Президентнинг ПФ-175-сонли Фармонига асосан бизнес учун солиқ қоидалари қандай ўзгаради

Тадбиркорлар билан VI очиқ мулоқот вазифаларини амалга ошириш бўйича Президентнинг 27.08.2026 йилдаги ПФ-175-сон Фармони бизнесга маъмурий босимни камайтириш, жарима амнистиялари, «тадбиркорнинг ҳақлиги презумпцияси» тамойилини жорий этиш ва молиявий қўллаб-қувватлашни кенгайтиришга қаратилган.

Ўзбекистон тадбиркорлари қандай солиқ имтиёзлари ва преференцияларга эга бўлишди – buxgalter.uz сайтидаги шарҳда.

Текширувлар ва ҳуқуқий тажрибаларни қисқартириш

Текширувларга мораторий. Кичик бизнесни ҳар қандай текширишларга 3 йиллик мораторий эълон қилинди. Жиноят иши доирасида ўтказиладиган, инсон соғлиғига таъсирни ўрганиш ва меҳнат қонунчилигига риоя этилишини текшириш, шунингдек, фуқароларнинг мурожаатлари асосида ўтказиладиган, қўшилган қиймат солиғининг ўрнини қоплаш (қайтариш) бўйича ва тадбиркорлик субъекти тугатилиши муносабати билан ўтказиладиган текширишлар бундан мустасно.

Мораторий амал қилиш даврида:

• Бизнес-омбудсман ўтган текширувларни тафтиш қилиш учун «Самарали назорат» махсус тадбирини ўтказмоқда. Бунда, назорат қилувчи органларнинг охирги 3 йилдаги текширув материаллари жойига чиққан ҳолда тўлиқ ўрганиб чиқилади;
• текширишларнинг белгиланган тартибига риоя қилмаслик ҳолатлари аниқланганда айбдор шахслар жавобгарликка тортилади, тадбиркорларнинг бузилган ҳуқуқлари тикланади.

Ташаббусли аудит. 2027-2028 йиллар давомида ҳуқуқий эксперимент тариқасида ўрта ва йирик бизнес субъектларига аудиторлик ташкилотларини жалб қилган ҳолда солиқлар ва йиғимларнинг тўғри ҳисоблаб чиқарилиши ва тўланиши ҳамда аудиторлик хулосасининг солиқ органи томонидан тан олиниши юзасидан ўз фаолиятини ташаббус тарзидаги аудитдан ўтказиш имконини берувчи механизм жорий этилади. Бу даврда солиқ аудити ўтказилмайди ва 30 кун ичида бартараф этилган хатолар жарималардан озод қилинади.

Бунда аудиторлик ташкилоти аудиторлик хулосасини тан олиш натижасида аниқланган солиқлар ва йиғимлар тўланмаган ҳолларда жавобгар бўлади.

Тадбиркорлик субъектлари фаолиятини бир йил давомида ўтказиладиган ҳар қандай такрорий текширув (камерал солиқ текширувидан ташқари) эса фақат Бизнес-омбудсманнинг рухсати билан амалга оширилади.

Биринчи хато қоидаси – биринчи марта ҳуқуқбузарлик содир этган (ҳаёт, соғлиқ ва ўзганинг мол-мулкига зарар етказмаган) тадбиркорлик субъектлари жаримадан озод қилиниб, камчиликларни бартараф этиш учун 10 кун берилади.

Харажатларни камайтириш

Кичик ва ўрта бизнес субъектлари учун 2026 йил 31 декабргача амал қиладиган «Иккинчи имконият» иқтисодий амнистияси жорий этилмоқда. Унга кўра, иқтисодий амнистия эълон қилингунга қадар юзага келган солиқ қарздорлиги 2026 йил якунига қадар тўлиқ тўланганда (пеня бундан мустасно) пенялар ҳисобдан чиқарилади ва ижро иши юритиш тугатилади.

«Иккинчи имконият» иқтисодий амнистиясида қуйидаги қоидалар ҳам амал қилади:

• пенясиз ҳисоботни тузатиш – агар тадбиркор илгари тақдим этилган солиқ ҳисоботларини мустақил равишда аниқлаштирса ва ҳосил бўлган фарқни 2026 йил 31 декабргача тўлиқ қопласа, бу суммага пеня ҳисобланмайди;
• ҳисобдан чиқаришнинг асосий шарти – 2027 йил 1 январь ҳолатига кўра солиқ қарзининг йўқлиги;
• жавобгарликдан озод қилиш – бизнес солиқлар ва йиғимлар бўйича тўлов топшириқномаларини банкка тақдим этмагани учун маъмурий жарималардан озод этилади;
• рейтингни ҳимоя қилиш – амнистия доирасида хатоларни мустақил равишда бартараф этган субъектларнинг Тадбиркорлар барқарорлиги рейтингидаги баллари пасаймайди;
• эски жарималарни ҳисобдан чиқариш – 2026 йил 1 январгача ҳисоботларни ўз вақтида топширмаганлик учун маъмурий жарималар бўйича юзага келган қарзлар, шунингдек, айланмадан олинадиган солиқ тўловчиларнинг қатъий белгиланган миқдордаги тўланмаган молиявий жарималари тўлиқ бекор қилинади.

Бундан ташқари, кечиктирилган меҳнат шартномаларини ЯММТга ўз вақтида киритмаганлик учун жарималарсиз киритишга рухсат берилди.

Нақд ҳисоб-китоблар. Товарлар ва хизматлар учун нақд ҳисоб-китобларнинг чекланган миқдори БҲМнинг 400 баравари даражасида белгиланди. Истисно – фақат нақд пулсиз шаклда тўланадиган товарлар ва хизматлар.

Ҳужжатда барча молиявий ва маъмурий жазоларни тўлиқ тафтиш қилиш ҳамда мутаносиблик тамойилидан келиб чиқиб, уларнинг миқдорларини ўртача 2 бараварга камайтиришни назарда тутувчи қонун лойиҳасини тайёрлаш назарда тутилган.

Тадбиркорларни ҳимоя қилиш кафолатлари

Давлат харидларини жадаллаштириш. Товарлар, ишлар ва хизматларнинг қабул қилинганлиги энди солиқ органларининг ахборот тизимидаги маълумотлар асосида тасдиқланади, ижрочилар томонидан киритилган закалатлар, шу жумладан қўшимча закалатлар бир иш куни ичида автоматик равишда қайтарилади.

Имтиёзлардан тенг фойдаланиш – тўланган ҚҚСнинг бир қисмини қайтариш, шунингдек, солиқ ва божхона имтиёзлари тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингидаги ўрнидан қатъи назар, бизнесга тақдим этилади.

Меҳмонхона хизматлари ва умумий овқатланиш соҳаси учун маркировкалашни соддалаштириш. Сув, ичимликлар, пиво ва тамаки сотиб олишда меҳмонхоналар, ресторанлар ва кафелар рақамли маркировка кодларини якуний истеъмол учун сотилган деб ҳисобдан чиқариши мумкин.

Бизнеснинг ҳақлиги презумпцияси – айб ва чораларнинг қонунийлигини исботлаш мажбурияти тўлиқ давлат органлари зиммасига юклатилган. Қонунчиликдаги бартараф этиб бўлмайдиган барча зиддиятлар ва шубҳалар тадбиркор фойдасига талқин қилинмоқда.

Судларнинг мажбурияти – агар суд давлат органини қарорни қайта кўриб чиқишга мажбур қилса, унинг ҳуқуқий позицияси мажбурий бўлади, бизнеснинг аҳволи ёмонлаша олмайди ва қайта кўриб чиқиш муддати 30 кун билан чекланади.

Асоссиз таъқибдан ҳимоя қилиш. Жиноят ишлари доирасида гаровларни қайтариш соддалаштирилди ва тезлаштирилди (қайтариш муддати ўтказиб юборилганда пеня ҳисобланган ҳолда). Реабилитация қилинган шахсларга етказилган зарар ва маънавий зиённи суд қарори билан давлат бюджети ҳисобидан қоплаш тартиби белгиланди.

Коммунал хизмат кўрсатиш

Газ ва ёруғлик шароитини яхшилаш. 2026 йил 1 ноябрдан бошлаб ЭНҲАТ/ГҲАТга уланган тадбиркорлик субъектлари учун олдиндан тўлов миқдори 15 фоизгача пасайтирилди (охирги 2 ой давомида тўлов интизомига риоя қилмаган шахслар бундан мустасно). Қоғоз ҳисобот ва энергия таъминоти бўйича қоғоз шартномалар бекор қилинди.

Коммунал компенсация.

Давлат қиймати 200 млрд сўмдан юқори бўлган инвестиция лойиҳалари учун ташқи муҳандислик тармоқларини қуриш харажатларини қоплайди  (Қорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида – 50 млрд сўмдан ортиқ).

Молиявий қўллаб-қувватлаш ва инфратузилмани ривожлантириш

Асбобларни кенгайтириш. «Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси» АЖ кафилликларни (75% гача), давлат харидлари бўйича кафолатларни (2,5 млрд сўмгача) ва имтиёзли кредитлашни (5 млрд сўмгача) оширади, шунингдек, «Бизнес-фонд» ва микромолиявий хизматлар тузилмасини ташкил этади.

Шунингдек, тадбиркорларга бўш турган давлат мулки, бино-иншоотлар ва давлат тасарруфидаги бошқа активларни сотиб олиш учун 15 млрд сўмгача мақсадли ипотека кредитлари ажратиш назарда тутилган.

Туризмни қўллаб-қувватлаш. Меҳмонхоналар учун 2 йиллик имтиёзли давр билан 10 йилгача бўлган банк кредитлари (50 миллиард сўмгача – қурилиш учун, 20 миллиард сўмгача –реконструкция қилиш учун) давлат томонидан субсидияланади (16% дан юқори ставкаларни қоплаш – сўмда, SOFR, EURIBOR ёки SHIBOR ставкаларидан ошган қисми – валютада).

Қуйидаги имтиёзларнинг амал қилиш муддати узайтирилди:

• 2029 йил 1 январгача уч, тўрт ва беш юлдузли меҳмонхоналар қуриш учун молиявий субсидиялар ажратиш;
• меҳмонхоналар ва бошқа жойлаштириш воситалари учун мол-мулк солиғи ва ер солиғи ставкаларига нисбатан 0,1 пасайтирувчи коэффициент – 2030 йил 1 январгача;
• 2028 йил 1 январгача туризм соҳаси учун автобуслар, электробуслар ва микроавтобусларни импорт қилишда божхона тўловларидан озод қилиш;
• 2027 йил 1 январдан бошлаб резидент туроператорларнинг хорижий туристларга кўрсатган хизматларига ноль даражали ставка бўйича ҚҚС солинади.

Шунингдек, 2027 йил 1 январдан бошлаб субсидия олишда меҳмонхоналарнинг юлдузли тоифасини тасдиқлаш учун хорижий компанияларнинг хулосаси талаб этилмайди.

Инновациялар ва стартаплар

«Келажак тадбиркор» дастури. 2027–2030 йилларда «UzVC» жамғармаси орқали 30 тагача стартап-лойиҳани молиялаштириш ва 5 млрд сўмгача фоизсиз кредитлар ажратиш кўзда тутилган (ёки SAFE механизми орқали). Солиқ имтиёзлари билан «Стартап-инвестор» (Business Angel) махсус ҳуқуқий мақоми жорий этилади. «Стартап-инвестор» мақомига эга бўлган инвесторларнинг ўз улушларини реализация қилишдан олган даромадлари ЖШДСдан озод қилинади (ушбу улушлар 3 йилдан кам муддат давомида ўз эгалигида сақланган ҳоллар бундан мустасно).