish kerakmi?

– Ha, tuzatish kiritilmoqda. Mexanizm   aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtishdagi singari boʻladi  .

 

Elektron hisob-fakturalarni tuzatish

– Agar korxona 6 foizlik QQSga oʻtgan boʻlsa, 12 foizlik QQS qoʻllanilgan davr uchun EHFni tuzatish imkoniyati saqlanib qoladimi?

– Ha, SKning 257-moddasi talablariga rioya qilish sharti bilan.

 

– Bu texnik jihatdan qanday amalga oshiriladi? 

– Amaliyotda tuzatishni talab qiladigan vaziyatlar yuzaga kelishi mumkin. Bunday imkoniyat, ehtimol, soliq organiga murojaat yuborish orqali taqdim etiladi.

 

Imtiyozlar va preferensiyalar

– 6 foizlik QQSga oʻtishda imtiyoz va preferensiyalarning bekor qilinishi barcha imtiyozlarga taalluqlimi yoki faqat QQS boʻyicha nazarda tutilgan imtiyozlargami? 

– Faqat QQS boʻyicha nazarda tutilganlarini. Boshqa soliqlar – mol-mulk, yer va boshqa soliqlar boʻyicha imtiyozlar saqlanib qoladi.

 

– Aytaylik, IT-park rezidenti barcha soliqlar, jumladan, QQS boʻyicha imtiyozga ega. Shuningdek, u maydonlarni ijaraga beradi va ijaradan QQS toʻlaydi. U ijara qismida 6 foizlik QQSga oʻtishi va bunda asosiy faoliyat turi boʻyicha imtiyozni saqlab qolishi mumkinmi? 

– Agar korxona soddalashtirilgan QQSga oʻtsa, uning butun aylanmasi, shu jumladan ilgari imtiyozli boʻlgan aylanmasi ham, 6 foizlik stavka boʻyicha soliqqa tortiladi. Bunda boshqa soliqlar boʻyicha imtiyozlardan foydalanish huquqi saqlanib qoladi. Foyda soligʻi boʻyicha stavka shundoq ham 0 foiz boʻladi.

 

Import va eksport QQS

– Agar korxona 6 foizlik stavkani qoʻllasa, tovar va xizmatlar importida QQSning qanday stavkasi amal qiladi?

– Tovarlar va xizmatlar importi boʻyicha 12 foizlik QQS stavkasi saqlanib qoladi.

 

– Eksport qilishda nol darajali stavka saqlanib qoladimi?

– Yoʻq. Eksportga sotish boʻyicha aylanmaga 6 foizlik stavka boʻyicha soliq solinadi.

 

– Ammo nol darajali stavka – bu imtiyoz emas, balki mustaqil QQS stavkasidir. Bu muhim emasmi?

– Soddalashtirilgan rejim qoʻllanilganda sotish boʻyicha butun aylanmaga, shu jumladan eksport boʻyicha aylanmaga ham 6 foizlik stavka boʻyicha soliq solinadi.

 

QQSdan aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtish

– Agar korxona 6 foizlik QQSni qoʻllasa va shartlarga javob bersa, u aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtishi mumkinmi?

– Agar shartlar bajarilsa – ha, mumkin. Tartib – amaldagi tartib bilan bir xil. Aylanmadan olinadigan soliqni toʻlashga oʻtish navbatdagi soliq davridan boshlab amalga oshiriladi .

 

– QQSdan aylanmadan olinadigan soliqqa faqat ixtiyoriy ravishda QQSga oʻtgan shaxslargina qaytishi mumkin, degan fikr mavjud. Shundaymi?

– Yoʻq, bunday emas. QQSdan aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtishning amaldagi mexanizmi oʻzgarmadi.

QQSning umumiy rejimidan soddalashtirilgan QQSga oʻtish qismida esa, ehtimol, cheklov joriy etiladi: agar korxona soddalashtirilgan QQSdan yana umumiy rejimga oʻtgan boʻlsa, soddalashtirilgan 6 foizlik QQSga takroran oʻtishga yoʻl qoʻyilmaydi.

 

BHMning 12 000 baravar chegarasi: 2026 yilda oʻtish qoidalari

– 2026 yilning dastlabki 5 oyida 1 mlrd soʻmlik chegara amal qilgan. 1 iyundan boshlab u BHMning 12 000 baravarigacha (taxminan 4,944 mlrd soʻm) oshdi. Joriy soliq davri uchun eng yuqori koʻrsatkich qanday aniqlanadi? Masalan, 3 mlrd soʻm tushumga ega QQS toʻlovchi korxona (ya’ni eski chegaradan oshgan, lekin BHMning 12 000 baravari miqdoridagi yangi chegaradan oshmagan) hoziroq aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtadimi? 

– Misollar asosida tahlil qilamiz:

• korxona 2026 yil 28 may holatiga koʻra 980 million soʻm daromad oldi – ya’ni avvalgi 1 mlrd soʻmlik chegaradan oshmadi. 2026 yil 1 iyundan boshlab u aylanmadan olinadigan soliq boʻyicha BHMning 12 000 baravarigacha boʻlgan yangi chegarada ishlash huquqiga ega.
• korxona 2026 yil 28 may holatiga koʻra 1 mlrd soʻmlik chegaradan oshib ketdi. Shu sanadan boshlab korxona QQS toʻlovchisiga aylanadi. 2026 yil 1 iyundan boshlab yangi chegaraviy qiymat joriy etilganiga qaramay, korxona 2026 yil oxirigacha QQS toʻlovchisi boʻlib qoladi. Agar 2026 yil yakunlariga koʻra uning daromadi BHMning 12 000 baravaridan oshmasa, u faqat 2027 yildan boshlab aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtishi mumkin .

 

– Oʻzini oʻzi band qilganlar va yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun ham tartib bir xilmi? 

– Ha, tartib va limitlar oʻsha-oʻsha, jumladan BHMning 12 000 baravari miqdoridagi chegara ham.

 

Vositachilar

– Vositachi 12 foizlik QQSda qoladi va oʻz mukofotidan 12 foiz toʻlaydi. Bunda u yetkazib beruvchidan 6 foizlik QQS hisobvaraq-fakturalarni oladi va ularni xaridorga qayta taqdim etadi. Bu texnik jihatdan qanday amalga oshiriladi? 

– Bu vaziyat ishlab chiqilmoqda. Kelgusi hafta oxirigacha 6 foizlik hisobvaraq-fakturalarni taqdim etish imkoniyati paydo boʻlishi kutilmoqda, chunki ular iyul oyidan boshlab taqdim etila boshlaydi.

 

– Agar vositachining oʻzi 6 foizga oʻtgan boʻlsa, uning soliq bazasi umumiy rejimdagi kabi, ya’ni soliqni oʻz ichiga olgan holda uning vositachilik haqi miqdorida belgilanadimi?

– Ha, bu mutlaqo toʻgʻri .

 

Import qiluvchilar

– Yangi qoidalarga koʻra, tovarlarni import qiluvchilar endi QQSning majburiy toʻlovchilari sifatida tan olinmaydi. Agar ular oʻtish shartlariga javob bersa, hozir aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtishlari mumkinmi? 

– Amaldagi Kodeksda bu toifa uchun teskari mexanizm yoʻq edi. Hozir ham aniq bir qaror yoʻq. Ehtimol, tovarlarni import qilgan importchilar uchun aylanmadan olinadigan soliqqa oʻtish keyingi yildan boshlab – eski chegaradan oshib ketganlar uchun umumiy qoidaga oʻxshash tarzda amalga oshirilishi mumkin.

____

* E’tibor bering: soliq idorasining rasmiy pozitsiyasi manbai idoraning rasmiy axborot manbalarida joylashtiriladigan xabarlar hisoblanadi. Idora mutaxassislarining tushuntirishlari axborot xarakteriga ega boʻlib, e’lon qilingan sanadagi professional pozitsiyalarini aks ettiradi.