Инкассация орқали нақд пулларни банкка топшириш

Тавсияда:

–  инкассация қилишнинг ижобий ва салбий томонлари;
–  инкассация хизмати билан шартнома тузиш;
–  ҳужжатларни тўлдириш ва нақд пулларни инкассаторларга топширишда ҳаракатлар кетма-кетлиги;
–  сумканинг илова қайдномасини расмийлаштириш;
–  нақд пулларни инкассация хизмати орқали банкка топширишни бухгалтерия ҳисобида акс эттириш;
–  инкассация қилишда аниқланган камомадлар;
–  инкассация қилинган тушумда сохта купюралар ёки бошқа камомадларни ҳисобда акс эттириш.

Касса лимитидан ортиқ бўлган барча нақд пулларни банкка топширишингиз шарт . 

Кунлик ўртача нақд пул тушуми :

• БҲМнинг 20 бараваридан ортиқ бўлса – уни банкка ҳар куни, инкассация хизмати орқали ёки мустақил равишда топширинг;
• БҲМнинг 20 бараваридан кам бўлса – уни ўзингизга қулай бўлган даврийликда, инкассация хизмати орқали ёки мустақил равишда топширишга ҳақлисиз.

Онлайн-НКМ ёки виртуал кассадан фойдаланишга ўтган корхоналар тушумни, унинг миқдоридан қатъи назар, инкассация хизмати орқали ёки мустақил равишда топширишга ҳақли .

Инкассациянинг ижобий ва салбий томонлари

Инкассация хизмати билан шартнома  қандай тузилади

Банк, ташкилотингиз ва инкассация хизмати билан уч томонлама шартнома тузинг . Бунинг учун инкассация хизматига хат билан мурожаат қилиб, унга қуйидагиларнинг нусхаларини илова қилинг:

• директор шахсини тасдиқловчи ҳужжат;
• корхонани рўйхатдан ўтказилганлик тўғрисида гувоҳнома;
• нақд пул тушумини топшириш жойлашган жой ва ундан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар (жойнинг ижара шартномаси ёки мулкдорнинг кадастр ҳужжатлари).

Инкассация қилишга шартномани тузишда:

• топширилаётган пул купюраларининг миқдоридан келиб чиқиб, «БАНК» сўзи ёзилган инкассация сумкаларини харид қилинг. Улар одатда инкассатор хизмати ҳузуридаги ташкилотларда сотилади. Инкассаторлар уларни каср сон билан рақамлайди (суратда – инкассация бўлимидаги рўйхат бўйича корхонанинг рўйхатдаги тартиб рақами, махражда – сумканинг тартиб рақами). Сумканинг юқори қисмида – йўналиш рақами билан штамп қўйилади;
• пломбиратор, пломбалар, шпагат, илова қайдномалари бланкаларини сотиб олинг;
• инкассация хизматига пломбираторнинг аниқ изи билан пломбалар намуналарини тақдим қилинг (агар тушум банкка топширилса – 2 нусха, агар инкассация пунктига бўлса – 3 нусхада). Пломбиратор изида корхонангизни қисқартирилган номи акс эттирилган бўлиши лозим.

Намуналар текширилгандан кейин пломба намунасининг тасдиқланган бир нусхаси сизга берилади. Кассир уни ҳар сафар инкассатор пулларни олиб кетишга келганда тақдим этиши лозим.

Қандай қилиб ҳужжатларни тўлдириб, инкассаторларга нақд пулларни топшириш керак

Нақд пулларни инкассаторларга топширишда ҳаракатлар кетма-кетлиги :

1. Инкассаторларга берилаётган нақд пул маблағлари суммасига чиқим касса ордерини (ЧКО) расмийлаштиринг ва рўйхатдан ўтказинг. Ҳужжатнинг «Берилсин» қаторида кассирнинг ёки ташкилотнинг пуллик сумкани шакллантириш ва инкассаторга беришга жавоб берадиган бошқа ходимининг фамилияси, исми, отасининг исмини кўрсатинг. ЧКОнинг «Асос» сатрида «Инкассатор хизмати орқали банкка бериш ва ҳисобрақамга киритиш учун» деб ёзинг;

2. Кассадан пулни инкассаторга бериш учун ЧКО санасига касса китобида ёзувни амалга оширинг;

3. Сумкага илова қайдномасини нусха кўчирадиган қоғоз (копирка) орқали 3 нусхада тўлдиринг;

4. Сумкани инкассаторларга бериш учун тайёрланг. Бунинг учун:

• пулларни қайта сананг ва инкассаторлик сумкасига тахланг;
• пуллик сумкага илова қайдномасининг бир нусхасини (биринчи нусхасини) қўйинг;
• шпагатли сумкани ўраб-боғланг ва пломба билан шундай муҳрлангки, унинг ўрами бутлигини бузишнинг кўринадиган изларисиз очиш имконияти бўлмасин;

5. Инкассаторга қуйидагиларни беринг:

• муҳрланган нақд пул солинган сумка;
• илова қайдномасининг тўлдирилган иккинчи ва учинчи нусхалари;
• мос келишини текшириш учун пломба изи намунасини.

6. Инкассаторнинг имзоси қўйилган ва муҳри (штампи) билан тасдиқланган кузатув қайдномасининг учинчи нусхасини инкассатордан олинг ва уни ЧКОга илова қилинг . Кузатув қайдномасининг учинчи нусхаси касса ҳужжатлари билан бирга ташкилотда қолади.

Сумканинг илова қайдномаси қандай расмийлаштирилади 

Сумканинг илова қайдномаси учта бланк жамланмасини ўз ичига олади.

Илова қайдномасини нусха кўчирадиган қора қоғоз (копирка) остида унинг иккинчи ва учинчи нусхаларини қўйган ҳолда тўлдиринг :

• 1-нусха инкассаторлик сумкасининг махсус чўнтагига қўйилади;
• 2-сумка ва пул тушуми билан бирга инкассаторга берилади;
• 3-инкассаторнинг имзоси ва муҳри билан корхона кассасида қолади.

Илова қайдномасини расмийлаштиришда қайдноманинг титул томони «Далолатнома» бўлимида майдонларни тўлдирманг. Уларни инкассатор ва банк кассири тўлдиради.

Илова қайдномаси қуйидагича тўлдирилади:

Илова қайдномасининг орқа томонида инкассация сумкасининг ичидагини унга қўйилган купюра номиналлари ва уларнинг сони кесимида кўрсатинг. Инкассация қилинаётган пул маблағларининг умумий суммаси қайдноманинг олд ва орқа томонларига мос бўлиши лозим.

Нақд пулларни инкассация хизмати орқали банкка топширишни бухгалтерия ҳисобида акс эттириш

Қуйидаги ўтказмаларни амалга оширинг:

Инкассация қилишда аниқланган камомадлар

Инкассаторлардан нақд пулни қабул қилишда банкда нақд пулларнинг, шу жумладан тўловга яроқсиз ёки сохта купюралар мавжудлиги сабабли камомад аниқланиши мумкин.

Инкассатор сумкасида камомадлар аниқланганда банк кассири банк назоратчисига бу ҳақда маълум қилади. Агар назоратчи камомадни тасдиқласа, камомад тўғрисида далолатнома тузилади. Сизнинг ҳисобрақамингизга инкассация қилинаётган сумма камомад суммаси чегирилган ҳолда ўтказилади.

Агар банк кассири томонидан аниқланган камомадда шубҳа бўлса, ташкилот вакилига кўриб чиқиш учун сумка банкка келишда очилмаганлигини тасдиқлаш учун пломба билан бирга инкассация сумкасидан шпагат тақдим қилинади.

Бундай сумкадан пломба банк назоратчисида корхона номи, сумка рақами, камомад аниқланган сана, сумма кўрсатилган тегишли ёрлиқ билан бирга 10 иш куни мобайнида сақланади .

Инкассация қилинган тушумда аниқланган сохта купюралар ёки бошқа камомадларни ҳисобда акс эттириш

Агар банк кассири сизнинг инкассация қилинаётган суммангизда тўловга яроқсиз купюраларни топса, олиб қўйиш тўғрисида далолатнома тузилади. Сизнинг ҳисобрақамингизга инкассация қилинаётган сумма сохта купюра номинали чегирилган ҳолда ўтказилади .

Бухгалтерия ҳисобида ҳар қандай камомадни акс эттириш айбдор шахслар аниқланганлигига боғлиқ. Масалан, тўловга яроқсиз купюрани қабул қилган ёки нақд пулни инкассация сумкасига қўймаган корхона кассири бўлиши мумкин.

Ташкилот камомадларни 5910-«Камомадлар ва қимматликлар бузилишидан йўқотишлар» счётига киритади. Ўтказма учун асос бўлиб банкдан олинган далолатномалар ҳисобланади.

Камомадларни қоплаш манбаидан келиб чиқиб қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари қилиниши мумкин:

1) айбдор шахс – корхона ходими аниқланган тақдирда:

2) агар раҳбар камомад суммасини корхона ҳисобидан ҳисобдан чиқариш бўйича қарор қабул қилса: