"Янги Ўзбекистон ёшлари - 2030" Стратегияси (ЎзР Президентининг 20.04.2026 й. ПФ-66-сон Фармонига 1-илова)

Ўзбекистон Республикаси

Президентининг

2026 йил 20 апрелдаги

ПФ-66-сон Фармонига

1-ИЛОВА

"Янги Ўзбекистон ёшлари - 2030"

СТРАТЕГИЯСИ

1-БОБ. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР

Мазкур "Янги Ўзбекистон ёшлари - 2030" стратегияси (кейинги ўринларда - Стратегия) мамлакат тараққиётида ёшларнинг ўрни ва имкониятларини эътироф этган ҳолда қуйидаги мақсадларга эришишни назарда тутади:

ёшларни давлат ва жамият бошқаруви, стратегик қарор қабул қилиш ҳамда мамлакат тараққиёти жараёнларига тизимли асосда жалб этиш, ёшлар сиёсатида очиқлик ва иштирок этиш механизмларини кучайтириш;

ёшларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш тизимини доимий такомиллаштириб бориш - базавий турмуш шароитларини яхшилаш, бандлигини таъминлаш ва тадбиркорлигини рағбатлантириш орқали ёшларнинг жамият фаровонлигига қўшаётган ҳиссасини ва барқарор қўллаб-қувватлаш механизмларини кенгайтириш;

инновацион ва рақобатбардош авлодни шакллантириш - илм-фан, таълим, замонавий технологиялар ва рақамли иқтисодиёт соҳаларида ёшларнинг интилишларини рағбатлантириш, уларнинг халқаро майдондаги ташаббусларини қўллаб-қувватлаш;

ёшларни маданий, жисмоний ва маърифий жиҳатдан ривожлантириш, ёшлар соғлиғини сақлаш тизимини такомиллаштириш.

Стратегиянинг сиёсий-ҳуқуқий асосини Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси, "Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида"ги Қонун, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармон ва қарорлари, "Ўзбекистон - 2030" тараққиёт стратегияси ҳамда соҳага оид бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ташкил этади. Ҳужжатни тайёрлаш жараёнида БМТнинг "Ёшлар - 2030" стратегияси, Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг (OECD) ёшлар сиёсати бўйича тавсиялари, шунингдек, тадқиқот материаллари ҳамда таҳлилий ва статистик маълумотлар инобатга олинган.

"Ўзбекистон - 2030" стратегиясида белгиланган ёшларга оид мақсадларни изчил амалга ошириш ушбу Стратегияда назарда тутилган. Хусусан, 30-мақсад (ёшларни замонавий касблар ва чет тилларига ўқитиш тизимини яратиш), 31-мақсад (ёшларнинг интеллектуал салоҳиятини ошириш, уларнинг илмий фаолиятини рағбатлантириш), 32-мақсад (ёшларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш ва ишсизлик даражасини камайтириш) ҳамда 39-мақсадларда (давлат тилининг нуфузини ошириш, ўзбек ва жаҳон адабиёти дурдоналарини кенг оммалаштириш, жамиятда китобхонликни ҳамда аҳолига ахборот-кутубхона хизматини кўрсатишни ривожлантириш) белгиланган кўрсаткичларга эришиш мақсад қилинган.

2-БОБ. ЖОРИЙ ҲОЛАТ ТАВСИФИ

Янги Ўзбекистоннинг стратегик тараққиёт босқичида давлат ва жамият ҳаётининг барча соҳаларини модернизация қилиш жараёни ёшларнинг интеллектуал салоҳиятини тўлиқ рўёбга чиқаришни тақозо этмоқда. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 42-моддасида ҳар кимнинг меҳнат қилиш, эркин касб танлаш ҳуқуқи кафолатланганлиги ҳамда "Аҳоли бандлиги тўғрисида"ги Қонунда ёшларнинг меҳнат бозорида алоҳида ҳимояга муҳтож тоифа сифатида эътироф этилиши соҳадаги ислоҳотларнинг ҳуқуқий пойдевори бўлиб хизмат қилмоқда.

Сўнгги йилларда ёшлар сиёсати доирасида институционал ўзгаришлар амалга оширилди: 200 дан ортиқ имтиёзлар пакети ва 14 та тизимли қонун ҳужжатлари қабул қилинди. Хусусан, Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 18 январдаги 23-сон қарори билан "Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилгача ривожлантириш концепцияси" тасдиқланиб, амалга оширилди. Бироқ амалга оширилган кенг кўламли чора-тадбирларга қарамай демографик босим ва иқтисодий трансформация шароитида соҳада бир қатор тизимли муаммолар ва номутаносибликлар сақланиб қолмоқда.

2.1. Демографик динамика ва таълим тизими

имкониятларининг таҳлили

2026 йил ҳолатига кўра, республика аҳолиси 38 миллион нафарни ташкил этиб, унинг 9,5 миллиони (25 фоизи) 14-30 ёш тоифасидаги ёшлар ҳиссасига тўғри келади. Ушбу улкан ёшлар ресурси бир вақтнинг ўзида меҳнат бозори, таълим ва ижтимоий инфратузилмага доимий юқори юкламани юзага келтирмоқда.

Бугунги кунда таълим тизими ёшлар оқимини катта ҳажмда қамраб олмоқда: 207 та олий таълим муассасасида таҳсил олаётган 1,6 миллион нафардан ортиқ талабанинг қарийб 84 фоизини (1,3 миллион нафар) 30 ёшгача бўлганлар ташкил этади. Шунингдек, техникумлардаги 448 мингдан ортиқ ўқувчининг 331,8 минг нафари 20 ёшдан кичик эканлиги яқин йилларда меҳнат бозорига нафақат олий таълим, балки ўрта махсус бўғин ҳисобидан ҳам жуда катта оқим кириб келишини англатади. Ҳар йили меҳнат бозорига 600 минг нафардан ортиқ ёшлар кириб келмоқда.

Ўтказилган таҳлиллар шуни кўрсатадики, таълим тизимидаги мавжуд қамров кўрсаткичининг ўзи етарли эмас, меҳнат бозорига тайёргарлик ва барқарор бандлик натижаси асосий стратегик мезонга айланиши лозим.

2.2. Меҳнат бозорининг жорий ҳолати

ва бандлик механизмлари таҳлили

Республикада 85 минг нафар ёшлар расман иш изловчи сифатида қайд этилган бўлиб, уларнинг аксариятини таълим муассасалари битирувчилари, миграциядан қайтган ҳамда вақтинча банд бўлмаган ёшлар ташкил этади. Мамлакатимиздаги демографик ўсиш суръатлари бандлик тизимини доимий равишда такомиллаштириб боришни ҳамда меҳнат бозори инфратузилмасини ушбу ўсишга мутаносиб равишда ривожлантиришни тақозо этмоқда.

Талаб ва таклиф мутаносиблигидан келиб чиқиб, меҳнат бозорига илк бор кириб келаётган ёшларнинг 69 фоизида назарий билимларни амалий тажриба билан уйғунлаштириш долзарблиги, бошланғич иш тажрибасини рағбатлантириш механизмларини такомиллаштиришга зарурият мавжуд.

Ёшлар бандлигини таъминлаш бўйича мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар, тақдим этилаётган имтиёз ва имкониятлар чекка ҳудудларга етиб боришини таъминлаш учун мазкур соҳадаги янгиликларни рақамлаштириш орқали ҳар бир ёш билан индивидуал ишлаш механизмларини такомиллаштириш Стратегия доирасидаги муҳим вазифалардан бири ҳисобланади.

2.3. Замонавий технологик жараёнларнинг

уйғунлашуви таҳлили

Мамлакатимизда рақамли иқтисодиётни ривожлантириш борасидаги ислоҳотлар бугунги кунда ёшларнинг 52,2 фоизи бевосита ахборот технологиялари ва замонавий касбларга қизиқишига сабаб бўлмоқда. Бу эса таълим тизимини меҳнат бозорининг реал эҳтиёжларига мослаштириш, ёшларни замонавий касбларга ўқитиш тизимини такомиллаштиришни талаб этмоқда.

Шунингдек, таълим муассасалари ва иш берувчилар ўртасидаги дуал таълим ҳамда стажировка тизимини такомиллаштириш, талабаларни амалиётга жалб қилган иш берувчиларни иқтисодий рағбатлантириш механизмларини кенгайтириш ҳамда таълим дастурларини замонавий бозор конъюнктурасига мувофиқлаштириш лозим.

2.4. Амалдаги чора-тадбирлар самарадорлиги

Сўнгги йилларда амалга оширилган ислоҳотлар натижасида ёшларни қўллаб-қувватлашга қаратилган 200 дан ортиқ имтиёз ва молиявий дастаклар жорий этилди.

Мазкур йўналишдаги ишларни "занжирли ёндашув" тамойили асосида такомиллаштириш учун ёшларнинг барқарор даромад манбаига эга бўлиши ҳамда ажратилган ресурсларнинг иқтисодий самарадорлиги билан баҳолашга ўтиш зарур.

Ҳар йили жамиятимизга 270 мингдан ортиқ ёш оилалар кириб келади. Уларнинг аксариятида базавий турмуш шароитларини яхшилаш ҳамда имтиёзли уй-жойга эга бўлиш эҳтиёжи мавжуд. Ўтган йилларда ёшларга имтиёз асосида уй-жой ажратиш билан боғлиқ камчиликларни инобатга олган ҳолда бозор тамойилларига асосланган янгича уй-жой ипотека дастурини жорий этиш лозим.

Шунингдек, ўтган йиллар давомида 155 мингдан ортиқ ёшларга ер ажратиш орқали уларнинг бандлигини таъминлашга қаратилган ишлар деҳқончилик қилиш истагидаги ёшларнинг реал даромад манбаларига эга бўлишига сабаб бўлди. Мазкур йўналишдаги кейинги стратегик қадам ер олган ёшларни замонавий кичик механизация воситалари билан ишлаш ҳамда юқори ҳосилли уруғлик ва агротехник билим олишига комплекс ёндашиш орқали маҳсулот етиштиришдан даромадгача бўлган занжир механизмини такомиллаштириш лозим.

2.5. Ёшларни қўллаб-қувватловчи институтлар

ва уларнинг фаолияти

Мамлакатда ёшларга оид давлат сиёсатини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати ва Қонунчилик палатаси, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Ёшлар ишлари агентлиги (кейинги ўринларда - Агентлик), вазирлик ва идоралар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва нодавлат нотижорат ташкилотлар, шунингдек, маҳаллалардаги ёшлар етакчиларидан ташкил топган яхлит вертикал бошқарув тизими яратилган.

Агентлик ёшларга оид давлат сиёсати соҳасидаги махсус ваколатли давлат бошқаруви органи ҳисобланиб, ёшларнинг ижтимоий-иқтисодий ташаббусларини қўллаб-қувватлаш, уларнинг бандлигини таъминлашга кўмаклашиш, оғир тоифадаги ёшлар билан ишлаш, шунингдек, иқтидорларини рўёбга чиқаришга қаратилган манзилли ишларни ташкил этиш ҳамда ижтимоий аҳамиятга молик лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш ишларини мувофиқлаштириб бормоқда.

2.6. Стратегик ривожланиш истиқболлари

Стратегияда белгиланган мақсад ва вазифаларни амалга ошириш ишларини тизимли ёндашув асосида ташкил этиш давлат ва ёшлар ўртасида ўзаро масъулиятга асосланган ижтимоий шартнома моделини қарор топтиришни назарда тутади.

Бунда ёшларни қўллаб-қувватлаш самарадорлиги давлат томонидан кўмак бериш билан чегараланиб қолмасдан, ёшларнинг доимий даромад манбаига эга бўлишга интилишини "занжирли мониторинг" тизими асосида баҳолашга ўтилади.

Давлат томонидан таълим ва бандлик соҳасини уйғунлаштиришга қаратилган ислоҳотлар инсон капиталини ривожлантириш, ёшларнинг нафақат мамлакат ичида, балки халқаро миқёсда юқори технологик соҳаларда рақобатбардош бўлишини таъминлашга йўналтирилган.

3-БОБ. СТРАТЕГИЯНИНГ МАҚСАДЛАРИ

ВА ЙЎНАЛИШЛАРИ

Стратегиянинг асосий мақсади 2030 йилга қадар ижтимоий фаол, иқтисодий мустақил, инновацион фикрлайдиган, маънан ва жисмонан соғлом ҳамда мамлакат тараққиётида фаол иштирок этувчи рақобатбардош ёш авлодни шакллантириш.

Таъсир кўрсаткичлари (Impact):

Глобал ёшлар ривожланиш индексида (GYDI) Ўзбекистоннинг ўрнини дунёнинг топ-70 та мамлакатлари қаторига киритиш;

2030 йилга қадар ёшларнинг ишсизлик даражасини 8 фоизгача тушириш;

давлат бошқаруви органлари ва давлат улуши мавжуд ташкилотларда 40 ёшгача бўлган раҳбар ходимлар улушини жорий ҳолатга нисбатан 30 фоизга ошириш;

ёшлар жиноятчилигини 2030 йилга қадар 2025 йилги базавий кўрсаткичга нисбатан 40 фоизга камайтириш.

Биринчи устувор йўналиш - ёшларни бошқарув ва стратегик қарорлар жараёнига тизимли жалб этиш ҳамда ёшлар сиёсатида очиқлик ва иштирок этиш механизмларини кучайтириш.

1.1-вазифа: Ёшларнинг мансаб пиллапояларига кўтарилиш жараёнларини қўллаб-қувватлаш ҳамда улар билан мулоқот механизмларини кенгайтириш.

Натижа кўрсаткичлари:

давлат органлари ва давлат улуши мавжуд ташкилотларда камида 3 йил иш тажрибасига эга бўлган ёш мутахассисларнинг лавозим бўйича кўтарилиш улушини жами фаолият олиб бораётган ёш мутахассисларга нисбатан 30 фоизга етказиш.

"Ёшларни эшитамиз" очиқ мулоқот платформаси доирасида ёшлар билан профессионал мулоқотлар сонини 500 тага етказиш.

1.2-вазифа: Ёшлар ва давлат ўртасида ижтимоий шартнома асосида ўзаро масъулият ва фаол иштирок механизмларини жорий этиш.

Натижа кўрсаткичлари:

Волонтёрлик фаолиятида иштирок этаётган ёшлар улушини умумий волонтёрлар сонига нисбатан 70 фоизга етказиш;

2030 йилга қадар маҳаллаларда ёшлар ташаббуси асосида амалга ошириладиган ижтимоий лойиҳалар сонини 2 000 тага етказиш.

Иккинчи устувор йўналиш - Ёшларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш - муносиб турмуш шароитларини яхшилаш, бандлигини таъминлаш ва тадбиркорлигини қўллаб-қувватлаш механизмларини кенгайтириш.

2.1-вазифа: Ёшларнинг бизнес ташаббусларини молиявий, инфратузилмавий ва консалтинг қўллаб-қувватлаш орқали тадбиркорлик фаолиятини кенгайтириш ҳамда уларнинг иқтисодий фаоллигини ошириш.

Натижа кўрсаткичлари:

2030 йилга қадар тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган ёшлар сонини 2026 йилга нисбатан 30 фоизга ошириш;

давлат кўмаги асосида фаолият бошлаган ва 3 йил ичида барқарор даромад манбаига эга бўлган ёш тадбиркорларнинг улушини 70 фоизга етказиш.

2.2-вазифа: Ёшларни доимий ва муносиб иш ўринлари билан таъминлаш, уларнинг касбий малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш дастурларини кенгайтириш орқали барқарор бандликни таъминлаш.

Натижа кўрсаткичлари:

2030 йилга қадар 18-30 ёшли аҳоли ўртасида расмий бандлик даражасини 2025 йилга нисбатан 20 фоизга ошириш;

2030 йилга қадар 18-30 ёшли аҳолининг ўртача ойлик расмий даромадини 2025 йилга нисбатан 3 баробарга ошириш.

2.3-вазифа: Ёшлар учун муносиб турмуш шароитларини яратиш, уй-жой билан таъминлаш ва ижтимоий ҳимоя механизмларини такомиллаштириш.

Натижа кўрсаткичлари:

2030 йилга қадар ипотека кредитлари ва субсидиялар асосида 40 мингта ёш оилаларни уй-жой билан таъминлаш;

2030 йилга қадар Ягона интерактив давлат хизматлари портали ва Ёшлар ягона электрон платформаси орқали ижтимоий хизматлардан онлайн фойдаланаётган ёшлар улушини 80 фоизга етказиш.

Учинчи устувор йўналиш - Инновацион ва рақобатбардош авлодни шакллантириш - ёшларни маданий, жисмоний ва маърифий жиҳатдан ривожлантириш, ёшларнинг илм-фан, технология, рақамли иқтисодиёт каби соҳалардаги интилишларини рағбатлантириш, уларнинг халқаро майдондаги ташаббусларини қўллаб-қувватлаш.

3.1-вазифа: Ёшларда келажак касблари, рақамли технологиялар ва амалий кўникмаларни шакллантириш орқали уларнинг меҳнат бозоридаги рақобатбардошлигини ошириш.

Натижа кўрсаткичлари:

Ўзбекистонда аккредитациядан ўтган ҳамда миллий ёки халқаро миқёсда тан олинадиган замонавий касблар бўйича сертификатларга эга ёшлар улушини 200 минг нафарга етказиш;

сунъий интеллект орқали замонавий касблар ва фанларни бепул (онлайн) ўрганувчи ёшлар сонини 3 млн нафарга етказиш.

3.2-вазифа: Ёшларнинг инновацион ғояларини молиявий ва институционал қўллаб-қувватлаш, стартапларини тижоратлаштириш ва технологик тадбиркорлигини ривожлантириш.

Натижа кўрсаткичлари:

2030 йилга қадар халқаро бозорга чиққан стартаплар сонини 400 тага етказиш;

стартап ва инновацион лойиҳаларни ишга тушириш натижасида ёшлар учун 20 мингдан ортиқ янги иш ўринларини яратиш.

3.3-вазифа: Ёшларнинг китобхонлик, ижодкорлик ва маънавий ривожланишини рағбатлантириш орқали интеллектуал салоҳият ва маданий капитални ошириш.

Натижа кўрсаткичи:

ёшларнинг китобхонлик даражасини йилига ўртача 12 та китобга етказиш;

электрон китоб платформаларидан ("Mutolaa" платформаси) фойдаланиш кўрсаткичини 2025 йилга нисбатан 2 баробарга ошириш.

3.4-вазифа: Ёшлар ўртасида оммавий спортни кенгайтириш, профессионал спортни қўллаб-қувватлаш ва соғлом турмуш маданиятини шакллантириш орқали жисмоний ва психологик барқарор авлодни тарбиялаш.

Натижа кўрсаткичлари:

спорт тўгараклари ва клубларда мунтазам иштирок этувчи ёшлар сонини 2026 йилга нисбатан 25 фоизга ошириш;

стресс ва руҳий хавф омиллари юқори бўлган ёшлар улушини 2026 йилга нисбатан 40 фоизга қисқартириш.

3.5-вазифа: Таълим жараёнларида ёшлар учун тенг имкониятлар яратиш ва инклюзив таълимни ривожлантириш.

Натижа кўрсаткичлари:

умумий ўрта таълим муассасалари 9-синф битирувчиларининг касбий таълим билан қамраб олинишини 50 фоизга етказиш;

алоҳида таълимга эҳтиёжи бўлган болаларнинг умумий таълим мактабларида инклюзив таълим билан қамровни 1 000 нафарга етказиш.

3.6-вазифа: Ёшлар сиёсатида икки ва кўп томонлама ҳамкорликни кенгайтириш ҳамда ёшларнинг халқаро майдондаги ташаббусларини қўллаб-қувватлаш.

Натижа кўрсаткичлари:

"Жаҳон ёшларининг тинчлик сари ҳаракати"га аъзо давлатлар сонини 150 тага етказиш;

халқаро форумлар ва турли глобал ташаббуслар доирасида ўтказиладиган танлов ва лойиҳаларда иштирок этувчи ёшларнинг умумий сонини 100 минг нафарга етказиш.

4-БОБ. СТРАТЕГИЯНИ АМАЛГА ОШИРИШНИНГ

АСОСИЙ ТАМОЙИЛЛАРИ

Ёшлар ва давлат ўртасидаги мулоқотни янги босқичга олиб чиқиш, очиқлик ва ўзаро ишончни мустаҳкамлаш мақсадида Стратегия қуйидаги тамойилларга асосланади:

Ёшлар манфаатларини таъминлаш ва фаровонлигини ошириш тамойили - ҳар бир чора-тадбир ёшларнинг турмуш даражасини яхшилаш, уларнинг иқтидорини рўёбга чиқариш ва сифатли таълим олишига қаратилади. Бунда ёшлар нафақат ислоҳотлар объекти, балки Стратегияни шакллантириш, амалга ошириш ва натижаларини баҳолашда фаол иштирок этувчи асосий субъект сифатида иштирок этади.

Мувофиқлик ва уйғунлик тамойили - Стратегиянинг мақсад ва вазифалари юқори турувчи ҳужжатлар (Ўзбекистон Республикаси Президенти фармон ва қарорлари) билан тўлиқ мос келишини, тармоқ ва ҳудудий ёшлар дастурлари билан зиддиятга йўл қўймаслигини ҳамда бошқа соҳавий стратегияларни мазмунан тўлдиришини таъминлайди.

Иқтисодий самарадорлик тамойили - ёшлар сиёсати доирасида амалга ошириладиган ҳар бир лойиҳа ва тақдим этиладиган субсидия (масалан, стартапларни молиялаштириш) жамият ва иқтисодиёт учун аниқ фойда келтириши, қилинган харажатлар ёшларнинг бандлиги ва даромади кўринишида ўзини оқлаши лозимлигини назарда тутади.

Молиявий барқарорлик тамойили - Стратегиядаги барча мақсадлар ва самарадорлик кўрсаткичлари бюджетлаштириш жараёни билан уйғун ҳолда етарли молиявий, моддий ва инсон ресурслари (маҳалла ёшлар етакчилари, экспертлар) билан боғланган ҳолда ишлаб чиқилишини кафолатлайди.

Ҳисобдорлик тамойили - ҳар бир йўналиш ва вазифа бўйича аниқ масъул ижрочилар (вазирлик, идора ёки масъул шахс) белгиланганлигини, уларнинг фаолияти эришилган натижалар асосида мунтазам баҳолаб борилишини англатади.

Шаффофлик тамойили - Стратегияни амалга ошириш ва мониторинг қилиш жараёнига кенг жамоатчиликни, ёшлар ташкилотлари ва мустақил экспертларни жалб этган ҳолда очиқликни таъминлашни назарда тутади. Ёшлар ўзларига оид дастурлар ижросини реал вақт режимида кузатиш имкониятига эга бўлади.

Узлуксиз режалаштириш тамойили - режалаштириш, мониторинг ва баҳолаш жараёнлари бир-бирини узвий давом эттиришини, ҳар бир янги босқич олдинги йиллардаги тажриба ва ёшларнинг ўзгариб бораётган эҳтиёжлари таҳлилига асосланишини белгилайди.

Имкониятлар тенглиги тамойили - ижтимоий ҳолати ва яшаш ҳудудидан қатъи назар, ҳар бир ёш йигит-қиз учун давлат томонидан яратилган имтиёз ва ресурслардан фойдаланишда тенг шароитлар яратилишини таъминлайди;

Инновационлик ва проактивлик тамойили - ёшларнинг эҳтиёжларини рақамли технологиялар ва социологик таҳлиллар ёрдамида олдиндан аниқлаш ҳамда уларга замонавий ечимлар таклиф этиш имконини беради;

Миллий-маънавий уйғунлик тамойили - замонавий билим ва кўникмаларни эгаллаш жараёнини миллий қадриятлар, оилавий анъаналар ва ватанпарварлик руҳи билан узвий боғлиқ ҳолда амалга оширишни ифодалайди.

5-БОБ. МАҚСАДЛИ АУДИТОРИЯ ВА УНИНГ

СЕГМЕНТЛАРИГА ЁНДАШУВ

Мақсадли аудитория ва унинг сегментларига ёндашув Стратегиянинг мақсад ва вазифаларини амалга оширишда 30 ёшгача бўлган ёшларнинг ўзига хос эҳтиёжлари, ижтимоий ҳолати ва ҳаётий босқичларидан келиб чиқиб, қуйидаги сегментлар билан манзилли ишлашни кўзда тутади:

мактабнинг бошланғич таълим ёшидаги ўқувчилари (7-10 ёш) - дастлабки билим ва қадриятларни шакллантириш, китобхонликка қизиқтириш ҳамда иқтидорларини эрта аниқлаш мақсад қилинган;

мактаб ўқувчилари (11-18 ёш) - замонавий фанлар ва хорижий тилларни ўрганиш, касб-ҳунарга йўналтириш ҳамда ижтимоий фаоллик ва ватанпарварлик туйғуларини ривожлантириш мақсад қилинган;

касбий таълим (техникум) ўқувчилари - меҳнат бозори талабларига мос амалий кўникмаларни эгаллаш, халқаро "Work and Travel" дастурлари орқали тажриба ошириш ва мутахассис сифатида шакллантириш мақсад қилинган;

олий таълим муассасалари талабалари - талабалар кенгашлари орқали бошқарув кўникмаларини ривожлантириш ва юқори малакали кадрлар сифатида етишиб чиқиш қатламини шакллантириш мақсад қилинган;

меҳнат ва таълим билан банд бўлмаган ёшлар - ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлашга эҳтиёжи бор ёшларни касб-ҳунарга ўқитиш ва тадбиркорликка йўналтириш мақсад қилинган;

ёш тадбиркорлар ва фермерлар - барқарор даромад манбаларини кенгайтириш ва янги иш ўринларини яратиш мақсад қилинган;

ёш оилалар - уй-жой шароитларини яхшилаш, ижтимоий имтиёзлар ва психологик қўллаб-қувватлаш орқали уларнинг барқарорлигини таъминлаш мақсад қилинган;

давлат фуқаролик хизматидаги ёш кадрлар - меритократия тамойиллари асосида бошқарув тизимига жалб этиладиган, стаж ва тажриба тўсиқларисиз мартаба пиллапояларидан кўтариладиган истиқболли мутахассислар тайёрлаш мақсад қилинган;

ижтимоий ҳимояга муҳтож ва ногиронлиги бўлган ёшлар - инклюзив таълим ва иш муҳити билан таъминлаш, давлатнинг алоҳида ғамхўрлиги асосида қўллаб-қувватлаш мақсад қилинган;

хориждаги ёш ватандошлар (талабалар ва меҳнат мигрантлари) - ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, ватани билан доимий алоқада бўлишини таъминлаш ва мамлакат тараққиётига ментор ёки инвестор сифатида жалб этиш мақсад қилинган.

6-БОБ. СТРАТЕГИЯНИ АМАЛГА ОШИРИШ

БЎЙИЧА ЧОРА-ТАДБИРЛАР ДАСТУРИ

Стратегияни амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда - Дастур) иловага мувофиқ амалга оширилади.

6.1. Стратегияни татбиқ этиш жараёни юқори турувчи стратегик ҳужжатлар ва давлат бюджети билан мувофиқлаштирилган режалаштириш ҳамда ижрочи ва шерик ташкилотлар ўртасидаги тизимли идоралараро ҳамкорлик механизмлари орқали амалга оширилади.

6.2. Стратегиянинг самарадорлик кўрсаткичлари (таъсир ва натижа) ва Дастурдаги тадбирлар ва уларнинг бевосита фаолият натижаси кўрсаткичлари ўзаро узвий ва мантиқий боғлиқликда амалга оширилади.

6.3. Дастур динамик хусусиятга эга бўлиб, уни амалга ошириш жараёнида қуйидаги ҳолатларда қайта кўриб чиқиш бўйича тавсиялар ва кўрсатмалар ишлаб чиқилади ҳамда ўрнатилган тартибда ўзгартириш киритилади:

мониторинг ва таҳлил натижаларига кўра айрим тадбирларнинг самарадорлиги паст деб топилганда;

ёшларнинг эҳтиёжлари ва ташқи муҳитдаги (иқтисодий, технологик) ўзгаришлар янги ёндашувларни талаб этганда;

қўшимча молиявий ресурслар ёки халқаро грантлар жалб қилинганда.

7-БОБ. СТРАТЕГИЯНИ АМАЛГА ОШИРИШДАН

КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР

Стратегия доирасида белгиланган вазифаларни бажариш орқали 2030 йилгача ёшларга оид давлат сиёсатини янги босқичга олиб чиқишда қуйидаги натижаларга эришиш назарда тутилмоқда:

ҳар йили меҳнат бозорига кириб келаётган ёшларнинг бандлигини таъминлаш бўйича ягона тизим йўлга қўйилади;

кичик тадбиркорлик субъектлари учун қулай бизнес муҳити яратилади ҳамда бу орқали ёш тадбиркорлар сафи кенгайтирилади;

таълим муассасаларида ёшлар билан ишлаш бўйича ягона ёндашув шакллантирилади ҳамда таълим муассасаларининг инклюзивлиги кучайтирилади;

хорижий тилларни ўргатишга ихтисослашган нодавлат қўшимча таълим хизматлари соҳаси янада ривожланади;

ёшлар орасида давлат фуқаролик хизматининг нуфузи янада ортади, илм-фанда юқори натижаларга эришувчи ёшлар улуши ошади;

ҳудудларда ягона ёндашув асосида ёшларга оид инфратузилма объектлари яратилади;

ёшларда волонтёрлик маданиятини шакллантириш орқали уларда миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат, ўзаро ҳамжиҳатлик каби қадриятлар тизими яратилади;

ёшларнинг руҳий саломатликларини асрашга қаратилган ташкилий-ҳуқуқий асослар яратилади;

ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданияти юксак бўлган янги авлод ёшлари шаклланади;

ёшлар сиёсатининг очиқлиги таъминланади, ёшларнинг давлат сиёсатида ҳамда норма ижодкорлигида иштироки кенгайтирилади, ёшларда фаол фуқаролик позицияси шаклланиши учун зарур шарт-шароитлар яратилади;

ташаббускор ҳамда намунали маҳалла ёшлар етакчилари таркиби шакллантирилади;

ёшларга оид давлат сиёсати самарадорлигини аниқлаш бўйича ягона тизим яратилади;

ёшлар сиёсати соҳасида халқаро ҳамкорликдаги лойиҳалар ҳамда уларда Ўзбекистон ёшларининг иштироки кенгайтирилади, ёшлар сиёсати бўйича доимий халқаро мулоқот платформаси йўлга қўйилади.

8-БОБ. ЁШЛАР СТРАТЕГИЯСИНИ АМАЛГА

ОШИРИШДАГИ ЭҲТИМОЛИЙ ХАВФ-ХАТАРЛАР

ВА УЛАРНИ ЮМШАТИШ

Стратегияни амалга ошириш жараёнида юзага келиши мумкин бўлган ички ва ташқи таҳдидларни олдиндан прогноз қилиш ҳамда уларнинг салбий таъсирини минималлаштириш мақсадида қуйидаги чора-тадбирлар белгиланади:

Иқтисодий хавфлар: глобал бозордаги беқарорлик сабабли ёшлар тадбиркорлиги ва инфратузилма лойиҳаларини молиялаштириш ҳажмининг қисқариши.

Юмшатиш чоралари: маблағларни бошқаришда диверсификацияни йўлга қўйиш, хусусий сектор инвестицияларини ва халқаро венчур фондларни фаол жалб қилиш, маблағларни фақат юқори рентабелли ва ижтимоий самарадор лойиҳаларга йўналтириш.

Ижтимоий-психологик хавфлар: ёшлар ўртасида давлат томонидан берилаётган имтиёз ва субсидияларга нисбатан боқимандалик кайфиятининг шаклланиши.

Юмшатиш чоралари: имтиёзларни тақдим этишда "натижага йўналтирилганлик" тамойилини жорий этиш, масъулият ва шахсий ташаббускорликни рағбатлантирувчи тарғибот кампанияларини ўтказиш.

Институционал хавфлар: Жойлардаги ижро органлари ва маҳаллабай ишлаш тизимида бюрократик тўсиқларнинг юзага келиши ёки мувофиқлаштиришнинг пастлиги.

Юмшатиш чоралари: ижро жараёнларини тўлиқ рақамлаштириш, инсон омилини камайтириш, маҳаллий раҳбарларнинг КPI кўрсаткичларини Стратегия ижроси билан узвий боғлаш.

Технологик ва ахборот хавфлари: Ёшларнинг шахсий маълумотлари хавфсизлигига таҳдидлар ва рақамли платформаларнинг техник носозликлари.

Юмшатиш чоралари: киберхавфсизлик тизимини халқаро стандартлар асосида мустаҳкамлаш, рақамли инфратузилмани мунтазам аудитдан ўтказиш ва маълумотларни ҳимоя қилишнинг илғор алгоритмларини қўллаш.

9-БОБ. СТРАТЕГИЯНИ АМАЛГА ОШИРИШНИНГ

РЕСУРС ВА МОЛИЯВИЙ ТАЪМИНОТИ

Стратегияда белгиланган мақсад ва вазифаларни тўлиқ, сифатли ва ўз вақтида ижро этиш учун молиявий, моддий-техник ва инсон ресурсларидан фойдаланишнинг қуйидаги тизими жорий этилади:

9.1. Молиялаштириш манбалари. Стратегия доирасидаги ислоҳотлар ва лойиҳалар қуйидаги манбалар ҳисобидан молиялаштирилади:

Давлат бюджети маблағлари:

"Ёшлар дафтари" жамғармаси ва Агентликнинг бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлари;

ҳар йили қабул қилинадиган Давлат дастурлари доирасида соҳавий вазирлик ва идораларга, шунингдек, ҳудудларга ажратиладиган мақсадли маблағлар;

маҳаллий бюджет маблағлари ва унинг қўшимча манбалари.

Халқаро молия институтлари грантлари:

Жаҳон банки, Осиё тараққиёт банки ва Ислом тараққиёт банкининг имтиёзли кредитлари;

БМТ ва бошқа халқаро ташкилотларнинг ёшлар сиёсати, таълим ва инновацияларга йўналтирилган грант маблағлари.

Инвестициялар ва давлат-хусусий шериклик (ДХШ):

ёшлар инфратузилмасини (коворкинглар, спорт мажмуалари) ривожлантиришга йўналтирилган хусусий сектор сармоялари;

ёшлар стартапларини қўллаб-қувватлаш учун жалб қилинадиган маҳаллий ва хорижий венчур капитали.

Ҳомийлик ва ихтиёрий хайриялар:

"Жаҳон ёшларининг тинчлик сари ҳаракати" доирасидаги халқаро ҳомийлик маблағлари;

йирик тадбиркорлик субъектларининг ижтимоий масъулият (CSR) доирасидаги ажратмалари.

9.2. Шаффофлик ва назорат. Молиявий маблағлардан фойдаланишнинг шаффофлигини таъминлаш мақсадида:

барча харажатлар ва молиявий кўрсаткичлар рақамли платформадаги очиқ бошқарув тизимида акс эттирилади;

жамоатчилик назоратини ўрнатиш мақсадида маблағларнинг сарфланиши бўйича ҳар йиллик аудиторлик ва экспертлик хулосалари эълон қилиб борилади.

10-БОБ. СТРАТЕГИЯНИ АМАЛГА ОШИРИШНИ

МОНИТОРИНГ ҚИЛИШ ВА ҲИСОБОТ

БЕРИШ ТАРТИБИ

Стратегия ижросини мониторинг қилиш қонунийлик, холислик, очиқлик ва ишончлилик тамойиллари асосида Стратегик режалаштириш ва ривожланишнинг рақамли платформаси (кейинги ўринларда - Рақамли платформа) ҳамда "Ijro.gov.uz" тизими орқали амалга оширилади.

Мониторинг ва ҳисобот бериш механизми:

Агентлик Стратегия ва уни амалга ошириш бўйича Дастурнинг бажарилишини мувофиқлаштиради, умумий мониторингни амалга оширади, умумлаштирилган ҳисоботларни тайёрлайди, Стратегиянинг самарали амалга оширилишини баҳолайди ҳамда тавсия ва кўрсатмаларни ўрнатилган тартибда тақдим этади.

Чора-тадбирлар ижросига масъул ташкилот (идора) Дастурда белгиланган чора-тадбирларни самарали амалга оширади ва маълумотларини тайёрлайди ҳамда ҳисоботни умумлаштириш учун мувофиқлаштирувчи ташкилотга йўналтиради.

Ҳисоботни умумлаштириш учун масъул ташкилот чора-тадбирлар ва бевосита фаолият натижаси кўрсаткичлари (output) юзасидан умумлашган ҳисоботни тайёрлаб, Агентликка юборади.

Агентлик ҳисоботни умумлаштириш учун масъул ташкилотлардан тегишли маълумотларни қабул қилади, умумлаштиради, таҳлил қилади ва ўрганишлар асосида тавсия ва кўрсатмаларни белгиланган тартибда Рақамли платформа ҳамда "Ijro.gov.uz" тизимига киритади.

Ҳар чорак якуни бўйича бевосита натижадорлик (output) ва самарадорлик (outcome) кўрсаткичлари ижроси тўғрисидаги маълумотларни ҳисобот даври сўнгги ойининг 25-санасига қадар Рақамли платформа ҳамда "Ijro.gov.uz" тизимига киритади.

Ҳар йил якуни бўйича таъсир кўрсаткичлари (impact) ижроси тўғрисидаги маълумотларни ҳисобот даври сўнгги ойининг 25-санасига қадар Рақамли платформа ҳамда "Ijro.gov.uz" тизимига киритади.

11-БОБ. СТРАТЕГИЯНИ АМАЛГА ОШИРИШ

САМАРАДОРЛИГИНИ БАҲОЛАШ МЕХАНИЗМИ

Стратегиянинг мақсадларига эришилганлик даражаси, ривожланиш динамикаси ва уларга эришиш жараёнида ресурслардан фойдаланиш натижадорлиги қўйилган мақсадларнинг стратегик аҳамияти ҳамда улар орқали эришилган натижаларнинг самарадорлигини таҳлил қилиш ва барқарорлигини аниқлаш мақсадида оралиқ ва якуний баҳолаш ўтказилади.

Баҳолаш тизими ва даражалари:

Агентлик Стратегия якунлангунга қадар (заруратга кўра 2028 йилда) Стратегик ривожланиш ва ислоҳотлар агентлиги билан биргаликда оралиқ баҳолашни ўтказади. Бунда муайян мақсадларни ўзгартириш ёки уларга эришиш механизмларини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилади.

Оралиқ баҳолаш натижаларига асосан аниқланган камчиликлар бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш усул ва воситаларига тегишли ўзгартиришлар киритиш бўйича таклифлар Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик режалаштириш бўйича мувофиқлаштирувчи кенгашга киритилади.

Мувофиқлаштирувчи кенгаш томонидан, заруратга кўра, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ёки Вазирлар Маҳкамасига Стратегияга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича таклифлар киритилади.

Агентлик Стратегия муддати якунлангандан сўнг Стратегик ривожланиш ва ислоҳотлар агентлиги билан биргаликда якуний баҳолашни ўтказади.

Якуний баҳолашда Стратегияда белгиланган мақсадларга эришилганлик даражаси, ривожланиш самарадорлиги, таъсири ва барқарорлигига баҳо берилади ҳамда келгусидаги муайян стратегик режалаштириш ҳужжатлари бўйича таклифлар ишлаб чиқилади.

Якуний баҳолаш натижаларига асосан ишлаб чиқилган таклифлар Мувофиқлаштирувчи кенгаш муҳокамасига киритилади.

Стратегиянинг ижтимоий самарадорлигини холис ўрганиш мақсадида Ёшлар муаммоларини ўрганиш ва истиқболли кадрларни тайёрлаш институти томонидан ҳар йили мустақил тадқиқотлар ўтказиш орқали Стратегия мустақил баҳолашдан ўтказилади ва натижалари жамоатчилик учун эълон қилинади.

Мустақил баҳолашнинг молиялаштириш манбалари (Давлат бюджети, бюджетдан ташқари маблағлар, грантлар ва бошқа қонунчиликда тақиқланмаган манбалар) ҳамда молиялаштириш миқдори Агентлик томонидан белгиланган тартибда тасдиқланади.

12-БОБ. ЯКУНЛОВЧИ ҚОИДАЛАР

Стратегия Ўзбекистонда ёшларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, уларнинг ижтимоий-иқтисодий фаоллигини ошириш ҳамда салоҳиятини мамлакат тараққиётига сафарбар этишга қаратилган давлат сиёсатининг асосий тамойиллари, стратегик мақсадлари, амалга ошириш механизмлари ҳамда институционал асосларини белгилайди.

Стратегия қоидаларини изчил амалга ошириш:

ёшларнинг давлат ва жамият институтларига бўлган ишончини мустаҳкамлашга;

давлат органларининг ёшлар билан ишлаш фаолиятида тизимлилик ва натижадорлигини таъминлашга;

ёшлар бандлиги, сифатли таълим ва тадбиркорлик соҳасидаги ислоҳотларни янги босқичга олиб чиқишга;

Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги нуфузини ошириш ва ёшлар сиёсати бўйича глобал ташаббуслар марказига айланишини таъминлашга хизмат қилади.

       

         

Стратегияга

ИЛОВА

"Янги Ўзбекистон ёшлари - 2030" стратегиясини

амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар

ДАСТУРИ

             

           

               

Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси (www.lex.uz),

2026 йил 23 апрель