Ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини тўлаш ва ҳисобга олиш тартиби

Тавсияда:      

– ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини тайинлаш;
– ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини ҳисоблаш;           
– ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини тўлаш;
– ҳомиладорлик ва туғиш нафақасининг бухгалтерия ҳисобини юритиш; 
– ҳомиладорлик ва туғиш нафақасига солиқ солиш.

Ходима ҳомиладорлик ва туғиш таътилини олиш ҳуқуқига эга, у ижтимоий таътиллар жумласига киради .

Таътил муддати – туғруққача 70 календарь кун ҳамда туғруқдан кейин 56 (туғиш қийин кечган ёхуд икки ёки ундан ортиқ бола туғилган тақдирда – 70) календарь кун. Таътилни аёлга туғруққача ҳақиқатда фойдаланилган кунлар сонидан қатъи назар, тўлиқ беринг .

Аёл туғишдан олдинги ва туғишдан кейинги таътилда бўлган вақтида унга ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини тўланг . Нафақани махсус Низомга мувофиқ тайинланг ва тўланг.

Ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси қандай тайинланади

Қуйидаги нафақаларни тайинлаш учун меҳнатга лаёқатсизлик варақаси асос бўлади :

• ҳомиладорлик ва туғиш бўйича;
• янги туғилган болани фарзандликка олган ёки унга васий қилиб белгиланган (суднинг ҳал қилув қарори ва ҳокимнинг васий ёки ҳомий тайинлаш тўғрисидаги қарори бўйича) ходимга бериладиган.

Ходимга нафақани, агар уни олиш ҳуқуқи меҳнатга оид муносабатларда бўлган даврда, шу жумладан синов даврида ҳамда ишдан бўшатилган кунда пайдо бўлса, тўланг .

Агар таътил кунлари ходимнинг ишдан ноқонуний бўшатилгани тўғрисида низо кўриб чиқилаётган даврга тўғри келса, у ишга тикланган ёки суд томонидан меҳнат шартномаси қонунга хилоф равишда бекор қилинганлиги бўйича қарор қабул қилинган тақдирда барча давр учун нафақа олиш ҳуқуқига эга бўлади  .

Ҳомиладорлик ва туғиш бўйича меҳнатга лаёқатсизлик варақаси ҳомиладорликнинг 30-ҳафтасидан бошлаб амбулатор поликлиникаларнинг акушер-гинекологи (умумий амалиёт шифокори) томонидан даволаш-профилактика муассасаси бош шифокори ўринбосари билан биргаликда 126 календарь кунга берилади.

Туғиш қийин кечган ёхуд икки ёки ундан ортиқ бола туғилган ҳолларда туғруқхона муассасаси ушбу таътилни узайтириш учун яна 14 календарь кунга варақа беради.

Варақаларни беришнинг бошқа қоидалари Меҳнатга лаёқатсизлик варақаларини бериш тартиби тўғрисидаги йўриқноманинг 3-бобида белгиланган.

Ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини нафақа тайинлаш комиссияси ёки ташкилот раҳбари томонидан бунга вакил қилинган ходим вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақалари каби тайинлайди . Бу ҳақда батафсил тавсияда ўқинг.

Ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси қандай ҳисобланади

Нафақани туғруққача ҳақиқатда фойдаланилган кунлар сонидан қатъи назар, меҳнатга лаёқатсизлик варақасида кўрсатилган бутун давр учун жамланган ҳолда ҳисобланг ва тўланг  .

Қуйидаги меҳнат стажига эга бўлган ходимларга нафақа миқдори :

• ишга қабул қилинган кундан 12 ойгача – ўртача ойлик иш ҳақининг 75%и;
• ишга қабул қилинган кундан 12 ойдан ортиқ – ўртача ойлик иш ҳақининг 100%и.

Ўртача иш ҳақини Меҳнат кодексининг 257-моддасига ва Низомнинг 4-бобига мувофиқ ҳисобланг.

Нафақани қуйидаги формулалар бўйича ҳисобланг:

Ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси (янги туғилган болани фарзандликка олган ёки унга васий қилиб белгиланган ходимга нафақа) = Ўртача кунлик иш ҳақи х 6 кунлик иш ҳафтаси* ҳисобидан таътил даврида ўтказиб юборилган иш кунлари сони х Нафақа фоизи;

Ўртача кунлик иш ҳақи = Ўртача ойлик иш ҳақи : 25,3* (МК 257-моддаси 10-қисмига мувофиқ иш кунларининг ўртача ойлик сони).

* 25,3 рақами 6 кунлик иш ҳафтасидан келиб чиқиб ҳисобланганлиги боис таътил даврида ўтказиб юборилган иш кунлари сони ҳам шундай ҳафта ҳисобидан келиб чиқиб аниқланади.

Ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси қандай тўланади

Нафақа тўлаш муддатларини жамоа шартномасида ёки ички ҳужжатда, агар улар мавжуд бўлмаса – меҳнат шартномасида белгиланг. Бунда улар меҳнатга лаёқатсизлик варақаси тақдим этилган кундан бошлаб 16 календарь кундан ошмаслиги керак (иш ҳақи ойига 1 марта тўланадиган ходимлар бундан мустасно) .

Нафақа ходималарга тўланади :

• бюджет ташкилотлари томонидан – бюджет маблағлари ҳисобидан;
• бошқа ташкилотлар томонидан – ўз маблағлари ҳисобидан.

Агар барча юридик шахсларда (бюджет ташкилотларидан ташқари) ва якка тартибдаги тадбиркорларда ишловчи ходиманинг меҳнат шартномаси асосидаги узлуксиз иш стажи камида 6 ой бўлса, Ижтимоий суғурта жамғармаси ҳисобидан 4 МИХ миқдорида нафақа тўланади  .

Нафақа тайинлаш ва тўлаш тўғрисидаги қарор «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизимида автоматик равишда қабул қилинади:

• фуқаролардан қўшимча ҳужжатларни талаб қилмасдан;
• Соғлиқни сақлаш вазирлигининг ахборот тизими орқали келиб тушган вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик варақаси асосида. Варақани ходимнинг яшаш жойидаги оилавий поликлиника (қишлоқ врачлик пункти) очади ва ахборот тизимига киритади.

Меҳнатга ҳақ тўлаш тарзидаги даромадлар ҳақидаги ахборот солиқ органларининг маълумотлар базасида, иш стажи тўғрисидаги маълумотлар эса ЯММТда акс эттирилган бўлса, нафақа тайинланади.       

Нафақа тўғридан-тўғри ходиманинг банкдаги ҳисобрақамига (пластик картасига) ёки яшаш жойидаги «Халқ банки» бўлинмалари орқали нақд пулда тўланади.

Иш берувчи нафақа тайинлангани ва тўлангани тўғрисида солиқ тўловчининг шахсий кабинети ва ЯММТ орқали хабардор қилинади.

Меҳнатга лаёқатсизлик варақасини олгач, корхона ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини ҳисоблайди. Агар унинг суммаси:

• 4 МИХдан кўп бўлса – ташкилот фарқни ўз ҳисобидан ходимага тўлайди;
• 4 МИХга тенг ёки ундан кам бўлса – ташкилот нафақа тўламайди.

Ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси бухгалтерия ҳисобида қандай акс эттирилади 

Ўз маблағлари ҳисобидан тўланадиган нафақани қуйидагиларга киритинг:

• бошқа ишлаб чиқариш харажатларига – ишлаб чиқариш жараёнида иштирок этувчи ходимлар бўйича ;
• ташкилотнинг бошқа операцион харажатларига (9430-счёт) – бошқа ходимлар бўйича .

Бугалтерия  ўтказмалари:

*6530-«ШЖБПҲга бадаллар» счётини ҳисобварақлар ишчи режасига киритиш тавсия этилади. 

Ҳомиладорлик ва туғиш нафақаси тўланганда юзага келадиган солиқ оқибатлари

Қонун ҳужжатларида белгиланган миқдорда тўланадиган нафақа:

• ЖШДСни ҳисоблашда жами даромадга киритилмайди, демак, унга ижтимоий солиқ солинмайди  ;
• фойда солиғини ҳисоблашда чегириб ташланади .

Қонун ҳужжатларида белгиланган миқдордан ортиқ нафақа суммаси:

• ишлаб берилмаган вақт учун тўлов (меҳнатга ҳақ тўлаш тарзидаги даромадлар) ҳисобланади, демак, унга ЖШДС ва ижтимоий солиқ солинади ;
• агар ташкилот бундай тўловнинг иқтисодий жиҳатдан асосланганлигини исботласа, фойда солиғини ҳисоблашда чегириб ташланади .