Бухгалтерлар учун батафсил тушунтиришлар:
2026 йил 1 сентябрдан бошлаб Президентнинг 27.08.2026 йилдаги ПФ-174-сон Фармонига мувофиқ, инвойс билан расмийлаштирилган ташқи савдо битимлари бўйича ҳисоб-китобларнинг янги қоидалари кучга киради. Айнан нималар ўзгаргани ва қандай мажбуриятлар сақланиб қолгани ҳақида buxgalter.uz шарҳида ўқинг:
Муҳим янгиликларни ўтказиб юбормаслик учун бизнинг Телеграм-каналимизга обуна бўлинг.
Эътибор беринг
Материаллардан нусха кўчириш ва улардан фойдаланишга фақат манбага фаол ҳавола ёки таҳририятнинг ёзма рухсати мавжуд бўлгандагина йўл қўйилади.
Импорт қилувчи хорижий ҳамкорга олдиндан ҳақ тўлашга, экспорт қилувчи эса тушумнинг ярмини олдиндан таъминламасликка ҳақли.
Нима бекор қилинди
ПФ-174-сон Фармон қуйидаги чекловларни бекор қилди:
|
Т/р |
ТИФ битими |
Бор эди |
2026 йил 1 сентябрдан бошлаб кучга киради. |
|
1 |
Шартномасиз инвойс бўйича импорт |
Аввал товар, иш ёки хизматни олиш, шундан кейингина пул ўтказиш. Олдиндан тўлашга рухсат берилмаган |
Хорижий ҳамкорга олдиндан тўловни инвойс орқали ўтказиш мумкин |
Buxgalter Pro тавсияси
Импорт битимларида инвойс бўйича валюта бўнаги пайдо бўлади. Шу сабабли, бухгалтер ҳар бир олдиндан тўлов бўйича иккита масалани ҳал қилиши керак бўлади: бўнакнинг ўзини қайси курс бўйича ҳисобга олиш ва олдиндан тўланган товарлар, ишлар, хизматлар қийматини қайси курс бўйича қабул қилиш.
Ўтказмалар ва рақамли мисолларни таҳлил қилиш учун «Чет эл валютасига сотиб олинган товарлар, хизматларни бўнак тўлови билан ҳисобга олиш тартиби» тавсиясида.
|
2 |
Шартномасиз инвойс бўйича экспорт |
Тушумнинг 50 фоизи олдиндан тушишини таъминлаш шарти қўйилди. Худди шу талаб мева-сабзавот маҳсулотлари учун ҳам амал қилган. |
Талаб, шу жумладан мева-сабзавот маҳсулотлари бўйича ҳам олиб ташланди. |
||
|
3 |
Миллий валютага экспорт |
Олдиндан тўлов ёки кафолатли тўлов шакли: аккредитив, банк кафолати, суғурта полиси. Таъминотсиз экспортни фақат хорижий валютага амалга ошириш мумкин эди. |
Таъминот талаб қилинмайди. Қоида сўмдаги ҳисоб-китобларга ҳам тааллуқлидир. |
||
Онлайн савдо учун шартлар ҳам юмшатилди: энди товарлар, ишлар ва хизматларни онлайн-дўконлар орқали БЮД орқали экспорт қилиш мумкин – бу E-kontractга инвойслар ҳақидаги маълумотларни киритгандан сўнг амалга оширилади. Илгари бунинг учун 100 фоиз олдиндан тўлов талаб этиларди.
Нима ўзгармади
Енгилликлар фақат ҳисоб-китобларга тааллуқлидир. Қолган ҳолларда тартиб аввалгича:
- E-kontractга маълумотларни киритиш талаби ва киритиш муддатлари сақланиб қолади;
- инвойслар бўйича битимлар ҳам шартнома битимлари каби назорат қилинади;
- тадбиркорлик субъектлари муддати ўтган дебиторлик қарзлари учун жавобгар ҳисобланади.
❖
Қуйида бир марталик акция ҳақида ҳам ўқинг: экспортёрлар муддати ўтган «қарздорлик»ни йил охиригача ўз маблағлари ҳисобидан тўлашлари мумкин.
Buxgalter Pro тавсиялари
Экспорт ва импорт битимларида расмийлаштириш, ҳисобга олиш ва солиқлар бўйича кўплаб нозик жиҳатлар мавжуд. Жилдда тушунтиришлар жамланган:
• Incoterms қоидаларини қандай қўллаш керак;
• экспорт ва импорт операцияларини қандай амалга ошириш керак;
• валютадаги ҳисоб-китоблар ва курс фарқларини қандай ҳисобга олиш керак;
• экспорт ва импортда қандай солиқ оқибатлари юзага келади;
• ҳужжат айланишини қандай йўлга қўйиш керак; реэкспорт билан ишлаш.
«Ташқи иқтисодий фаолият» жилдига ўтиш
